Уушгины хорт хавдрын (lung cancer) онош тогтоосны дараа хүнийг өвдөлтөөс ч түрүүлж ядраадаг зүйл нь ихэвчлэн амьсгаадалт (dyspnea), ханиалга байдаг. Хэдхэн шат авирахад зогсож амьсгаагаа авах хэрэгтэй болж, шөнө хэвтэхэд хуурай ханиалга хүрч нойроо алддаг. Үнэхээр туулж үзвэл энэ нь зүгээр л "тамир муудсан болов уу" гэх төвшний зүйл биш, харин өдрийн турш сэтгэл санаа, урам зоригийг бүхэлд нь захирдгийг ойлгодог. Тиймээс эмнэлгийн эмчилгээнээс тусдаа, гэртээ өдөр бүр тулгардаг энэ хоёр шинж тэмдгийг хэрхэн намжаах вэ гэдэг нь өвчтөнд нэлээд яаралтай асуудал болдог.
Амьсгаадах үед хүмүүс зөнгөөрөө хийдэг үйлдэл нь эсрэгээрээ илүү хэцүү болгож мэднэ. Цээжээ дэлгэн, мөрөө сэгсрэн том амьсгаа авахыг хичээдэг боловч ингэснээр зөвхөн хүзүү, мөрний булчин чангарч, харин уушги руу агаар тийм ч сайн орохгүй. Үүний оронд хамраараа удаан амьсгаа аваад, уруулаа бага зэрэг цомхотгож исгэрэх мэт урт амьсгаа гаргах (pursed-lip breathing) нь тус болдог. Амьсгаа авах хугацаанаас гаргах хугацааг хоёр дахин урт байлгах мэдрэмжээр. Сууж байгаад биеийн дээд хэсгээ бага зэрэг урагш бөхийлгөж, тохойгоо өвдөг эсвэл ширээн дээр тулбал амьсгалын булчин нэлээд амардаг. Жижиг сэнс эсвэл гар сэнсээр нүүр рүү зөөлөн салхи өгөхөд л "амьсгаа тэниллээ" гэж мэдэрдэг хүн гэнэтийн олон байдаг.
Ханиалгын шалтгаан нэг биш учраас хариу арга ч өөр өөр байна. Цэр хурснаас гарах ханиалга бол эхлээд хангалттай шингэн уулгаж цэрийг шингэрүүлэх нь чухал, харин эсрэгээрээ цочролоос үүдсэн хуурай ханиалга бол бүлээн ус эсвэл бүлээвтэр цай бага багаар амлуулж хоолойгоо чийгшүүлэх нь дээр. Өрөө хуурай байвал ханиалга улам хүчтэй болдог тул чийгшүүлэгч (humidifier) асаах эсвэл угаасан хувцас өлгөж чийгшлийг бага зэрэг нэмэгдүүлээрэй. Тамхины утаа бол хэлэх ч хэрэггүй, харин үнэртэй лаа, агаар сэнгэнэрүүлэгч, халуун ногоотой хоолны үнэр, цонх онгойлгоход орж ирэх хүйтэн агаар зэрэг жижиг цочрол ч таталдсан ханиалга өдөөдөг. Ямар нөхцөлд ханиалга хүрдгийг хэдхэн өдөр тэмдэглэж үзэхэд л өөрийнхөө гох (триггер) харагддаг.
Шөнө ялангуяа давах хэцүү даваа. Шулуун хэвтэхэд ханиалга, амьсгаадалт хамт цуглардаг тул нурууныхаа ард нэг хоёр дэр нэмж тулж биеийн дээд хэсгээ бага зэрэг өргөж унтвал нэлээд амар. Унтахын яг өмнө хүйтэн ус залгихаас илүүтэй бүлээн усаар амаа зайлж унтвал үүрийн ханиалгыг бууруулдаг. Бас биеэ хэт хөдөлгөхгүй байвал уушгины үйл ажиллагаа улам хурдан буурдаг тул амьсгаадаж байна гэж өдөржин хэвтэх нь эсрэгээрээ хохиролтой. Хэтрүүлэхгүйгээр гэрийн дотор удаан алхах, эсвэл нар тусдаг газар хэсэг суух нь л биеийн байдлаа хадгалахад тусална.
Ганцаараа тэвчихийг хичээхгүй байх нь бас чухал. Амьсгаадаад ганц үг хэлэхэд ч хүндрэх үед асрагч хажууд нь амьсгааг хамт тоолж өгөх эсвэл нурууг нь зөөлөн тулж өгвөл тэр өөрөө л чангарал тайлдаг. Гэхдээ амьсгаадалт гэнэт хэвийнхээс хамаагүй хүчтэй болох, уруул хөхрөх, цусархаг цэр гарах, эсвэл ханиалгатай хамт цээжээр өвдөх зэрэг бол энэ нь гэртээ тэвчих хэмжээний зүйл биш. Эргэлзэлгүйгээр эмнэлгийн ажилтантай холбогдох эсвэл яаралтай тусламжийн тасагт хандах хэрэгтэй.
Энд бичсэн аргууд нь зөвхөн шинж тэмдгийг бага зэрэг амар намжаах амьдралын зөвлөгөө бөгөөд эмчилгээг орлохгүй. Өөрийн биеийн байдалд тохирох зүйлийг эцэст нь эмчлэгч эмчтэйгээ зөвлөлдөж шийдэх нь зөв.