Хурим, ойн баяр, оршуулга зэрэг өдөржин зогсох ёслолын өмнө, ердөө пүүз л өмсдөг хүн ёслолын гутлын өмнө удаан эргэлздэг нь түгээмэл. Хөлийн ул өргөн, эсвэл хавтгай ул (flat foot) бол бүр ч хэцүү. Гэвч та хими эмчилгээ (chemotherapy), туяа эмчилгээ хийлгэж байгаа эсвэл том хагалгааны дараах үед байгаа бол энэ сонголт нь "аль загвар нь зохих вэ" гэдгээс өмнө шалгах хэдэн зүйлтэй болдог. Хөл бол эмчилгээний ул мөр хамгийн сүүлд илэрч, хамгийн удаан үлддэг газруудын нэг юм.
Эхний тэнхлэг бол хаван. Эмчилгээний үед судсаар шингэн авах, стероид хэрэглэх, цусны уургийн (альбумин) хэмжээ өөрчлөгдөх, хөдөлгөөн багасах зэргээс болж хөлийн өвдөг доод хэсэг, шагай хавагнах нь элбэг. Хаван ихэвчлэн өглөө хамгийн бага, үдээс хойш их байдаг. Аарцаг эсвэл цавины тунгалгийн зангилааг авахуулсан, эсвэл тэр хэсэгт туяа авсан бол нэг хөлөнд лимф хаван (lymphedema) үлдэж болно. Өглөө тааруулж авсан гутал ёслол дуусах үед чангарах шалтгаан нь энэ. Гэхдээ зөвхөн нэг талын шилбэ гэнэт хавагнаж, өвдөж, улайж, халуу оргих бол энэ нь энгийн хаван биш, гүн венийн тромбоз (deep vein thrombosis) байж болзошгүй тул гутлын буруу гэж бодохын оронд эмчид үзүүлэх нь аюулгүй.
Хоёр дахь тэнхлэг бол мэдрэхүй. Платины болон таксаны бүлгийн хими эмийн бэлдмэлүүд гар хөлийн бадайрал, мэдээгүйдэл буюу захын мэдрэлийн эмгэг (peripheral neuropathy) үлдээж болно. Мэдрэхүй мохоход гутал шахаж, үрэгдэж байгааг цагт нь мэдэрдэггүй тул цэврүү үүссэн хойно л анзаардаг. Мөн өндөр өсгийтэй гутал нь улнаас ирэх мэдээлэл багассан үед тэнцвэрийг алдагдуулж, унах эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг. Өндрийг бага зэрэг нөхөх бол гадна өсгийг өндөрсгөхөөс илүү дотор нь улавч тавьж тохируулах нь хөлийн жин хурууны зүг шилжихийг багасгана.
Гурав дахь тэнхлэг бол арьс, шарх. Зарим хими эм нь гар хөлийн арьс улайж, хагарах гар хөлийн хамшинж (hand-foot syndrome) үүсгэдэг ба чихрийн шижинтэй, эсвэл мөөгөнцөр, хумсны өөрчлөлттэй хөл бага зэргийн үрэлтэд ч амархан гэмтдэг. Нейтрофил (neutrophil) буурсан үед өсгийн жижиг цэврүү ч халдвар нэвтрэх хаалга болж чадна. Тиймээс эмчилгээн дэх хөлд "гоо үзэмж"-ээс өмнө "үрэлт үүсгэхгүй бүтэц" чухал.
Сонгох дараалал: нэгд, хэмжээгээ үдээс хойш эсвэл оройн цагаар, тухайн өдөр өмсөх оймсоо өмссөн байдалтай, хоёр хөлөө хоёуланг нь хэмжинэ; том талд нь тааруулна. Хоёрт, зөвхөн уртыг бус, улны өргөн, тойргийг нь хамт хараарай — ижил дугаартай ч өргөн загвар тусад нь байдаг. Гуравт, үдээс, товч, наалт зэрэг чангаралтыг нь тохируулж болдог хэлбэр нь өдрийн турш өөрчлөгдөх хаванд илүү тохирно. Дөрөвт, улавчийг нь салгаж болох эсэхийг шалгана; хөлийн голч өндөртэй хүнд нэг улавчийн зөрүү ихийг шийддэг. Тавд, зогсож байгаад өсгий нь мултарч үрэгдэхгүй, хуруунууд шахагдахгүй байгааг шалгана. Зургаад, шинэ гутлыг ёслолын өдөр анх удаа бүү өмс; 2-3 долоо хоногийн өмнөөс гэртээ өдөрт 30 минут өмсөж, хаана үрэгдэж байгааг урьдчилан мэдэж ав. Оёдол нь зузаан оймс, оймсовч ч мөн ижил байрлалд цэврүү үүсгэж болох тул хамт туршина.
Тухайн өдрөө хэрхэн хуваахаа урьдчилан төлөвлө. Замдаа тухтай гутал өмсөж, ёслолын танхимд сольж өмсөх нөөц гутал аваарай. Мэндчилгээ хүлээн авах газрын ойролцоо суух сандал бэлдэж, 1-2 цаг тутам хэсэг зуур сууж, хөлөө зүрхний түвшинд ойртуулан өргөж тавь. Өдрийн дундуур нэг удаа оймсоо тайлж, улайсан хэсэг, цэврүү үүсэх гэж буй газрыг нүдээр шалга — мэдрэхүй нь мохсон хөлийг өвдөлтөөр биш, нүдээр хянана. Ёслол дууссаны дараа ч гэрэлтэй газар улаа болон хурууны завсрыг шалгаж, цэврүү үүссэн бол хагалахгүйгээр цэвэрхэн таглаж ор.
Дараах тохиолдолд гутлын буруу гэж бодохын оронд эмнэлгийн ажилтандаа мэдэгдэх нь зүйтэй: нэг хөл гэнэт хавагнаж өвдөх; 38 хэмээс дээш халуурах; шархны эргэн тойрон улайж тархах, шингэн буюу идээ гарах; бадайрал, мэдээгүйдлийн хүрээ өргөжих; хурууны өнгө цайх эсвэл харлах. Ялангуяа хими эмчилгээний мөчлөгийн цагаан эсийн тоо буурах үед хөлийн жижиг шарх ч гэсэн эрт мэдэгдэх нь аюулгүй.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий эрүүл мэндийн мэдээлэл бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээг орлохгүй. Таны эмчилгээ, биеийн байдлаас хамаарч зөвлөмж өөр байж болох тул хөлийн хаван, бадайрал, шарх байвал эмчлэгч эмч, эмнэлгийн багтайгаа заавал зөвлөлдөнө үү.