Мэс засал, химийн эмчилгээ (chemotherapy) дуусах дөхөх үед эхэндээ яриагүй байсан эм төлөвлөгөөнд нэмэгддэг тохиолдол бий. Ихэвчлэн «туяа эмчилгээ дуусмагц уудаг эм нэмье» гэсэн богино өгүүлбэрээр дамждаг тул өвчтөн эхлээд «шинжилгээнд муу зүйл олдсон юм болов уу» гэж айдаг. Гэвч мэс заслын дараа нэмэгддэг эмчилгээ буюу нэмэлт эмчилгээ (adjuvant therapy) нь биед харагдаж буй хавдрын голомтыг чиглэсэн эмчилгээ биш юм. Аль хэдийн гарсан эд эсийн болон мэс заслын мэдээлэлд тулгуурлан, ирэх хэдэн жилийн дахилтын магадлалыг бууруулах зорилготой урьдчилан сэргийлэх шинжтэй эмчилгээ юм.
Нэмэлт эмчилгээний эхлэл нь эцсийн эмгэг судлалын дүгнэлт (pathology report) байдаг. Хавдрын хэмжээ, авсан тунгалгийн зангилаанаас хэдэд нь хавдрын эс илэрсэн, эдийн ялгаралтын зэрэг (grade), эсийн өсөлтийн үзүүлэлт, дааврын хүлээн авагч (ER/PR) болон HER2-ын байдал зэрэг нь нийлж «дахилтын эрсдэл бага уу, өндөр үү» гэдгийг тодорхойлно. Онош нь ижил байсан ч энэ хослолоос хамаарч санал болгох эмчилгээний давхарга өөр байж болно. Тиймээс химийн эмчилгээний явцад буюу дараа нь төлөвлөгөө дээр нэг давхарга нэмэгдэх нь шинэ голомт үүссэнээс биш, эхнээсээ мэдэгдэж байсан эрсдэлийг хэрхэн зохицуулахаа тодруулж буй үе байх нь элбэг. Гэхдээ энэ тайлбар богино үзлэгийн үеэр орхигдвол өвчтөнд гэнэтийн өөрчлөлт мэт мэдрэгддэг.
Дааврын хүлээн авагч эерэг, HER2 сөрөг, эрт үеийн хөхний хорт хавдартай (breast cancer) бөгөөд дахилтын эрсдэл харьцангуй өндөр гэж үзсэн тохиолдолд, дааврын эмчилгээн дээр эсийн мөчлөгт нөлөөлдөг эм (CDK4/6 дарангуйлагч, CDK4/6 inhibitor)-ийг тодорхой хугацаанд хамт хэрэглэх аргыг эмнэлзүйн судалгаагаар судалж ирсэн. Энэ бүлгийн эм нь хавдрын эсийн хуваагдалтай холбоотой дохионы замд нөлөөлдөг тул дангаар нь биш, дааврын эмчилгээтэй хослуулан хэрэглэдэг. Аль бүлгийн өвчтөнд санал болгодог, хэдэн жил уудаг, зөвшөөрөл ба даатгалын хамрах хүрээ хаана хүрдэг нь эм тус бүрээр, мөн улс, цаг үеэс хамаарч ялгаатай тул интернэтээс уншсан нөхцөл өөрийн тохиолдолтой ижил гэж үзэх боломжгүй. Хэрэглэх хугацаанд цусны эсийн тоо (ялангуяа нейтрофил, neutrophil), элэгний үзүүлэлтийг тогтмол хянах хуваарь дагалддаг.
«Цэвэршилтийн өмнө» гэдэг нөхцөл дааврын эмчилгээний сонголтыг өөрчилдөг. Цэвэршилтийн дараа голчлон хэрэглэдэг ароматазын дарангуйлагч (aromatase inhibitor)-ийг өндгөвч ажиллаж байх үед дангаар нь хэрэглэхэд хүндрэлтэй тул залуу насныханд тамоксифен (tamoxifen) дангаар, эсвэл өндгөвчний үйл ажиллагааг дарангуйлах (ovarian function suppression) аргыг нэмсэн хослол зэргээр сонголт салдаг. Энд түгээмэл ойлголтын зөрүү бий: химийн эмчилгээний дараа сарын тэмдэг зогсох нь элбэг ч зөвхөн үүгээр цэвэршилт баталгаажихгүй. Өндгөвчний үйл ажиллагаа хожим сэргэж болдог тул шаардлагатай бол дааврын түвшний шинжилгээгээр байдлыг тодруулсны дараа эмээ сонгодог.
Зурган шинжилгээний дүгнэлтийн үг хэллэгийг унших арга бас хэрэгтэй. «Үрэвслийн шинж байж болзошгүй», «давтан хяналт зөвлөж байна» гэсэн хэллэг нь эцсийн дүгнэлт биш, харин зөвхөн энэ удаагийн зургаар шинж чанарыг тогтоох боломжгүй гэсэн утгатай ойр. Уушгинд харагдах жижиг зангилаа (nodule) буюу шилэн шилний өнгөрийн сүүдэрлэлт (ground-glass opacity) нь халдвар, өнгөрсөн үрэвслийн ул мөр, эмчилгээтэй холбоотой өөрчлөлт зэрэг олон шалтгаанаар үүсч болох ба хэмжээ, хэлбэр нь цаг хугацааны явцад хэрхэн өөрчлөгдөж байгаа нь чухал ялгах шинж болдог. Тиймээс «хэсэг хугацааны дараа дахин авъя» гэсэн санал өөрөө шинжилгээний нэг хэсэг юм. Дүгнэлтийн үг санааг чинь зовоож байвал дараагийн зургийг хэзээ авах, юутай харьцуулж үзэхийг шууд асууж тэмдэглэж авах нь дээр.
Үзлэгийн хугацаа богино үед асуултаа урьдчилан бичиж очих нь хамгийн үр дүнтэй. Жишээ нь: энэ эмийг санал болгож буй үндэслэл нь эцсийн эмгэг судлалын аль үзүүлэлт вэ; сүүлийн зурган шинжилгээнд шинээр илэрсэн зүйлээс болсон уу, үгүй юу; хэр удаан уух төлөвтэй вэ; ямар гаж нөлөөг хэдий хүртэл ажиглах ёстой, цусны шинжилгээг хэдэн хоногийн зайтай хийх вэ; туяа эмчилгээтэй эхлэх дарааллыг хэрхэн тааруулах вэ; эмийг хойшлуулах буюу зогсоох шалгуур юу вэ; зардлын талаар хаанаас зөвлөгөө авах вэ. Ялангуяа «энэ зөвлөмж шинэ хазайлтаас болсон уу» гэдэг асуултын хариу нэг өгүүлбэрт багтдаг бөгөөд ихэнх түгшүүр тэр хариунаас эрс буурдаг.
Эмчилгээний төлөвлөгөө өөрчлөгдөх буюу нэмэгдэх үед шалтгааныг асуух нь эмнэлгийн багт итгэхгүй байгаа хэрэг биш, харин хэдэн жил хамт явах эмээ ойлгож эхлэх үйл явц юм. Тайлбар сонссон ч шийдэж чадахгүй бол өөр эмнэлгийн санал (second opinion) авах арга ч бий.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Өөрийн эмгэг судлалын хариу болон биеийн байдалд тохирсон шийдвэрийг эмчлэгч эмчтэйгээ зөвлөлдөж гаргана уу.