Хими эмчилгээ (chemotherapy) дуусах үеэр буюу дууссанаас хойш хэдэн өдөр, хэдэн долоо хоногийн дотор шилбэ, тахимаар улаан цэг гарах нь түгээмэл тохиолддог асуудал юм. Гэвч 'улаан цэг' гэдэг үг хэд хэдэн өөр өвчний шинжийг хамардаг бөгөөд зарим нь ажиглахад болдог, зарим нь тэр өдөртөө эмчид хандах шаардлагатай байдаг. Гэртээ шалгаж болох зүйл, зөвхөн эмнэлэгт тодруулж болох зүйлийг тусад нь ялгаж авбал хүлээх өдрүүд илүү тайван өнгөрнө.
Нэгдүгээр салаа нь арьсан доорх маш жижиг цус харвалт бөгөөд үүнийг цэгэн цус харвалт (petechiae), нил цус хураалт (purpura) гэж нэрлэдэг. Ялтас эс (platelet)-ийн тоо буурах эсвэл судасны хана сулрах үед илэрдэг. Зарим хими эмчилгээний эм ясны чөмөгний үйл ажиллагааг дарангуйлдаг ба энэ нөлөө сүүлчийн тунгаас хойш хэсэг хугацаанд үлдэж болно. Энэ төрлийн цэг тунгалаг шилээр дарахад өнгө нь арилдаггүй, ихэвчлэн загатнахаас илүү арьсанд 'шигдсэн' мэт харагддаг.
Хоёрдугаарт, эмийн буюу хүрэлцэх харшлын тууралт (drug rash) байж болно. Хими эмчилгээний эмээс гадна хамт хэрэглэдэг антибиотик, өвдөлт намдаах эм, ходоодны эм, саяхан сольсон нэмэлт бүтээгдэхүүн бүгд шалтгаан болох боломжтой. Энэ салаа нь эхлээд загатнадаг, хуруугаар илэхэд бага зэрэг товойсон мэдрэгддэг, дарахад түр цайрч, дараа нь эргэж улайдаг. Гуравдугаарт, үсний уутанцрын халдвар (folliculitis) байж болох бөгөөд цэг бүр үсний сүвэнд байрлаж, дунд нь шар өнгөтэй, дарахад өвддөг. Дөрөвдүгээрт, таталцал ба цусны эргэлттэй холбоотой байдаг: удаан зогссон эсвэл суусан өдөр шагайнаас дээш чиглэн цэг нэмэгдэх нь хөлний венд цус тогтох хэв маягтай давхцдаг.
Уугаад хэрэглэдэг зарим хими эмчилгээний эмийн хувьд илүү танил арьсны урвал бол алганы болон улны улайлт, хавдалт, бадайрал, хагаралаар илэрдэг гар-хөлийн хам шинж (hand-foot syndrome) юм. Энэ нь шилбэн дээр тархсан цэгээс байрлалаараа ялгаатай. Тиймээс өөрөө онош тавихыг оролдохоос илүү дөрвөн зүйлийг тэмдэглэх нь ач холбогдолтой: байрлал (хаана), хэлбэр (цэг үү, толбо уу, цэврүү юү), мэдрэмж (загатнаж байна уу, өвдөж байна уу), хугацаа (хэзээнээс, хэр хурдан тархсан).
Дараагийн товлосон үзлэгийг хүлээлгүй холбоо барих шинжүүд: 38°C-аас дээш халуурах; цэг нэг хоёр хоногийн дотор мэдэгдэхүйц тархах; хамар, буйлнаас цус гарах, шалтгаангүй хөхрөлт, хар өнгийн баас, улаан шээс илрэх; ам, нүд, бэлэг эрхтний салст шархлах буюу цэврүүтэх; арьс өвдөж хуулрах; зөвхөн нэг хөл хавдаж өвдөх. Ялангуяа халуурал ба цэгэн цус харвалт хамт байвал ажиглаж хүлээх нөхцөл биш.
Үзлэгт очихын өмнө дараалалтай бэлдээрэй: нэг хэсгээ өдөр бүр ижил гэрэлд, хажууд нь шугам эсвэл зоос тавьж зураг авах; тунгалаг шилээр дарж өнгө нь арилж байгаа эсэхийг тэмдэглэх; өглөө оройн биеийн халууныг бичих; хамгийн сүүлийн цусны шинжилгээнээс ялтас эс, цагаан эсийн тоог огноотой нь хуулж авах; сүүлийн дөрвөн долоо хоногт эхэлсэн эсвэл зогсоосон бүх эм, нэмэлт бүтээгдэхүүний жагсаалт гаргах; сүүлийн хими эмчилгээний огноо, хэдэн дэх удаа болохыг тэмдэглэх; удаан зогссон, шинэ угаалгын нунтаг хэрэглэсэн, шавж хазсан, халуун усанд удаан орсон зэрэг өөрчлөлтийг нэмж бичих.
Хүлээх хугацаанд гэртээ хэт халуун усанд удаан угаахаас, маажихаас зайлсхийж, чийгшүүлэгч тос байнга түрхэж, чөлөөтэй хувцас өмсөж, хөлөө зүрхнээс арай өндөрт байрлуулж амраах нь тустай. Урьд үлдсэн стероид тос, харшлын эмийг өөрийн дураар эхлэх нь тууралтын харагдах байдлыг өөрчилж, дараа нь үнэлэхэд хүндрэл учруулж болзошгүй тул эмчээсээ асуусны дараа хэрэглэх нь зүйтэй.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн онош, эмчилгээг орлохгүй. Биед гарсан аливаа өөрчлөлтийн талаар өөрийн эмчилгээний багтайгаа заавал зөвлөлдөнө үү.