Эмчилгээ нэг хэсэг тогтворжсон мэт санагдаж байх үед гэнэт нэг талын гар, хөл сулрах эсвэл бие нь хэдэн секундээс хэдэн минут татвалзаад өөрөө зогсох тохиолдол гардаг. Ховор тохиолддог төрлүүдийг оруулаад олон хавдар хугацаа өнгөрөх тусам тархинд үсэрхийлж (brain metastasis) болох бөгөөд хамгийн түрүүнд анзаарагддаг шинж нь ихэвчлэн таталт (seizure) эсвэл биеийн нэг талын сулрал байдаг. Тэр агшинд асран хамгаалагчийн хийх хамгийн хэрэгтэй зүйл нь шалтгааныг таамаглах бус, харснаа яг тодорхой тэмдэглэж авах явдал юм.
"Таталт" гэсэн ганц үгэн дотор өөр өөр шалтгаанууд нийлээд оршдог. Нэгдүгээрт, гэмтлийн эргэн тойрны хаван (cerebral edema). Тархинд байрлах хавдар ойролцоох эдээ шахаж, даралтыг нэмэгдүүлж, улмаар таталт, сулрал, өглөө нь эрчимждэг толгойн өвдөлт хэлбэрээр илэрч болно. Хоёрдугаарт, гэмтлийн доторх цус харвалт. Шинж тэмдэг хэдхэн минутын дотор огцом илэрч, хүчтэй толгой өвдөх, бөөлжихтэй хамт байвал үүнийг хамт бодох хэрэгтэй. Гуравдугаарт, тархи бус биеийн ерөнхий байдал. Цусан дахь натри, кальци ихээр хэлбэлзэх, цусан дахь сахар хэт буурах, халдвараас болж халуурах үед ч таталт үүсч болно. Дөрөвдүгээрт, эмийн нөлөө. Зарим бөөлжис намдаах эм, антибиотик, эсвэл удаан хугацаанд хэрэглэсэн тайвшруулах эм, стероидыг гэнэт багасгасан тохиолдол үүнд хамаарна. Эдгээр дөрвөн салаа нь шинжилгээ ч, эмчилгээ ч өөр тул эхнээсээ ганц шалтгаан гэж дүгнэхгүй байх нь дээр.
Татвалзалт зогссоны дараа ч нэг талын гар хөлний хүч шууд эргэж ирэхгүй хугацаа байдаг. Хэдэн арван минутаас нэг хоног орчим үргэлжлээд эргэж сэргэдэг түр зуурын саажилтыг Тоддын саажилт (Todd's paralysis) гэдэг бөгөөд гаднаас нь шинээр үүссэн саажилтаас ялгахад бэрх. Иймд "хэзээ эхэлсэн, аль тал нь, хэр удаад сэргэсэн" гэдэг мэдээлэл эмчийн өрөөнд маш чухал болдог.
Дараах тохиолдолд хүлээлгүй яаралтай тусламж дуудах буюу эмнэлэгт хүргэх нь ерөнхий зөвлөмж байдаг: татвалзалт 5 минутаас удаан үргэлжлэх; зогсоод ухаан орохоос өмнө дахин эхлэх; дууссаны дараа ч хүн таних чадвар удаан хугацаанд эргэж ирэхгүй байх; уруул нь хөхрөх эсвэл амьсгал жигд бус болох; унаж толгойгоо цохих; шинээр үүссэн саажилт, ярианы бэрхшээл, нэг талын хараа алдагдал үлдэх.
Татвалзалт үргэлжилж байх тэр хэдэн минутад хийх зүйл цөөн ч, хийж болохгүй зүйл нь тодорхой. Биеийг нь хүчээр барих, тэгшлэх гэж оролдож болохгүй, аманд нь хуруу, халбага, алчуур хийж огт болохгүй. Ойр орчмын хатуу зүйлсийг зайлуулж, толгойн дор нимгэн зүйл дэвсээд, боломжтой бол хажуу тийш нь эргүүлж хэвтүүлснээр шүлс, бөөлжис амьсгалын замд орохоос сэргийлнэ. Дараа нь цагаа хараарай — эхэлсэн цагийг мэдэж байх нь дараагийн шийдвэрийг өөрчилдөг. Хэрэв өөр хүн байвал богино бичлэг хийж үлдээх нь эмч нарын хэзээ ч биечлэн харахгүй хэсгийг орлон дамжуулж өгдөг.
Эмнэлэгт хүрэхээс өмнө нэг цаасан дээр дараах дарааллаар тэмдэглэвэл тайлбар хамаагүй хурдан болно: 1) эхэлсэн цаг ба үргэлжилсэн хугацаа; 2) биеийн аль хэсгээс эхэлж хаашаа тархсан, нэг тал уу эсвэл хоёр тал уу; 3) нүд, толгой нь нэг тийш эргэсэн эсэх; 4) дуудахад хариу үзүүлсэн эсэх; 5) шээсээ гаргасан эсвэл хэлээ хазсан эсэх; 6) зогссоны дараа яриа, хүч эргэж ирэхэд хэдэн минут зарцуулсан; 7) сүүлийн 24 цагийн үйл явдал — халуурах, бөөлжих, суулгах, хэр их идэж уусан, унтсан байдал; 8) саяхан өөрчлөгдсөн болон уухаа мартсан эмийн нэр, цаг. Ялангуяа 7, 8 дугаар зүйл нь давсны тэнцвэр болон эмийн салааг ялгаж өгөх түлхүүр болдог.
Дараагийн эмчилгээ ерөнхийдөө хоёр чиглэлд хуваагддаг. Хаван бууруулах стероид нь шинж тэмдгийг харьцангуй хурдан хөнгөрүүлж чаддаг ч цусан дахь сахар нэмэгдэх, нойргүйдэх, ходоод цочроох, халдвар авах эрсдэл нэмэгдэх зэрэг ачаалалтай ирдэг тул тун, хугацааг эмч тохируулна. Таталтын эсрэг эм нь давтахаас сэргийлэх зорилготой бөгөөд хими эмчилгээний болон бусад эмтэй харилцан нөлөөлөх тохиолдол байдаг тул хэрэглэж буй бүх эмээ нэг жагсаалтад бичиж явах нь аюулгүй. Мөн туяа эмчилгээ (radiotherapy) эсвэл мэс засал хэлэлцэгдэж болох ба сонголт нь голомтын тоо, байрлал, биеийн ерөнхий байдал, тухайн хүн юуг эрхэмлэж байгаагаас хамаарна. Эдгэрүүлэх зорилго тавиагүй нөхцөлд ч таталт, хаваныг хянах эмчилгээ тав тухын үүднээс үргэлжилж болно.
Нэг ч удаа таталт өгсөн бол өдөр тутмын амьдралд хэдэн зүйл өөрчлөгдөнө. Жолоо барихыг тухайн орны журам, эмчийн үнэлгээний дагуу тодорхой хугацаанд хязгаарладаг. Ванн дүүргэж живэхийн оронд шүршүүрт орох нь аюулгүй бөгөөд угаалгын өрөөний хаалгыг цоожлохгүй байх нь дээр. Өндөрт авирах, ганцаараа удаан байх, шаттай зам зэргийг багасгаж, ойр байгаа хүнтэйгээ яаралтай үед юу хийхээ урьдчилан ярилцаж тохирсон байвал дараагийн удаа сандрах нь багасна.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд тухайн хүний онош, эмчилгээг орлохгүй. Шинж тэмдгийн шалтгаан, шаардлагатай шинжилгээ, эм хүн бүрд өөр байдаг тул бодит шийдвэрийг эмчлэгч эмч, эрүүл мэндийн ажилтантайгаа заавал зөвлөлдөнө үү.