Химийн эмчилгээний (chemotherapy) эхний тарилгаас хойш долоо хоногоос хоёр долоо хоногийн дотор халуурах нь тийм ч ховор тохиолдол биш юм. Химийн эмчилгээний бэлдмэл хурдан хуваагддаг эсүүдэд нөлөөлдөг тул ясны чөмөгт цагаан эс үүсгэх үйл явц ч мөн дарагддаг. Тиймээс тарилгаас хойш ойролцоогоор 7–14 хоногийн хооронд бактеритай тэмцдэг нейтрофил (neutrophil) эсийн тоо хамгийн доод хэмжээндээ хүрдэг бөгөөд үүнийг надир (nadir) гэж нэрлэдэг. Энэ хугацаанд эрүүл бие даан дарах байсан жижиг халдвар ч өндөр халуун хэлбэрээр илэрч болно.
Хамгийн чухал ойлголт бол халууралттай нейтропени (febrile neutropenia) юм. Энэ нь нейтрофилын тоо огцом буурсан үед халуурахыг хэлэх бөгөөд хорт хавдрын эмчилгээний явцад хойшлуулж болохгүй яаралтай байдлын нэг гэж үздэг. Олон эмнэлэг 38.3°C-аас нэг удаа давсан, эсвэл 38.0°C-аас дээш халуун нэг цаг орчим үргэлжилсэн тохиолдолд шууд холбогдохыг зөвлөдөг. Тодорхой хэмжүүр болон холбогдох дугаар эмнэлэг бүрд өөр байдаг тул өөрийн авсан зөвлөмжид бичигдсэн тоог баримтлах нь зөв.
Халуун бууруулах эм (antipyretic) уусны дараа температур буурсан нь шалтгаан арилсан гэсэн үг биш. Эдгээр эм нь тархины дулаан зохицуулах тохируулгыг түр хугацаанд бууруулж, термометрийн тоог л буулгадаг бөгөөд биед явагдаж буй халдварыг өөрийг нь эмчилдэггүй. Харин ч халуун гэдэг чухал дохиог халхалж, байдал муудаж байхад гаднаас нь хэвийн мэт харагдуулж болно. Яаралтай тусламжид халуун бууруулах эм, антибиотик хийлгээд ирсний дараа хоёр хоногийн турш 38–39°C халуун дахин давтагдаж байвал энэ нь ихэвчлэн шинээр эхэлсэн асуудал биш, харин анхны байдал хараахан хяналтад ороогүй хэвээр байгааг илэрхийлдэг. Ийм үед гэртээ ажиглахаас илүү эмчийн багтай дахин холбогдох нь аюулгүй.
Халуун дахин давтагдах шалтгаан нэг биш. Эхэлж хэрэглэсэн антибиотик жинхэнэ үүсгэгч бактерид нөлөөлөөгүй байж болно. Цусны өсгөвөрийн (blood culture) хариу хараахан гараагүй тул эмийг тохируулах үндэслэл дутуу байж болно. Халдварын голомт уушиг, шээсний зам биш, харин эмийг хийдэг порт (chemoport) буюу төвийн венийн катетерийн орчим, эсвэл амны салст ба хошногоны орчмын жижиг шарх байж болно. Халдвараас бус, эмний урвал эсвэл хавдартай холбоотой халуурал ч байдаг боловч үүнийг халдварын магадлалыг хангалттай шалгасны дараа эмч л дүгнэнэ.
Гэртээ хийж болох хамгийн ашигтай зүйл бол тэмдэглэл хөтлөх явдал. Халуун хэдэн цагт нэмэгдсэн, хэдэн градус байсан, хаанаас яаж хэмжсэн, халуун бууруулах эмийг хэдэн цагт ямар тунгаар өгсөн, түүнээс хойш хэдэн цагийн дараа дахин нэмэгдсэн зэргийг бичиж авбал эмчид амаар тайлбарлахаас хамаагүй нарийвчлалтай мэдээлэл болно. Халуун бууруулах эм өгөхдөө найрлага болон хоногийн дээд тунг урьдчилан шалгах хэрэгтэй — олон нийлмэл ханиадны эмэнд ижил найрлага давхардаж, санамсаргүй хэт тун хэрэглэхэд амархан байдаг. Мөн үрэвслийн эсрэг өвчин намдаагчийг (NSAID) өөрийн дураар сонгохгүй байх нь зүйтэй, учир нь ялтас эс багассан эсвэл бөөрний үйл ажиллагаа буурсан үед ачаалал болж болно.
Мөсөөр жихүүцүүлэх зэрэг биеийг хөргөх арга түр амар байдал өгч болох ч хязгаартай. Ялангуяа жихүүдэс хүрч бие чичирч байх үед хүчээр хөргөвөл чичрэлт нэмэгдэж, чичрэлт өөрөө халууныг улам өсгөж болно. Жихүүдэс, хүчтэй чичрэлт нь бактери цусанд тархаж буйн дохио байж болох тул хөнжлөөр тухтай нөмрүүлээд эмнэлэгтээ нэн даруй мэдэгдэх нь зөв дараалал юм.
Халууны хэмжээнээс үл хамааран дараах өөрчлөлт илэрвэл хойшлуулахгүй байх нь зүйтэй: хүчтэй жихүүдэс ба чичрэлт, толгой эргэх буюу босох үед нүд харанхуйлах, зүрх хэт хурдан цохилох, амьсгаадах буюу цээж давчдах, шээсний хэмжээ мэдэгдэхүйц багасах, яриа ойлгомжгүй болох буюу хэт нойрмоглож хариу үйлдэл удаашрах, порт болон тарилгын хэсэг улайж хавдан өвдөх, бөөлжис ба суулгалтаас болж ус ч залгиж чадахгүй болох. Эсрэгээр, температур хэвийн байсан ч нейтрофил маш бага үед халдвар халуунгүйгээр үргэлжилж болох тул «халуун байхгүй бол зүгээр» гэж дүгнэхэд хэцүү.
Эмнэлэгт дахин очихдоо химийн эмчилгээ хийлгэсэн огноо, хэрэглэсэн эмийн нэр, өмнөх хоёр удаагийн яаралтай тусламжийн үзлэгээр хийсэн эмчилгээ ба шинжилгээний хариу, гэртээ хөтөлсөн халууны тэмдэглэл, одоо уугаад байгаа эмийн жагсаалтыг авч явбал тустай. Өмнө авсан цусны өсгөвөрийн хариу гарсан эсэхийг асуух нь бүрэн зохимжтой. Мөн дараагийн мөчлөгт цагаан эс өсгөх бэлдмэл (G-CSF) хэрэглэх эсэх, тунг тохируулах шаардлагатай эсэх, халуурсан үед гэртээ эхэлж болох уух антибиотикийг урьдчилан бичүүлж болох эсэхийг эмчтэйгээ ярилцаж тодруулбал дараагийн мөчлөг илүү тайван өнгөрнө.
Асран халамжлагч өөрийгөө хамгаалах нь ч эмчилгээний нэг хэсэг. Шөнөжин халуун хэмжиж, яаралтай тусламж руу явах өдрүүд үргэлжилбэл шийдвэр гаргах чадвар мэдэгдэхүйц буурдаг. Боломжтой бол ээлжлэн харах хүнээ урьдчилан тохирч, эмнэлгийн холбоо барих дугаар болон шөнө ба амралтын өдрийн холбогдох замыг нүдэнд ил газар бичиж тавихыг зөвлөж байна.
Энэхүү нийтлэл нь ойлголт өгөх зорилготой ерөнхий мэдээлэл бөгөөд хувь хүний үзлэг, оношилгоог орлохгүй. Давтагдах халууралтын шалтгаан, эрсдэлийн түвшин хүн бүрд өөр байдаг тул бодит арга хэмжээг заавал эмчилгээ хийлгэж буй эмчийн багтайгаа зөвлөлдөж шийдвэрлэнэ үү.