Удахгүй эхлэх хими эмчилгээг (chemotherapy) гарын судсаар биш, цээжний арьсан доор суулгасан жижиг төхөөрөмжөөр өгнө гэж сонсоход олон хүн гэнэт эргэлздэг: гарын дасгал үргэлжлүүлэх нь утга учиртай хэвээр юү? Судсаа хадгалахын тулд атгуурын дасгал хийж байсан хүнд энэ зуршил гэнэт хэрэггүй мэт санагдана. Эхлээд нэг зуршилд нийлж байсан хоёр өөр зорилгыг салгаж харах хэрэгтэй.
Суулгасан төв венийн порт (chemoport, port-a-cath) нь давтан тарилга, цус авалт хийхэд гарын судас олох ачааллыг багасгах зам юм. Тэр нь тарилгын байрыг орлодог болохоос булчингийн хэмжээ, ерөнхий тэсвэрийг орлодоггүй. Гарын атгах хүч (handgrip strength) зэрэг булчингийн хүчний үзүүлэлт нь хоол тэжээлийн байдал, биеийн ерөнхий чадвартай холбоотой гэж олон судалгаанд тэмдэглэсэн бөгөөд эмчилгээг хэрхэн тэсвэрлэх, хэр хурдан сэргэх талаар ярихад хамт үздэг зүйлсийн нэг байдаг. Тиймээс судас хамгаалах зорилго алга болсон ч булчингаа хадгалах зорилготой дасгал хэвээр үлддэг.
Гэхдээ гар, мөрөө хэрхэн ашиглах нь үе шатаас хамаарч өөрчлөгддөг. Ерөнхийдөө процедурын дараах хэдэн өдрөөс нэг, хоёр долоо хоногийн турш шарх эдгэх хүртэл хүнд юм өргөх, гараа өргөн даллах хөдөлгөөн, шархан дээр ус шууд хүргэхээс зайлсхийхийг зөвлөдөг. Шарх эдгэсний дараа өдөр тутмын үйл ажиллагаа, ихэнх дасгалд аажмаар эргэн ордог ч зөвшөөрөгдөх хүрээ, хугацаа нь төхөөрөмжийг хаана, ямар аргаар суулгасан, хүн бүрийн эдгэрэлт хэрхэн явагдаж байгаагаас хамаарна. Тиймээс процедур хийсэн эмнэлгийн багийн зөвлөмж тэргүүн ээлжинд байна.
Эсрэг талын алдаа ч түгээмэл. Өвдөнө гэж айгаад тэр талын гараа хэдэн долоо хоног огт хөдөлгөхгүй байвал мөрний хөдөлгөөний хүрээ багасаж, дараа нь хөдөлгөхөд илүү таагүй болж болно. Хязгаарлалтын хугацаа дуусмагц өвдөлтгүй хүрээнд гараа удаан өргөх, эргүүлэх зэрэг хөнгөн хөдөлгөөнөөс эхлэх нь тохиромжтой бөгөөд хаанаас эхлэхээ үзлэгийн үеэр тодруулах нь аюулгүй.
Порт тавьсны дараа тэмдэглэж, мэдэгдэх ёстой шинжүүд: суулгасан хэсэг улайх, хавдах, халуу оргих, шингэн гоожих; чичрүүлэлттэй халуурах; ижил талын гар, хүзүү, мөр мэдэгдэхүйц хавдах, хүндрэх мэдрэмж; тарилга хийх үед ер бусын өвдөлт, хавдалт мэдрэгдэх; цус авах эсвэл шингэн өгөх боломжгүй болох. Эдгээрийг хүлээхээс илүү эмнэлэгт мэдэгдэх нь зөв. Огноотой хамт нэг, хоёр мөрөөр тэмдэглэвэл эмчид тайлбарлахад хялбар.
Зун бол нэмэлт хүчин зүйл. Их хөлрөх нь боолт норох, хуулрахад хүргэж, шархны арчилгааг алдагдуулж болно. Усанд удаан живэх үйл ажиллагаа — усан сан, нийтийн халуун ус, саун — шарх эдгэсний дараа ч хугацааг эмчээс тусад нь тодруулах нь дээр. Оксалиплатин (oxaliplatin) агуулсан хавсарсан эмчилгээ эхэлж байгаа бол хүйтэнд мэдрэг болох тухай хамт ярилцдаг тул дасгалын үеэр уух усны хэм, агааржуулалттай орчныг урьдчилан тохиролцвол гэнэтийн байдалд орохгүй.
Ялангуяа халуун өдрүүдэд алхах, гүйхийг үргэлжлүүлэхэд ганц алхмын тооны зорилгоор шахахаас илүү дөрвөн тэнхлэгээр тохируулах нь бодитой. Нэгд, цаг хугацаа: үд дундыг зайлсхийж, өглөө эрт эсвэл нар жаргасны дараа шилжүүлэх. Хоёрт, хуваах: нэг дор биш, богино хугацаагаар хэд хуваан хийх. Гуравт, орчин: хамгийн халуун өдөр дотор алхах, тэгш газар, эсвэл суугаа байдлаар хийх хүчний дасгалаар орлуулах. Дөрөвт, биеийн дохио: толгой эргэх, дотор муухайрах, ердийнхөөс хурдан судасны цохилт, шээсний өнгө бараан болох зэрэг өөрчлөлт гарвал тэр өдөр ачааллаа бууруулах нь зөв.
Жинг ч ганц тоогоор харахгүй байх нь дээр. Эмчилгээний явцад буурсан жин зарим хэсэг нь эргэж орсон ч булчин хамт эргэж ирсэн эсэх нь өөр асуулт. Жингийн хажуугаар өдөрт уураг агуулсан хоол хэдэн удаа идсэн, сандлаас босох, шат өгсөх нь өмнөхтэй харьцуулахад ямар байгааг хамт тэмдэглэвэл өөрчлөлтийг уншихад хялбар.
Эмчид очихдоо асуух дараалал: нэгд, гар ашиглах хязгаарлалт хэдий хүртэл үргэлжлэх, юу хориотой вэ; хоёрт, шарх эдгэсний дараа ямар төрлийн, ямар эрчимтэй дасгал сэргээж болох вэ; гуравт, усанд живэх үйл ажиллагааг хэзээнээс хийж болох вэ; дөрөвт, ямар шинж илэрвэл товлосон өдрийг хүлээлгүй холбогдох вэ; тавд, хими эмчилгээний мөчлөгийн аль үед дасгалаа багасгах нь байгалийн жам вэ. Урьдчилан бичиж очвол богино үзлэгийн хугацаанд ч хэрэгтэй хариугаа авахад хялбар.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэгийг орлохгүй. Хүн бүрийн бие, эмчилгээний төлөвлөгөө өөр тул дасгалыг хэзээ, ямар хэмжээгээр сэргээхээ эмчлэгч эмнэлгийн багтайгаа заавал зөвлөлдөж шийдээрэй.