BRCA1 эсвэл BRCA2 генийн эмгэг өөрчлөлт (pathogenic variant) илэрсэн тохиолдолд өндгөвч болон өндгөвчний гуурсны хорт хавдрын эрсдэлийг бууруулах зорилгоор хоёр талын өндгөвч, гуурсыг урьдчилан авах мэс засал (risk-reducing salpingo-oophorectomy, RRSO)-ыг хэлэлцэх тохиолдол байдаг. Өндгөвчний хорт хавдрыг эрт илрүүлэх найдвартай скрининг арга байхгүй тул эрсдэл өндөртэй хүмүүст илрүүлэхээс илүү эрсдэлийг урьдчилан бууруулах сонголт яригддаг. Гэвч энэ мэс заслыг ихэвчлэн байгалийн цэвэршилт эхлэхээс өмнөх насанд хэлэлцдэг тул хавдраас сэргийлэх ач тусыг цэвэршилт эрт ирснээс үүдэх өөрчлөлттэй хамт жинлэн үздэг.
Хамгийн түрүүнд ойлгох зүйл бол мэс заслын дараах цэвэршилт байгалийн цэвэршилтээс хурдаараа ялгаатай гэдэг. Байгалийн цэвэршилтэд даавар хэдэн жилийн турш аажим буурдаг бол хоёр өндгөвчийг зэрэг авахад эстроген (estrogen) хэдхэн хоногийн дотор огцом буурдаг. Тиймээс шинж тэмдэг эрт бөгөөд илүү тод мэдрэгдэж болно. Нүүр халуу оргих, шөнө хөлрөх, нойр хөнгөрөх, сэтгэл санааны хэлбэлзэл, анхаарал төвлөрөлт муудах, үтрээний хуурайшилт, дотуур харьцах үеийн эвгүй мэдрэмж, шээс ойр ойрхон хүрэх зэрэг шинж (genitourinary syndrome of menopause) нийтлэг дурдагддаг. Хүн бүрд өөр өөр байдаг бөгөөд бараг мэдэгдэхгүй өнгөрдөг хүн ч бий.
Урт хугацаанд гол анхаарах зүйл бол яс, судас юм. Эстроген нь ясны эд хэт хурдан алдагдахаас сэргийлэх үүрэгтэй тул залуу насанд өндгөвчний үйл ажиллагаа зогсвол ясны нягтрал хурдан буурч, ясны сийрэгжилт (osteoporosis) үүсэх эрсдэл нэмэгдэж болзошгүй гэж үздэг. Мөн цусны өөх тос (холестерин), цусны даралт, биеийн жин цэвэршилтийн дараа өөрчлөгддөг тохиолдол байдаг тул зүрх судасны эрүүл мэндийг хамт хянадаг. Эдгээр нь заавал тохиолдоно гэсэн үг биш, харин эрсдэл бага зэрэг нэмэгддэг тул урьдчилан ажиглах жагсаалтад ордог зүйлс юм.
Арчилгааг ерөнхийдөө гурван чиглэлээр ярьдаг. Нэгдүгээрт, цэвэршилтийн дааврын эмчилгээ (menopausal hormone therapy). Хөхний хорт хавдрын түүхгүй, эсрэг заалтгүй залуу хүнд мэс заслын дараах цэвэршилтэд шинж тэмдгийг хөнгөвчлөх, урт хугацааны эрүүл мэндийн үүднээс дааврын нөхөн эмчилгээг хэлэлцэх тохиолдол байдаг. Гэхдээ хувь хүний хөхний хавдрын түүх, удамшлын байдал, цус бүлэгнэлтийн эрсдэл, хөхний мэс засал хийлгэсэн эсэхээс шийдвэр ихээхэн хамаарна. Энэ асуултыг интернэтийн мэдээлэл эсвэл бусдын туршлагаар бус, таны бүртгэлийг мэддэг эмэгтэйчүүдийн эмч, генетикийн зөвлөгөө, онкологийн эмчтэй заавал ярилцаж шийднэ. Хоёрдугаарт, даавар хэрэглэхгүй арга: халуу оргихыг хөнгөвчилж болох дааврын бус эм, үтрээний хуурайшилтад хэрэглэдэг чийгшүүлэгч зэрэг бөгөөд эдгээрийг мөн эмчийн зөвлөгөөгөөр сонгоно.
Гуравдугаарт, амьдралын хэв маяг ба суурь шинжилгээ. Алхах, хөнгөн гүйх зэрэг биеийн жин тулгуурладаг хөдөлгөөн, булчин чангалах дасгал нь яс, булчин хадгалахад тустай гэж үздэг. Кальци, D аминдэм хангалттай авах, тамхинаас татгалзах, архи хязгаарлах, тогтмол нойр мөн зөвлөгддөг. Мэс заслын өмнө, дараа ясны нягтралын шинжилгээ (DXA), цусны өөх тосны шинжилгээ, цусны даралтаа нэг удаа хэмжүүлж бичиж авбал хожим үзүүлэлт өөрчлөгдөхөд өөрийн суурь утгатай харьцуулах боломжтой болно. Дараа нь эмчийн тогтоосон давтамжаар хяналтад орно.
Зөвлөгөөнд очихдоо тэмдэглэж очвол сайн асуултууд: яагаад яг одоо энэ мэс заслыг санал болгож байгаа вэ, надад дааврын эмчилгээ тохирох уу эсвэл зайлсхийх ёстой юу, мэс заслын өмнө ямар суурь шинжилгээ өгөх вэ, цэвэршилтийн шинж хүндэрвэл хэнд хандах вэ, умай болон хөхний талаар цаашид ямар төлөвлөгөө гарах вэ. Яаран шийдэхээс илүү асуултаа бичиж аваад дахин нэг удаа асуух нь дараа нь сэтгэл амар байхад тусалдаг.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Мэс заслын хугацаа, хэлбэр, дааврын эмчилгээ хийх эсэх зэрэг бүх шийдвэрийг таны генетикийн шинжилгээний хариу болон эрүүл мэндийн байдлыг мэдэх эмнэлгийн мэргэжилтэнтэй заавал зөвлөлдөж гаргана уу.