Бүдүүн гэдэсний хорт хавдар (colon cancer) оношлогдсоны дараа мэс засал хийхээс өмнө нэг өдрийн дотор олон төрлийн шинжилгээ өгөх шаардлагатай болдог нь олон хүнийг гайхшруулдаг. Цээжний рентген (chest X-ray), зүрхний цахилгаан бичлэг (ECG), уушгины үйл ажиллагааны шинжилгээ, цус, шээсний шинжилгээ, цээж, хэвлий, аарцгийн компьютер томографи (CT), заримдаа зүрхний хэт авиан (echocardiography) хүртэл хийгддэг. Эдгээр шинжилгээг хоёр зорилгоор нь ялган ойлговол илүү тодорхой болно.
Нэгдүгээр зорилго нь хавдар хаана хүртэл тархсаныг тогтоох буюу үе шатыг (staging) тодорхойлох явдал юм. CT зэрэг дүрс оношилгоо нь хавдар гэдэсний ханд хэр гүн нэвчсэн, ойролцоох тунгалагийн зангилаа (lymph node) буюу элэг, уушги зэрэг алслагдсан эрхтэнд тархсан шинж байгаа эсэхийг харуулдаг. Энэ нь мэс заслын хамрах хүрээг тогтоох, дараа нь химийн эмчилгээ (chemotherapy) шаардагдах эсэхийг урьдчилан таамаглахад тусалдаг. Гэхдээ зөвхөн дүрс оношилгоогоор эцсийн үе шат батлагдахгүй; авагдсан эдийг микроскопоор шинжилсний дараа л жинхэнэ үе шат тодорхой болдог.
Хоёрдугаар зорилго нь таны бие ерөнхий мэдээ алдуулалт (general anesthesia) болон мэс заслыг аюулгүй тэсвэрлэж чадах эсэхийг шалгах мэс заслын өмнөх үнэлгээ (preoperative evaluation) юм. Зүрхний цахилгаан бичлэг ба зүрхний хэт авиан нь зүрх мэдээ алдуулалтын дарамтыг тэсвэрлэх эсэхийг, уушгины үйл ажиллагааны шинжилгээ ба цээжний рентген нь амьсгалын тогтолцоог шалгадаг. Цусны шинжилгээ нь цус багадалт (anemia), элэг, бөөрний үйл ажиллагаа болон цус хэр сайн бүлэгнэхийг, шээсний шинжилгээ нь халдвар эсвэл бөөрний эмгэгийг илрүүлдэг. Хэрэв танд архаг өвчин байгаа эсвэл тогтмол эм (ялангуяа цус шингэлэх эм) ууж байгаа бол энэ үе шатанд урьдчилан тохируулга хийдэг.
Мэс заслын өмнөх өдөр ихэвчлэн гэдэс цэвэрлэх бэлдмэл (bowel prep) уудаг. Энэ нь мэс заслын үеийн халдварын эрсдэлийг бууруулж, эмчид тод харагдах орон зайг бүрдүүлэхийн тулд гэдсийг хоослодог. Хамгийн сүүлийн ялгадас бүрэн цэвэр, шар өнгөтэй гарахгүй байвал хэт их санаа зовохын оронд өнгө, чанар нь хүлээгдэж байснаас эрс өөр байвал сувилагчдаа хэлэх нь илүү тустай. Эмнэлгийн баг ийм тохиолдолтой байнга тулгардаг тул шаардлагатай бол нэмэлт арга хэмжээ авдаг.
Хариу хүлээх өдрүүд 'дөрөвдүгээр үе шат биш байгаасай', дараа нь 'гуравдугаар үе шат биш байгаасай' гэсэн түгшүүртэй хүлээлтээр дүүрэн байж болно. Эдгээр мэдрэмж бол жам ёсны зүйл. Эцсийн үе шат зөвхөн мэс заслын дараа батлагддаг гэдгийг санаж, шинжилгээ бүр юуны төлөө хийгддэг, хариу нь юу гэсэн үг болохыг эмчийн багаасаа асуух нь зүйтэй.
Энэ нийтлэл бол ойлголтод туслах зорилготой ерөнхий мэдээлэл бөгөөд таны хувийн байдалд тавих онош, эмчилгээг орлохгүй. Шинжилгээ, мэс заслын талаарх тодорхой шийдвэрийг эмчлэгч эмч нартайгаа заавал зөвлөлдөнө үү.