Ходоод гэдэсний хавдар
12 нийтлэл харагдаж байна
Анхны хими эмчилгээгээ эхлэх өдөр цусны шинжилгээний хариу төлөвлөгөөг зогсоох үед — мэс заслын дараа өссөн CEA дөрвөн тэнхлэгт хуваагдах цэг ба КТ-ийн хариу хүлээх өдрүүдэд бэлдэх дараалал
Мэс заслын дараах анхны нэмэлт хими эмчилгээг эхлэхийн өмнөх цусны шинжилгээнд CEA гэнэт өсөж, эмчилгээ хойшлох тохиолдлыг авч үзнэ. Хавдрын маркер шинжилгээний нөхцөл, хавдартай холбоогүй шалтгаан, эдгэрэлтийн явц, үлдэгдэл голомт гэсэн дөрвөн тэнхлэгт хуваагдах шалтгаан, КТ-ийн хариу хүлээх өдрүүдэд утга, шинж тэмдэг, хуваарийг хэрхэн тэмдэглэхийг тайлбарлав.
Бие махбодид өөр нэг эдгэрэл явж байхад CA19-9 гурван оронтой тоо гарч ирэхэд — хавдраас өөр шалтгаанаар маркер хэлбэлзэх хэсэг ба нэг удаагийн тоог хандлага болгон унших дараалал
CEA, CA19-9 зэрэг хавдрын маркерын хариу яагаад хожуу гардаг, хавдраас өөр ямар нөхцөлд хэлбэлздэг, мөн нэг удаагийн тоог хандлага болгон унших гэж үзлэгийн өмнө юу бэлдэхийг эмхэтгэв.
Хяналтын КТ (CT) шинжилгээнээс долоо хоногийн өмнө, гэр шилжих ба нурууны өвдөлтөөс болж дахин 1-2 кг буурсан үед — 'тайлбартай' ба 'тайлбаргүй' жин хасалтыг салгаж харах, гурван сарын өөрчлөлтийг эмчийн үзлэгт хэрхэн авчрах вэ
Тогтмол хяналтын КТ (CT)-ийн өмнө гэр шилжих, нурууны өвдөлт, зуны халуунаас болж арай хийж сэргээсэн жин дахин буурч болно. Эмнэлэгт эхлээд салгаж хардаг зүйл нь жин буурсан эсэх нь бус, тэр бууралт тайлбарлагдаж байгаа эсэх юм. Хяналтын КТ өмнөх зурагтай харьцуулан уншигддаг шалтгаан, тайлбаргүй жин хасалтын хэмжээ ба хурд, тусад нь шалгах шаардлагатай нурууны өвдөлтийн шинжүүд, гурван сарын өөрчлөлтийг нэг хуудсанд буулгах дэс дарааллыг эмхэтгэв.
Онош тавигдсан үед хийх шинжилгээний хуваарьт PET-CT ба ясны сканнер нэмэгдэн орж ирвэл — дахилтгүй эхний хавдарт ч эдгээрийг хийдэг шалтгаан, хариу гарахаас өмнө мэс заслын өмнөх тунгалагжуулах эмчилгээний хуваарь тавигддаг учир
PET-CT нь зөвхөн тархалт, дахилтын үед хийдэг шинжилгээ биш — шинээр тогтоогдсон гэдэсний хавдрын үе шатыг тодруулахад ч сонгомлоор хэрэглэгддэг. Энэ нийтлэлд PET-CT ба ясны сканнер ямар асуултад хариулж, ямар хязгаарлалттай болохыг, хариу гарахаас өмнө мэс заслын өмнөх цацраг эмчилгээний хуваарь яагаад тавигддагийг, шинжилгээний бэлтгэл ба эмчээс асуух зүйлсийг тайлбарлав.
Хяналтын шинжилгээнд CEA үзүүлэлт 3.1-ээс 11.3 болж өссөн хариу гарахад — хавдрын маркер (tumor marker) өсөх олон шалтгаан, ганц тооноос илүү хандлагыг харах учир
Хяналтын шинжилгээнд CEA өсөх нь тамхи, элэгний өвчин, үрэвсэл, лабораторийн ялгаа зэрэг олон шалтгаантай байж болно. Ганц тооноос илүү давтан хэмжилтийн хандлага яагаад чухал болох, давтан шинжилгээ ба дүрс оношилгооны дараалал, эмчээс асуух зүйлсийг тайлбарлав.
Хавдрын эмч "зурагт харагдахгүй байна" гээд шууд мэс заслын эмчид илгээхэд — CT, PET хэвлийн гялтанг (peritoneum) бүрэн хардаггүй шалтгаан, оношилгооны лапароскопи (diagnostic laparoscopy) ба угаалгын цитологи юуг тодруулдаг вэ
Хими эмчилгээний дараа зураг цэвэр харагдсан ч мэс заслын эмч оношилгооны лапароскопи санал болгодог шалтгааныг тайлбарлав: CT, PET нь хэвлийн гялтангийн нимгэн, миллиметрийн хэмжээтэй голомтыг амархан алддаг. Угаалгын цитологи юуг нэмж тодруулдаг, үр дүн нь хөрвүүлэх мэс засал ба эмийн эмчилгээний хооронд замыг хэрхэн салгадаг, үзлэгийн өмнө бэлдэх зүйлс, яаралтай холбогдох шинж тэмдгийг тоймлов.
Галт тэргээр ирэх өдөр "2 цагийн өмнө" бургуй хийх боломжгүй болвол — Шулуун гэдэсний дуран (sigmoidoscopy)-ны өмнөх бэлтгэлийн цаг яагаад чухал вэ, өөрөө өөрчлөхийн өмнө шалгах зүйлс
Шулуун гэдэсний дуран (sigmoidoscopy)-ны өмнөх бургуйн цаг нь салст хамгийн тод харагдах цонхыг тааруулж тогтоогддог. Хол замаас ирснээс болж цагаа барьж чадахгүй бол өөрөө өөрчлөхийн өмнө юу асуух, бургуйн өмнө хойно юуг анхаарахыг тайлбарлав.
CT-д хавдар шиг зүйл харагдсан ч эд эсийн шинжилгээ (biopsy), MRI хэвийн гарвал — шинжилгээнүүд яагаад зөрөлддөг вэ, оношийг тодруулах дараагийн алхмууд
CT-д хавдар сэжиглэгдсэн ч эд эсийн шинжилгээ (biopsy), MRI хэвийн гарах шалтгааныг тайлбарлав. Сөрөг хариуны жинхэнэ утга, хуурамч сөрөг хариу (false negative) үүсэх шалтгаан, гэдэсний дурангийн дээж гадна хана болон хэвлийн гялтангийн голомтод хүрэхгүй байж болох нь, мөн зүүний биопси, оношилгооны лапароскопи, хэвлийн угаалгын эсийн шинжилгээ зэрэг дараагийн алхмуудыг багтаасан.
Хоёр хавдрын маркер (tumor marker) эсрэг чиглэлд заах үед — CEA буурч байхад CA 19-9 яагаад өсдөг вэ, нэг тооноос бус хандлага, зурган шинжилгээгээр унших нь
Эмчилгээний явцад хоёр хавдрын маркер эсрэг чиглэлд хөдлж болно. CEA буурч байхад CA 19-9 яагаад өсдөг, эмч нар нэг тооноос илүү хандлага, зурган шинжилгээг яагаад харгалзахыг тайлбарлана.
Эмгэг судлалын хариунд 'тунгалагийн зангилаанд тархалт байхгүй ч хавдрын тунадас (tumor deposit) илэрсэн' гэж бичигдсэн үед — яагаад үе шат өөрчлөгддөг вэ, ctDNA (MRD) шинжилгээний талаар эмчээсээ хэрхэн асуух вэ
Бүдүүн, шулуун гэдэсний хавдрын хагалгааны дараа тунгалагийн зангилааны тархалтгүй ч хавдрын тунадас (tumor deposit) илэрвэл яагаад N1c гэж ангилагдаж, үе шат III болж болохыг тайлбарлав. Мөн цусан дахь ctDNA-д суурилсан үлдэгдэл өвчний шинжилгээ юу хэлж чадах, юуг хэлж чадахгүй, зардлын асуудал болон эмчээсээ хэрхэн асуух талаар цэгцлэв.
Хавдрын маркер хэвийн байхад яагаад хими эмчилгээ санал болгодог вэ — CEA, CA19-9 нь үлдсэн хавдрын хэмжээг заадаггүйн учир
CEA, CA19-9 зэрэг хавдрын маркер нь биед үлдсэн хавдрын хэмжээг хэмждэггүй: хавдар ахисан үед ч хэвийн байж болно, хавдаргүй ч өсч болно. Хагалгааны дараах туслах хими эмчилгээг эмгэг судлалын үе шат, тархсан тунгалгийн зангилааны тоо болон бусад эрсдэлт хүчин зүйлсээр шийддэг нь нүдэнд үл үзэгдэх бичил эсийг чиглэсэнтэй холбоотой. Мөн маркер бага байсан ч хуваарьт дүрс оношилгооны хяналт яагаад чухал хэвээр байдаг, үзлэгт ямар асуулт бэлдэх талаар тайлбарлав.
Бүдүүн гэдэсний хорт хавдрын мэс заслын өмнө нэг өдрийн дотор олон шинжилгээ өгөхөд — эдгээр шинжилгээ 'бие мэс заслыг тэсвэрлэх эсэх' ба 'хавдар хаана хүртэл тархсан' гэдгийг тусад нь шалгадаг зарчмыг ойлгох нь
Бүдүүн гэдэсний хорт хавдрын мэс заслын өмнө өгдөг олон шинжилгээг үе шат тогтоох (хавдар хаана хүртэл тархсан) болон мэс засал, мэдээ алдуулалтын аюулгүй байдлыг үнэлэх гэсэн хоёр зорилгоор нь ялган ойлгож, гэдэс цэвэрлэх бэлдмэл болон хариу хүлээх сэтгэлзүйг хамт авч үзнэ.