Ойрын хүн чинь «2-р үе шатны хөхний хорт хавдартай (breast cancer)» гэж сонсвол тэр «2-р үе шат» гэдэг тоо эцсийн, өөрчлөгдөшгүй дүгнэлт мэт санагддаг. Гэвч хөхний хорт хавдрын үе шатыг мэс заслын өмнө болон дараа өөрөөр тодорхойлж болно. Үе шатлалыг ихэвчлэн хавдрын хэмжээ (T), суганы тунгалагийн зангилаа (lymph node) хамрагдсан эсэх (N), бусад эрхтэнд тархсан эсэх (M)-ийг нэгтгэн тогтоодог.
Мэс заслын өмнө эмч нар үзлэг, дүрс оношилгоо (mammography, хөхний хэт авиан шинжилгээ ultrasound, хөхний MRI) болон эд эсийн шинжилгээ (biopsy)-ний үр дүнд тулгуурлан үе шатыг тооцоолдог. Үүнийг эмнэлзүйн үе шат (clinical stage) гэнэ. Мэс заслаар авсан хавдар болон тунгалагийн зангилааг микроскопоор нарийвчлан үзсэний дараа тогтоосон нь эд эмгэгийн үе шат (pathologic stage) юм. Бодит эд эсэд үндэслэдэг тул мэс заслын өмнө хэлсэн үе шатаас арай өөр гарах нь ховор биш. Энэ нь эхний дүгнэлт буруу байсан гэсэн үг биш, харин илүү нарийвчлалтай мэдээллээр тодруулсан гэсэн үг.
Хөхний хорт хавдар нэг өвчин мэт харагдавч хэд хэдэн төрөлтэй. Хавдар нь дааврын хүлээн авагчтай (hormone receptor: ER, PR) эсэх, HER2 гэдэг уургийг ихээр үйлдвэрлэдэг эсэх, эсвэл эдгээр гурвыг бүгдийг агуулаагүй (гурвалсан сөрөг, triple-negative) эсэхээс хамаарч дэд төрөл нь ялгаатай бөгөөд эмчилгээний төлөвлөгөө ч өөр болдог. Тиймээс хоёулаа «2-р үе шат»-тай хүн өөр өөр эмчилгээний замаар явж болно.
Эмчилгээний дараалал ч мөн адил тогтмол биш. Заримдаа эхлээд мэс заслаар хавдрыг авч, дараа нь шаардлагатай бол цацраг эмчилгээ (radiation therapy), химийн эмчилгээ (chemotherapy), дааврын эмчилгээ (hormone therapy) буюу онилсон эмчилгээ (targeted therapy) хийдэг. Харин хавдар том, эсвэл тодорхой дэд төрлийн үед мэс заслын өмнө эхлээд химийн эмчилгээ (мэс заслын өмнөх, neoadjuvant chemotherapy) хийж хавдрыг багасгаад дараа нь мэс засал хийж болно. Аль замыг сонгохыг дэд төрөл, хавдрын хэмжээ, тунгалагийн зангилааны байдал, өвчтөний ерөнхий эрүүл мэндийг харгалзан эмчийн баг зөвлөдөг.
Товчхондоо, «2-р үе шат» гэсэн ганц тоонд анхаарлаа төвлөрүүлэхээс илүү мэс заслын дараах эд эмгэгийн үр дүн болон хавдрын дэд төрөлд тохируулан гаргасан бүхэл төлөвлөгөөг ойлгох нь тустай. Асуултаа тэмдэглэж аваад эмчийн багаас нэг нэгээр нь асуух нь сэтгэлээ тайвшруулах сайн арга юм.
Энэ нийтлэл нь ойлголт өгөх зорилготой ерөнхий мэдээлэл бөгөөд хувь хүний оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Тодорхой үе шат, эмчилгээний төлөвлөгөөний талаар өөрийн эмчийн багтай заавал зөвлөлдөнө үү.