Хэвлийд шингэн хуримтлагдсанаас (ascites) гэдэс дүүрч, амьсгаадаж, хэдхэн халбага хоолноос цаашгүй болох үе байдаг. Ийнхүү гуурс тавьж шингэнийг гаргах үед авсан дээжийг лабораторид илгээж, хэдэн долоо хоногийн дараа 'шингэнээс хорт хавдрын эс илэрсэн' гэсэн богино хариу ирдэг. Эмчийн өрөөнд байхад ойлгосон мэт боловч гарч ирээд бодох тусам утга нь бүрхэг болдог. Урьд мэдэгдэж байсан зүйлийг баталсан хэрэг үү, шинэ үйл явдал уу, эсвэл шингэн байнга хуримтлагдах шалтгааныг тайлбарлаж байна уу? Аль салаанд байрлахаас нь хамаарч дараагийн алхам өөр болно.
Нэгдүгээр салаа — өмнө нь сэжиглэж байсан хэвлийн хальсны тархалтыг (peritoneal metastasis) эсийн шинжилгээгээр (cytology) баталгаажуулсан тохиолдол. Дүрс оношилгоонд аль хэдийн илэрч байсан бол энэ хариу нь шинэ ослыг бус, одоогийн оношийн үндэслэлийг тодруулсан мэдээлэл болно. Эмч 'ийм хариу гарахыг таамаглаж байсан' гэж хэлдгийн учир ихэвчлэн энд оршдог.
Хоёрдугаар салаа — шингэн яагаад дахин хуримтлагддаг вэ. Шалтгаан нь ганц байдаггүй. Хэвлийн хальсны гадаргуугаас шингэн ялгарах нь нэмэгдэж, лимфийн урсгал хаагдах, элэгний тархалт (liver metastasis), хаалганы венийн даралт ихсэх (portal hypertension), цусан дахь альбумин (albumin) багсах, бөөр, зүрхний үйл ажиллагаа, давс, шингэний тэнцвэр зэрэг хүчин зүйл давхцаж болно. Аль нь давамгайлж байгаагаас хамаарч шээс хөөх эм, альбумин, хоолны давсны хязгаарлалт тус болох уу, эсвэл давтан пункци (paracentesis) буюу удаан хугацааны гуурс тавих нь бодитой шийдэл болох уу гэдэг ялгаатай.
Гуравдугаар салаа — 'шингэн доторх эс өөр газар руу тархах вий' гэсэн айдас. Хэвлийн хөндий доторх тархалт нь голдуу хэвлийн хальсны гадаргууг даган явагддаг бөгөөд шингэнийг гаргах нь шинэ зам үүсгэдэг гэж үздэггүй. Уг эмчилгээний эрсдэл нь голчлон цус алдалт, гэдэсний гэмтэл, халдвар, гуурсны хэсгийн асуудал бөгөөд хоол идэх, амьсгалахад бодитой хөнгөрөл авчрах ашигтай нь харьцуулан жишигддэг. Гуурс тавьсан хэсгийг хэрхэн арчлах, хэзээ эмнэлэгт холбогдох тухай тодорхой зааврыг авч гарах нь чухал.
Дөрөвдүгээр салаа — эмчилгээний шийдвэр. Эсийн шинжилгээний эерэг хариу дангаараа эмээ солих үндэслэл болох нь ховор. Ихэвчлэн дүрс оношилгооны өөрчлөлт, хавдрын маркерын (tumor marker) ганц утга биш чиг хандлага, шинж тэмдэг, биеийн ерөнхий байдал, хуримтлагдсан гаж нөлөөг хамтад нь үзэж шийддэг. Дараа долоо хоногийн хариуг харж шийдье гэсэн бол тэр хэдэн өдрийг зүгээр хүлээх бус, мэдээллээ эмхлэх цаг болгон ашиглаж болно. Мөн дээжээс дааврын рецептор, HER2 зэргийг дахин шалгах, нэмэлт генийн шинжилгээ хийх боломжтой эсэхийг эмчээсээ асуух нь зүйтэй.
Гуурс тавьсан хэсэг улайж өвдөх, тарилга хийлгэж байхад чичрэх, халуурах нь өөр салаа. Эмчилгээний явцад халуурах нь шалтгааныг нь яаралтай тодруулах шаардлагатай байж болох ба гуурстай холбоотой халдвар, хэвлийн хальсны халдвар ч боломжит хувилбарт ордог. 38 хэмээс дээш халуурах, чичрэх, гуурсны хэсгээс идээ гарах, хүчтэй өвдөх, хэвлий даган хатуурч өвдөх, гарах шингэн булингартах буюу үнэр өөрчлөгдвөл дараагийн үзлэгийг хүлээхгүйгээр эмнэлэгтээ холбогдох нь аюулгүй.
Хариуг сонсохоос өмнө бэлдэх зүйл энгийн: өдөр бүр ижил цагт жин, хэвлийн тойргоо хэмжиж тэмдэглэх; шингэн гаргасан огноо, хэмжээ, хэдэн өдрийн дараа дахин дүүрснийг хүснэгтэд буулгах; халуун, чичрэлт, гуурсны хэсгийн байдлыг огноотой нь бичих; хоолны хэмжээ, шээсний хэмжээ, хэрэглэж буй эмийн нэрсийг нэг хуудсанд цуглуулах. Эцэст нь асуултаа гурав болгон товчил — энэ шингэний гол шалтгаан юу вэ, одоогийн эмээ үргэлжлүүлэх, солих, түр зогсоох шалгуур юу вэ, давтан пункци хийх үү эсвэл удаан хугацааны гуурс тавих уу гэдгийг юугаар шийдэх вэ.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд эмчийн үзлэг, онош, эмчилгээг орлохгүй. Өөрийн байдалд тохирсон шийдвэрийг эмчилж буй эмнэлгийн мэргэжилтэнтэйгээ заавал зөвлөлдөж гаргана уу.