Мэс заслын өмнө хийдэг химийн болон дархлааны эмчилгээг неоадьювант эмчилгээ (neoadjuvant therapy) гэдэг. Төлөвлөсөн мөчлөгүүд дуусаж, хариу урвалын үнэлгээг (response assessment) хүлээж байх үед бие тэсвэрлэж, шинжилгээний үзүүлэлт ч муугүй байвал "жаахан нэмж хийж болохгүй юү" гэж бодогдох нь энгийн зүйл. Тэр үед эмчээс "үргэлжлүүлэх боломжгүй", "төлбөрөө өөрөө хариуцсан ч болохгүй" гэсэн хариу сонсоход хориг мэт сонсогддог. Гэвч энэ "болохгүй" гэдэг нь нэг шалтгаан биш, өөр өөр шинжтэй дөрвөн давхаргаас гардаг. Аль давхарга нь саад болж байгаагаас хамаарч дараа нь асуух зүйл огт өөр болно.
Нэгдүгээрт, эмийн бүртгэлийн заалт (approval indication). Эм бүр аль хавдрын төрөл, ямар үе шат, ямар нөхцөлд хэрэглэхээр зөвшөөрөгдсөн нь тогтоогдсон байдаг. Хоёрдугаарт, даатгалын нөхөн олговрын шалгуур. Зөвшөөрөгдсөн эм ч гэсэн эрүүл мэндийн даатгал ямар хүрээнд хүлээн зөвшөөрөх нь тусад нь тогтоогддог бөгөөд ихэвчлэн мөчлөгийн тоо тэнд заасан байдаг. Гуравдугаарт, эмнэлзүйн нотолгоо ба протокол. Неоадьювант эмчилгээний мөчлөгийн тоо санамсаргүй сонгосон тоо биш, тухайн тоогоор зохион байгуулагдсан эмнэлзүйн судалгаанд үр дүн, аюулгүй байдал нь батлагдсан учраас стандарт болсон юм. Түүнээс илүү нэмбэл үр дүн сайжирна гэсэн нотолгоо ихэвчлэн байдаггүй. Дөрөвдүгээрт, мэс заслын хуваарь. Неоадьювант эмчилгээний зорилго нь эмчилгээний хугацааг сунгах биш, хавдрыг багасгаж товлосон хугацаанд мэс засал руу шилжих явдал юм.
"Мөнгө төлсөн ч болохгүй" гэдэг нь голдуу эхний хоёр давхаргатай холбоотой. Солонгосын тогтолцоонд өвчтөн бүх зардлыг өөрөө хариуцна гэсэн шалтгаанаар л заалт, нөхөн олговрын хүрээнээс гадуур хавдрын эм хэрэглэх боломжгүй. Онцгой тохиолдолд эмнэлэг тогтоосон хяналт, зөвшөөрлийн журмаар хүсэлт гаргах шаардлагатай бөгөөд зөвшөөрөх эсэх нь тохиолдол бүрд өөр. Өөрөөр хэлбэл, энэ нь эмчийн хүсэл зоригийн бус журмын асуудал байж болох тул "дүрмээр бүрэн боломжгүй" юу, эсвэл "хүсэлт гаргаж болох ч энэ тохиолдолд нотолгоо хүрэлцэхгүй" юу гэдгийг тусад нь асуух нь зүйтэй.
Эмчилгээгээ үргэлжлүүлэх хүслийн ард өөр өөр шалтгаан байдаг. Хариу урвал хангалтгүй мэт санагдах айдас, мэс заслаас өөрөөс нь эмээх айдас, дахилтын айдас — эдгээрийн шийдэл өөр өөр. Хариу урвалын үнэлгээ сайн бол товлосноор мэс засал руу шилжих нь стандарт зам. Хариу урвал хангалтгүй бол эмийн тоог нэмэхээс илүү өөр бүлгийн эм рүү шилжих, эрхтэн хамгаалах зэрэг өөр орон нутгийн эмчилгээний стратеги, эмнэлзүйн судалгаанд (clinical trial) хамрагдах зэрэг сонголтууд эхэлж авч үзэгддэг. Ялангуяа эмнэлзүйн судалгаа нь стандарт хүрээнээс давсан эмчилгээг дотооддоо, хууль ёсны хүрээнд авах суваг тул эмчээсээ болон албан ёсны судалгааны мэдээллийн эх сурвалжаас тохирох судалгаа байгаа эсэхийг шалгаж болно. Харин нотолгоогүйгээр зөвхөн мөчлөгийн тоог нэмэх нь хортой нөлөөний хуримтлал, хариу үзүүлэхгүй байгаа голомтын даамжрал, мэс заслын хугацаа хойшлох эрсдэлийг зэрэг нэмэгдүүлдэг. Дархлааны хяналтын цэгийн дарангуйлагч (immune checkpoint inhibitor) эмүүд сүүлийн тунгаас хойш хэдэн долоо хоногийн дараа ч бамбай булчирхай, элэг, гэдэс, уушгинд гаж нөлөө үүсгэж болох тул түүнийг хэн, хаана хянах вэ гэдэг нь эмчилгээний төлөвлөгөөний нэг хэсэг юм.
Хэрэв та гадаадад эмчлүүлэх сонголтыг судлах бол "болох эсэх"-ээс өмнө дараах тэнхлэгүүдийг шалгах нь аюулгүй. ① Эм ба заалтын ижил байдал — тухайн улсад ижил эмийг ижил үе шат, ижил зорилгоор хэрэглэж болох уу, эсвэл тэнд ч заалтаас гадуур хэрэглээ болох уу. ② Гаж нөлөөний хяналтын залгамж чанар — эх орондоо буцаж ирсний дараа үүссэн гаж нөлөөг аль эмнэлэг хариуцахыг урьдчилан тохирсон эсэх. ③ Мэс заслын багтай холбогдох байдал — мэс заслаа эх орондоо хийлгэх бол тэр баг гадаадын эмчилгээний хуваарь, мэс заслын хугацааг хамтад нь зохицуулж чадах эсэх. ④ Бичиг баримтын шилжилт — англи хэл дээрх эмнэлгийн хуулбар, эд эсийн шинжилгээний хариу, эмийн хэрэглээний бүртгэл, дүрс оношилгооны эх файлыг урьдчилан бүрдүүлэх ба сорьцын шил, блок гаргуулах нь тусдаа журамтай. ⑤ Зардал ба даатгал — гадаадын эмчилгээний зардлыг даатгал ямар хүрээнд нөхөн төлөх, урьдчилгаа болон буцаалтын нөхцөл, орчуулгын зардлыг бичгээр үлдээх. ⑥ Зуучлагчийн эрсдэл — албан бус зуучлагчаар дамжсан гэрээ маргаан гарахад хамгаалалт багатай бөгөөд шан харамж, том дүнтэй урьдчилгаа шаардсан хэлбэр нь ялангуяа эрсдэлтэй. Гадаадын эмнэлгийн албан ёсны олон улсын өвчтөний албатай шууд холбогдох нь илүү найдвартай.
Эмчийн өрөөнд дараах дарааллаар асуувал яриа богиносно. Нэгд, энэ удаагийн хариу урвалын үнэлгээнд голомт хэрхэн өөрчлөгдсөн, мэс засал хийх боломжийг хэрхэн үнэлж байгаа вэ. Хоёрт, одоо зогсоох үндэслэл нь дээрх дөрвөн давхаргын аль нь вэ. Гуравт, онцгой зөвшөөрлийн хүсэлт гаргах боломжтой тохиолдол мөн үү. Дөрөвт, тохирох эмнэлзүйн судалгаа байгаа эсэх. Тавд, мэс заслын дараах нэмэлт эмчилгээний төлөвлөгөө ямар байх вэ. Эдгээр таван хариултыг тэмдэглэж авбал гадаадын сонголтыг ч оруулаад аливаа шийдвэрийг жинлэх тодорхой шалгуур бий болно.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний эмчилгээг орлохгүй. Үе шат, эм, биеийн ерөнхий байдлаас хамаарч шийдвэр өөр байх тул эмчилгээний төлөвлөгөөний өөрчлөлт болон гадаадад эмчлүүлэх эсэхийг заавал эмчлэгч эмчтэйгээ зөвлөлдөж шийдээрэй.