Хорт хавдрын (cancer) эмчилгээ дууссанаас хойш хэдэн жил өнгөрөхөд бие махбодын сэргэлтийн зэрэгцээ эдийн засгийн бодит асуултууд гарч ирдэг. Хамгийн түгээмэл нь "би одоо эрүүл мэндийн зардлын даатгалд шинээр элсэж чадах уу, элсээд ашиг гарах уу" гэсэн асуулт юм. Тогтмол хяналтын хэт авиан (ultrasound) болон дүрс оношилгоо (MRI) хийлгэдэг хүнд энэ асуулт бүр их эргэлзээ төрүүлдэг. Энэ нийтлэл ямар нэг бүтээгдэхүүн санал болгохгүй, зөвхөн шийдвэр гаргахад хэрэгтэй ойлголтуудыг эмхэтгэж байна.
Эхлээд, зардлын нөхөн төлбөрт даатгал (indemnity insurance) нь таны бодитоор төлсөн эмнэлгийн зардлын нэг хэсгийг буцаан олгодог. Оношийг үндэслэн тогтсон дүн нэг удаа өгдөг тогтмол төлбөрт даатгалаас (fixed-benefit) энэ нь бүтцийн хувьд өөр. Өөрийн хариуцах хэсэг (deductible) байдаг, гэрээнд хамрахгүй зүйлсийн жагсаалт тусад нь бичээстэй, ихэвчлэн тогтмол хугацаанд шинэчлэгддэг тул хураамж дахин тооцогддог. Тиймээс өнөөдрийн хураамж бус, олон жилийн турш төлж чадах эсэхийг тооцох нь чухал.
Хоёрдугаарт, ийм даатгал нь ерөнхийдөө өвчин, гэмтлийг эмчлэх зорилгоор гарсан зардлыг хамардаг. Шинж тэмдэггүй үед хийлгэсэн энгийн урьдчилан сэргийлэх үзлэг, скрининг (screening) ихэвчлэн хамрагдахгүй. Эмчилгээний дараах хуваарьт хяналтын шинжилгээ өөр ангилалд орох боломжтой ч, бодит шийдвэр нь эмнэлгийн бичлэг, тавигдсан онош, гэрээний үг хэллэгээс хамаарна. Тиймээс ирээдүйд хийлгэх шинжилгээ ямар ангилалд багтахыг даатгагч болон эмчийн багаасаа урьдчилан тодруулах нь аюулгүй.
Гуравдугаарт, элсэлтийн үнэлгээ. Өвчний түүхтэй хүмүүст зориулж асуултыг хялбаршуулсан бүтээгдэхүүнүүд байдаг ч, хураамж өндөр эсвэл хамрах хүрээ нарийн байх нь элбэг. Энд хамгийн чухал үүрэг бол үнэн зөв мэдээлэх үүрэг (disclosure duty) юм. Онош, эмчилгээний огноо, одоо хэрэглэж буй эм, төлөвлөсөн шинжилгээгээ бүрэн мэдэгдэх ёстой. Элсэлтэд тэнцэхийн тулд түүхээ багасган хэлбэл, дараа нь нөхөн төлбөр нэхэмжлэх үед гэрээ цуцлагдах, төлбөр олгохоос татгалзах эрсдэлтэй. Борлуулагчийн аман тайлбарт биш, өргөдөл дээр өөрөө бичсэн зүйлдээ найдах хэрэгтэй.
Дөрөвдүгээрт, тодорхой эрхтэн, өвчнийг хассан нөхцөл. Өмнө нь асуудал гарч байсан хэсгийг тодорхой хугацаагаар, эсвэл гэрээний туршид хамгаалалтаас хасах нөхцөл тавигдаж болно. Хэрэв яг тэр хэсэг нь таны хамгийн олон удаа эмнэлэгт очих хэсэг бол хүлээж байсан тусламж бага байх магадлалтай. Тиймээс "юу хамрагдах вэ" гэдгээс илүү "юу хасагдсан бэ" гэдгийг бичгээр баталгаажуулах нь чухал.
Эцэст нь, аль хэдийн байгаа хамгаалалт болон улсын тогтолцоог хамт тооцоолоорой. Хорт хавдрын оношоор олгогддог тогтмол төлбөр, хүнд өвчний зардлыг хөнгөлдөг улсын хөтөлбөрүүд зардлын нэлээд хэсгийг аль хэдийн үүрч байдаг. Эмчийн багаасаа ойрын жилүүдийн хяналтын хуваарийг асууж, тэр зардлыг тооцоод, аль хэдийн хөнгөлөгдөх хэсгийг хасаад үлдэх дүнг ирээдүйд төлөх нийт хураамжтай зэрэгцүүлэн бичихэд шийдвэр тодорхой болдог. Яарах шаардлагагүй бөгөөд өргөдөл гаргасны дараа тодорхой хугацаанд цуцлах боломж ихэвчлэн байдаг.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд хувь хүний эмчилгээ, санхүүгийн зөвлөгөөг орлохгүй. Даатгалын нөхцөл нь бүтээгдэхүүн, компани, хугацаанаас хамаарч өөр өөр байдаг тул гэрээний баримтыг өөрөө уншиж, хяналтын хуваарь болон биеийн байдлын талаар эмчийн багтайгаа заавал зөвлөлдөнө үү.