Ижил эм, ижил тунгаар авсан хэрнээ хоёр дахь мөчлөгт (cycle 2) гаж нөлөө нь эхнийхээс эрт бөгөөд илүү тод мэдрэгдэх нь бий. Эхний удаа тарилга дууссанаас хойш хэдэн цагийн дараа хоолой хатгаж эхэлж байсан бол энэ удаа эмнэлгээс гарангуутаа мэдрэгдэж болно. Энэ өөрчлөлт нь өвчин дордсоны шинж гэсэн үг биш. Гэхдээ юунаас болж эрт эхэлснийг ялгах нь чухал бөгөөд шалтгаан бүр дараагийн мөчлөгт өөр өөр тохируулга шаарддаг.
Нэгд, хүйтнээс өдөөгддөг цочмог мэдрэлийн шинж. Оксалиплатин (oxaliplatin) агуулсан эмчилгээ нь тарилгын дараах хэдхэн цагаас эхлээд хэд хоногийн турш хүйтэн агаар, хүйтэн ундаа, хүйтэн төмөрт хүрэхэд хурууны үзүүр бадайрах, хоолой болон амны хөндий чангарч хатгах мэдрэмж өгч болно. Үүнийг залгиур-хоолойн мэдрэхүйн эмгэг (pharyngolaryngeal dysesthesia) гэж нэрлэдэг бөгөөд амьсгалын зам үнэндээ бөглөрөөгүй байхад ч амьсгал боогдох мэт санагдуулдаг тул түгшүүр төрүүлдэг. Мөчлөг давтагдах тусам эрт эхэлж, арай удаан үргэлжлэх хандлагатай гэж тэмдэглэсэн байдаг ба ихэвчлэн хэд хоногийн дотор аажим намждаг. Зун ч гэсэн агааржуулагчийн салхи, хөргөгчний хаалга, мөстэй ус нэг балгах нь өдөөгч болж чадна.
Хоёрт, хуримтлагдсан тунгаас хамаарах архаг захын мэдрэлийн эмгэг (peripheral neuropathy). Дээрх цочмог шинжээс ялгаатай нь энэ нь мөчлөг олшрох тусам аажим үүсч, хүйтэн эсэхээс үл хамааран үргэлжилдэг ба товч зүүх, савх барих зэрэг нарийн хөдөлгөөнөөр эхэлж илэрдэг. Энэ салаа нь тунг бууруулах, түр завсарлах, хуваарийг өөрчлөх талаар ярилцах тэнхлэг тул цочмог шинжээс тусад нь тэмдэглэх нь чухал.
Гуравт, дэмжих эмчилгээний эм өөрчлөгдсөн байр. Бөөлжис намдаах эм (antiemetic) эсвэл стероидыг уухаас тарилга руу шилжүүлсэн, эсвэл өөр эмээр сольсон бол биеийн мэдрэх дараалал, эрчим өөрчлөгдөж болно. Жишээ нь заримдаа гарах байнгын хөхөлт (hiccups) нь хими эмчилгээ өөрөө биш, хамт хэрэглэдэг стероид эсвэл зарим бөөлжис намдаах эмтэй холбоотой байдаг тул эм солиход багасаж болно. Эсрэгээр дотор муухайрахыг эрт хянаснаар өөр шинж түрүүлж мэдрэгдэх нь бий.
Дөрөвт, тухайн үеийн биеийн байдал ба хамт уудаг эм. Капецитабин (capecitabine) зэрэг уух хэлбэрийн эмийг хавсарвал алга, улны улайлт, жиндэх, арьс хуурах (гар-хөлийн хам шинж, hand-foot syndrome), алга болон хумсны өнгө бараантах, үс нимгэрэх өөрчлөлт хамт илэрч болно. Эдгээр арьс, үсний өөрчлөлт нь эмчилгээ дууссаны дараа хэдэн сарын турш аажим бүдгэрдэг нь элбэг боловч сэргэх хугацаа хүн бүрт өөр. Нойр дутуу байх, шингэн дутагдах, хоолны хэмжээ багасах нь ижил гаж нөлөөг илүү хүчтэй мэдрүүлдэг.
Дараагийн мөчлөгийн өмнө тэмдэглэх дараалал. Нэгдүгээрт, шинж тэмдэг тарилга дууссанаас хойш хэдэн цагийн дараа эхэлснийг бичнэ. Хоёрдугаарт, юунд хүрэхэд үүссэн өдөөгчийг (хүйтэн ус, агааржуулагч, хөргөгч) хамт бичнэ. Гуравдугаарт, хэр удаан үргэлжилсэн, эрчим нь 0-10-ын хэдэн онооны түвшинд байсныг тоогоор үлдээнэ. Дөрөвдүгээрт, гарын нарийн хөдөлгөөнд саад болсон эсэхийг тодорхой жишээгээр бичнэ. Тавдугаарт, алга, улаа гэрэлтэй газар ижил өнцгөөс зурган дээр авч, огноотой нь хамт хадгална. Зургадугаарт, хөхөлт хэдэн цаг үргэлжилсэн, хоол идэх, унтахад саад болсон эсэхийг бичнэ. Долдугаарт, унтахад орсноос хойш хэр удаж нойрссон, хэдэн удаа сэрсэн, стероид уусан цагаа нэг мөрөнд бичвэл нойргүйдлийн шалтгааныг хамт харах боломжтой.
Хүлээлгүй шууд холбогдох ёстой нөхцөлийг мөн тодорхойлж тавь. Жинхэнэ амьсгаадалт, нүүр, уруул, хэл хавагнах, бүх биеэр тууралт гарах, цээж давчдах шинж дагалдвал энэ нь хүйтний хариу урвал биш, харшлын хэт мэдрэгшил (hypersensitivity) байж болох тул яаралтай тусламж хэрэгтэй. 38°C-аас дээш халуурах, зогсохгүй бөөлжих, суулгах, гар хөл нь цэврүүтэж, ан цав үүсээд алхах, юм барихад хүндрэх, 48 цагаас удаан үргэлжилсэн хөхөлтөөс болж идэж, унтаж чадахгүй байх нь дараагийн үзлэгийг хүлээх зүйл биш.
Сэтгэлийн хөдөлгөөн ч бас тэмдэглэлийн нэг хэсэг. Өвчтөнүүдийн онлайн бүлэг нь мэдээлэл, дэмжлэг авах суваг боловч эмгэнэлт мэдээ, эрүүл мэнд нь муудсан тухай бичлэг эхэлж нүдэнд тусах өдөр түгшүүр нэмэгдэж, нойр улам холддог. Огт орохгүй байх, эсвэл байнга уншихын хооронд цаг, хугацааг өөрөө тогтоох арга бий. Жишээ нь унтахаас хоёр цагийн өмнө нээхгүй байх, өдөрт нэг удаа тогтсон цагт л үзэх гэсэн өөрийн дүрэм тус болдог. Хэрэв нойр хэд хоног дараалан хүрэхгүй бол тэвчихээс илүү үзлэгийн үеэр хэлэх нь зөв. Хими эмчилгээний үеийн нойргүйдэл нь стероид, өвдөлт, дотор муухайрах, түгшүүр гэх мэт удирдаж болох шалтгаантай холбоотой байдаг.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Шинж тэмдгийн шалтгаан, түүнийг арилгах арга, эмийн тунгийн тохируулга хүн бүрт өөр байдаг тул заавал эмчилгээ хийж буй эмнэлгийн багтайгаа зөвлөлдөнө үү.