Мэс засал, хими эмчилгээ (chemotherapy), туяа эмчилгээг (radiotherapy) дуусгаад дааврын эмчилгээ (hormone therapy) үргэлжилж байгаа үед хуанлийн гол тэмдэглэгээ нь эмчилгээний өрөө биш, шинжилгээний өрөө болдог. Сард нэг тарилга хийлгэж, сарын эмээ авч байхад амьдрал тогтвортой мэт санагдана. Гэтэл зургаан сар болмогц цусны шинжилгээ, хөхний рентген зураг (mammography), хэт авиан шинжилгээ (ultrasound), эмнэлгээс хамаараад тодосгогч бодистой КТ (contrast CT) эсвэл ясны сканнер (bone scan) нэг эгнээнд орж ирдэг. Олон хүний хувьд хамгийн хэцүү нь хариу хүлээх сэтгэлийн зовуур бус, өлөн байх шаардлага, урт хүлээлт, тодосгогч бодис судсаар орох үеийн халуу оргих мэдрэмж, аппаратны дотор хөдөлгөөнгүй хэвтэх минутууд байдаг.
Эхлээд ойлгоход тустай зүйл бол 'зургаан сарын шинжилгээ' гэдэг нь нэг шинжилгээ биш, өөр өөр зорилготой хэд хэдэн зүйлийн цуглуулга гэдэг явдал юм. Нэгдүгээр тэнхлэг нь үлдсэн болон эсрэг талын хөхийг харах шинжилгээ. Хөхний рентген зураг, шаардлагатай үед хэт авиан шинжилгээ, түүнчлэн эмчийн үзлэг, асуулга энд хамаарах бөгөөд эмчилгээний дараах хяналтын үндсэн хэсэг гэж заавруудад тогтмол зөвлөдөг.
Хоёрдугаар тэнхлэг нь шинж тэмдэг, үзлэгийн олдвор, дахилтын эрсдэлээс (recurrence risk) хамаарч шийдэгддэг шинжилгээ. Цээж, хэвлийн КТ, ясны сканнер, PET-CT энд ордог. Шинж тэмдэггүй, эхний үе шатны хөхний хорт хавдрын эмчилгээг дуусгасан хүнд бүх биеийн дүрс оношилгоо болон хавдрын маркерын (tumour marker) шинжилгээг тогтмол давтахыг ихэнх заавар үндсэн зөвлөмж болгодоггүй. Учир нь ийм тохиолдолд давтан шинжилгээ хийснээр амьдралын хугацаа уртасдаг гэсэн батлагдсан үндэслэл тодорхойгүй, харин эргэлзээтэй олдвороос болж нэмэлт шинжилгээ, түгшүүр дагаж ирдэг. Гэхдээ энэ нь 'хэнд ч хэрэггүй' гэсэн үг биш. Оношлогдох үеийн үе шат (stage), тунгалагийн зангилааны байдал, хавдрын шинж чанар, өмнө нь ажиглахаар шийдсэн олдвор, шинээр гарсан шинж тэмдэг зэргээс шалтгаалж эмч тань зайлшгүй шаардлагатай гэж үзсэн байж болно. Тиймээс 'бусад хүмүүс хийлгэдэггүй гэсэн' гэхээсээ 'миний хувьд яагаад энэ шинжилгээ жагсаалтад орсон бэ' гэж асуух нь илүү оновчтой.
Гуравдугаар тэнхлэг нь эмчилгээний гаж нөлөөг хянах шинжилгээ. Энд нэр нь төстэй хоёр шинжилгээ ихэвчлэн андуурагддаг: ясанд тархсан голомтыг хайдаг ясны сканнер, ясны бат бөх байдлыг хэмждэг ясны нягтшилын шинжилгээ (DXA) хоёр огт өөр зорилготой. Ароматазын дарангуйлагч (aromatase inhibitor) болон өндгөвчний үйл ажиллагааг дарангуйлах тарилга хэрэглэж байгаа үед ясны эрдэс алдагдал нэмэгдэж болзошгүй тул ясны нягтшилын шинжилгээг тогтмол хийлгэхийг зөвлөдөг ч энэ нь дахилт хайх шинжилгээ биш юм. Тамоксифен (tamoxifen) хэрэглэж буй хүний эмэгтэйчүүдийн шинж тэмдэг, элэгний үйл ажиллагаа, цусны өөх тос, үе мөчний өвдөлт, халуу оргих зэрэг ч мөн энэ тэнхлэгт ордог.
Дөрөвдүгээр тэнхлэг нь шинжилгээ өөрөө биед үзүүлэх ачаалал. Аль шинжилгээнд өлөн байх шаардлагатай, тодосгогч бодис хэрэглэх эсэх, судсаар хэдэн удаа тарилга хийх, шинжилгээний өмнө хойно хэр удаан хүлээх нь тус бүрдээ өөр. Тодосгогчтой КТ-ийн өмнө бөөрний үйл ажиллагааг (креатинин, eGFR) шалгаж, өмнө нь тодосгогчид харшлын урвал өгч байсан эсэхийг асуудаг; тууралт, дотор муухайрах зэрэг тохиолдож байсан бол урьдчилан бэлтгэх эм эсвэл өөр арга барилыг ярилцаж болно. Ясны сканнерын хувьд цацраг идэвхт бодис тарьсны дараа хэдэн цаг хүлээж байж зураг авдаг тул бүтэн өдөр зарцуулагддаг. Энэ ачааллыг зүгээр л тэвчихийн оронд тодорхой бичиж авах нь дээр: 'найман цаг өлөн байх хэцүү', 'тодосгогч орох үед дотор муухайрдаг', 'аппаратны дотор амьсгал давчдана', 'судас олдоход хүндрэлтэй' гэсэн тодорхой өгүүлбэр бүр өөр шийдэл рүү хөтөлдөг.
Дараагийн үзлэгээс өмнө дараах дарааллаар бэлдэхийг зөвлөж болно. Нэг: сүүлийн зургаан сарын шинж тэмдгийг огноотой нь бичих — шинээр үүссэн ясны өвдөлт, хоёр гурван долоо хоногоос удаан үргэлжилсэн ханиалга эсвэл амьсгаадалт, тайлбарлагдахгүй жин алдалт, шинээр тэмтрэгдэх зангилаа, мэс заслын хэсэг болон нөгөө хөхний өөрчлөлт, тогтмол толгой өвдөх, толгой эргэх, хүч сулрах. Хоёр: шинжилгээ тус бүрд юу нь яг хүндрэлтэй болсныг нэг мөрөөр бичих. Гурав: өмнөх шинжилгээний хариу, дүрс оношилгооны материалыг бэлдэх. Дөрөв: асуултаа бэлэн өгүүлбэр болгох — миний хувьд энэ шинжилгээ яагаад шаардлагатай вэ, хугацааны зайг сунгах эсвэл өөр шинжилгээгээр солих боломжтой юу, дараагийн удаад юуг тохируулж болох вэ. Тав: хэцүү байна гэж дуугаа хураан очихгүй байхаас илүү, урьдчилан холбогдож цагаа өөрчлөх нь аюулгүй. Цаг тасалбал дараагийн боломж нэлээд хожуу тавигддаг.
Эцэст нь, шинжилгээний өдөр ойртох тусам нэмэгддэг айдсын тухай ч эмчид хэлж болно. Эмчилгээний дараа шинжилгээний өмнө нойр муудах, зүрх дэлсэх нь түгээмэл; шинжилгээ болон хариу ярилцах өдрийн зайг ойртуулж захиалах, хамт явах хүн товлох зэрэг жижиг зохицуулалт тэр хэдэн өдрийг тэвчихэд тусалдаг. Харин дээр дурдсан анхааруулах шинж тэмдэг шинээр гарсан бол хуваарьт өдрөө хүлээхгүй, тэр даруй холбогдох нь зөв.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд эмчийн үзлэг, оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Ямар шинжилгээг ямар давтамжтай хийлгэх нь таны үе шат, дахилтын эрсдэл, хэрэглэж буй эм, биеийн байдлаас хамаарах тул эмчлэгч эмчтэйгээ заавал зөвлөлдөж шийдээрэй.