Уушигны хавдар
12 нийтлэл харагдаж байна
Уушгины хорт хавдрын зориудын чиглэлт цацрагийн эмчилгээ (SBRT, stereotactic body radiation therapy): мэс засал хийх боломжгүй үед гарч ирэх өөр нэг зам
SBRT (зориудын чиглэлт цацрагийн эмчилгээ) нь уушгины хавдрын байрлалд хүчтэй цацрагийг ердөө 3-8 удаагийн богино, нарийвчилсан тунгаар хүргэдэг эмчилгээ юм. Мэс засал хийх боломжгүй эртний (early-stage) уушгины хорт хавдартай өвчтөнд амбулаторийн нөхцөлд хийх боломжтой сонголт болж, эдгэрэлт хурдан боловч цацрагийн уушгины үрэвсэл (radiation pneumonitis) зэрэг гаж нөлөө гарч хяналт шаардлагатай. Хавдрын хэмжээ, байрлал, уушгины үйл ажиллагааг харгалзан эмчтэйгээ зөвлөлдөж шийднэ.
Уушги хорт хавдрын эд эс, генийн шинжилгээ (EGFR, ALK, PD-L1): хариуг хүлээх нь яагаад зүйтэй вэ
Уушги хорт хавдар (lung cancer) оношлогдсоны дараа эд эсийн шинжилгээгээр (biopsy) хавдрын төрлийг ялгаж, EGFR, ALK зэрэг генийн мутаци (gene mutation), PD-L1-ийн илрэлийг нэмж хардаг. Энэ хариунаас онилсон эмчилгээ (targeted therapy) буюу дархлааны эмчилгээ (immunotherapy) хэрэглэх боломж шалтгаалдаг тул хэдэн өдрөөс хэдэн долоо хоног хүлээх нь залхаатай ч эмчилгээний чиглэлийг сонгох хамгийн чухал замчлагч болдог.
Уушги хорт хавдрын оноши гэр бүлдээ хэрхэн хэлэх вэ — яриаг эхлүүлэх нь
Уушги хорт хавдрын (lung cancer) оношийг гэр бүлдээ дамжуулах нь эмчилгээ шиг хүндээр мэдрэгддэг. Хэнд эхлээд, хэзээ, хэр зэрэг хэлэх ганц зөв хариулт байхгүй. Өөрийгөө бузарлахгүй байх, ачааг ганцаараа үүрэхгүй байх, хүүхдэд үнэнч боловч тайвшралыг хамт өгөх хүртэл — анхны яриаг нээх сэтгэл, үгийн утсыг сэтгэл санааны дэмжлэг болгон өгсөн нийтлэл.
Уушги хорт хавдрын ясны тархалт (bone metastasis): өвдөлт, ясны хугарлыг хэрхэн дарах эмчилгээ
Уушги хорт хавдар (lung cancer) ясанд амархан тархаж, нуруу, аарцаг, хавиргад өвдөлт буюу хугарал үүсгэдэг. Туяа эмчилгээ (radiation therapy) өвдөж буй хэсгийг намдааж, золедрон хүчил (zoledronic acid), денозумаб (denosumab) зэрэг яс хамгаалах эм хугарал болон цусан дахь өндөр кальцийг бууруулдаг. Өвчин намдаах эм, мэс заслын бэхэлгээ, онилсон болон дархлааны эмчилгээг хослуулан амьдралын чанарыг хадгалах нь зорилго юм.
Онилсон эмчилгээ (targeted therapy) хийлгэж байхдаа өдөр тутмаа хадгалах нь — тэсвэрлэлт (resistance) ирэх хүртэл
Уушги хорт хавдрын EGFR мутаци (EGFR mutation) оношлогдсоны дараа өдөрт нэг удаа онилсон эм (targeted therapy) ууж өнгөрүүлсэн цагийн тэмдэглэл. Арьсны тууралт, суулгалт, хумс хагарахыг хэрхэн дарах, өдөр бүр эмээ цаг тухайд нь уух зуршил, мөн хэзээ нэгэн цагт ирэх тэсвэрлэлтээс айж байгаа ч өнөөдрийг энгийнээр амьдрах сэтгэлийн тухай нэгдүгээр биеэр өгүүлсэн туршлага.
Уушги хорт хавдрын тогтоосон цэгийн туяа эмчилгээ (SBRT) хийлгэсэн өдрүүд: юунд бэлдсэн бэ
Уушги хорт хавдрын тогтоосон цэгийн туяа эмчилгээ (SBRT) нь хавдар руу өндөр тунгийн туяаг богино, төвлөрсөн хэдэн удаагийн дамжуулдаг эмчилгээ. CT загварчлал, тогтсон байрлал барих, амьсгалаа хянах, эмчилгээний өдрийн хувцас, хоол, дараа нь ядаргаа, ханиалгыг хэрхэн арчлахыг шат дараалан тайлбарласан практик гарын авлага.
Уушгины хорт хавдар (lung cancer) оношлогдсоны дараа тамхинаас гарвал үнэхээр өөрчлөлт гарах уу?
Уушгины хорт хавдар (lung cancer) оношлогдсоны дараа ч тамхинаас гарахад оройтоогүй. Тамхинаас гарснаар мэс заслын (surgery) дараах нөхөн сэргэлт хурдасч, хими эмчилгээ (chemotherapy) болон туяа эмчилгээний (radiation therapy) хариу урвал сайжирч, гаж нөлөө буурч, дахилт (recurrence) болон шинэ хавдар үүсэх эрсдэл багасдаг. Хэрэв хүсэл зориг сулрах юм бол наах эм (patch), зөвлөгөө, тамхи татахаас гарах эмнэлгийн (cessation clinic) тусламжийг авч болно.
Амьсгаадаж, ханиалга зогсохгүй байх үед: Уушгины хорт хавдартай (lung cancer) өвчтөн гэртээ туршиж үзэж болох зүйлс
Уушгины хорт хавдартай өвчтөн өдөр тутмын амьдралдаа амьсгаадалт (dyspnea), ханиалгыг хэрхэн илүү амар давах талаар эмхэтгэсэн практик заавар. Уруулаа цомхотгож урт амьсгаа гаргах (pursed-lip breathing) арга, биеийн дээд хэсгээ урагш бөхийлгөж нүүр рүү салхи өгөх, цэр байгаа эсэхээс хамаарч ханиалгад өөр өөрөөр хандах, чийгшил болон цочроогч бодисыг удирдах, биеийн дээд хэсгээ өргөж унтах, мөн нэн даруй эмнэлэгт хандах ёстой аюулын дохиог багтаасан.
Уушгины хорт хавдрын үе шат: Тоонууд юу хэлж байгаа, дараагийн эмчилгээний тухай
Уушгины хорт хавдрын үе шат (stage) нь хавдрын хэмжээ (T), тунгалгийн зангилаа руу нэвчсэн байдал (N), үсэрхийлсэн эсэх (M) гурвыг нэгтгэн 1-ээс 4 хүртэлх үе шатад хуваадаг — биеийн дотор хорт хавдар хаана хүрсэнийг харуулсан газрын зураг шиг зүйл юм. Ижил үе шатанд ч нарийн нөхцөл, хавдрын төрлөөс (жижиг бус эстэй болон жижиг эстэй) хамаараад мэс засал, туяа, эмийн эмчилгээний чиглэл өөр болдог бөгөөд эмчилгээний явцад үе шатыг дахин үнэлж болно.
Тамхи огт татаагүй атлаа уушгины хорт хавдар уу? Тамхи татдаггүй хүний уушгины хорт хавдрын шалтгаан, шинжилгээний тухай
Тамхи татаж байгаагүй ч уушгины хорт хавдар (lung cancer) үүсэж болно. Идэвхгүй тамхидалт (secondhand smoke), радон (radon), мэргэжлийн нөлөөлөл зэрэг орчны хүчин зүйл, түүнчлэн EGFR, ALK зэрэг генийн мутаци нь гол шалтгаан болдог бөгөөд эхэн үедээ бараг шинж тэмдэггүй явагддаг. Бага тунгийн цээжний CT болон эд, генийн шинжилгээгээр тодорхойлдог ба эрсдэлт хүчин зүйлтэй бол урьдчилан үзлэгийн хугацааг эмчтэйгээ ярилцах нь зүйтэй.
Хоолны дуршил алга болоход, гэсэн ч нэг халбага залгих арга
Уушгины хорт хавдрын (lung cancer) эмчилгээний үед хоолны дуршил алга болоход, гэсэн ч нэг халбага ч гэсэн залгих бодит аргуудыг эмхэтгэв. Бага багаар олон удаа идэх, шингэн будаанд (porridge) уураг (protein) нэмэх, үнэр багатай бүлээн эсвэл хүйтэн хоол, илчлэгийг ундаагаар авах, хоолны дуршил ордог цагийг сонгох зэрэг. Хэрэв жин эрс буурах эсвэл залгихад хүндрэлтэй болбол эмчилгээний багтаа заавал мэдэгдээрэй.
Уушгины хорт хавдрын дархлааны эмчилгээ (дархлааны хяналтын цэгийн дарангуйлагч, immune checkpoint inhibitor): эхлэхээс өмнө мэдэж авбал зохих зүйлс
Уушгины хорт хавдрын дархлааны хяналтын цэгийн дарангуйлагч хэрхэн ажилладаг, эмчилгээний өмнө PD-L1 болон генийн шинжилгээ яагаад чухал болох, дархлаатай холбоотой гаж нөлөө болон хуурамч сэдрэлт (pseudoprogression) хүртэлх зүйлсийг өвчтөний үүднээс ойлгомжтой эмхэтгэв.