Хөхний хорт хавдрын (breast cancer) мэс заслын дараа туяа эмчилгээ товлогдвол, эмчилгээний өрөөнд байх хугацаа өдөрт хэдхэн минут байдаг. Гол ачаалал нь өөр газар байна: тэр хэдхэн минутын төлөө ажлын өдөр бүр эмнэлэгт очих шаардлагатай бөгөөд энэ хуваарь ихэвчлэн 3-6 долоо хоног үргэлжилдэг. Хүч тамиртай хүнд хоёр цагийн зам тэсвэрлэхүйц. Харин настай хүн, эсвэл нийтийн тээврээр дангаараа солин явахад хүндрэлтэй хүнд эмчилгээнээс илүү зам нь эхлээд хүндэрдэг. Тиймээс "мэс засал болон хяналтыг өмнөх эмнэлэгтээ үргэлжлүүлээд, зөвхөн туяа эмчилгээг гэрийн ойролцоо авч болох уу" гэсэн асуулт зүй ёсоор гардаг. Хариулт нь газрын зурган дээрх зайгаар бус, дараах дөрвөн тэнхлэгээр шийдэгдэнэ.
Нэгд, яг ямар эмчилгээ товлогдсон бэ. Нэг ижил "туяа эмчилгээ" гэсэн үгэн дор хөхийг бүхэлд нь туяадах, хөхийг авсны дараа цээжний ханыг туяадах, суга болон эгэмний дээд талын тунгалгийн зангилааны (lymph node) бүсийг хамруулах, хавдар байсан байрлалд нэмэлт тун (boost) өгөх зэрэг өөр өөр хувилбарууд багтдаг. Ялангуяа зүүн талын хөх нь зүрх, уушгинд ойрхон тул амьсгаа авч барих арга (deep inspiration breath-hold, DIBH) эсвэл эрчим тохируулсан туяа эмчилгээ (IMRT/VMAT) хамт товлогдож болно. Товлолт энгийн байх тусам шилжих боломж өргөн, тусгай арга орсон байх тусам гүйцэтгэж чадах төв цөөрдөг.
Хоёрт, очих гэж буй эмнэлэг тэр товлолтыг яг тэр хэвээр гүйцэтгэж чадах эсэх. Шугаман хурдасгуур (linear accelerator) байгаа эсэх, ямар арга техник хийдэг, туяа эмчилгээний эмч байнга ажилладаг эсэх нь эмнэлэг бүрд өөр. Сүүлийн үед удаагийн тоог цөөрүүлж нэг удаагийн тунг нэмэгдүүлэх богиносгосон хуваарь (hypofractionation), зарим өвчтөнд хөхний хэсэгчилсэн туяадалт хэрэглэгддэг ч, аль нь тохирохыг нас, мэс заслын хэмжээ, эмгэг судлалын хариу, ерөнхий эмчилгээний төлөвлөгөөтэй нь хамт үзэж эмч шийддэг. Энэ нь өвчтөн зөвхөн удаагийн тоог хараад сонгох зүйл биш.
Гуравт, бичиг баримт шилжсэн ч эмчилгээний төлөвлөгөө шинээр зохиогддог. Түгээмэл ойлголтын алдаа бол өмнөх эмнэлгийн төлөвлөгөөг файлаар авч, тэр хэвээр хэрэглэнэ гэж боддог явдал. Бодит байдал дээр шинэ эмнэлэг өөрөө загварчлалын КТ (CT simulation) хийж, байрлалыг бэхэлж, арьсан дээр тэмдэг тавьж, өөрийн аппаратад тохирсон төлөвлөгөөг эхнээс нь боловсруулна. Тиймээс бэлдэх ёстой зүйл бол төлөвлөгөөний файл биш, шийдвэрийн үндэслэл юм: мэс заслын тэмдэглэл, эцсийн эмгэг судлалын хариу (pathology report), хавдрын байрлалд клип тавигдсан эсэх, мэс заслын өмнөх ба дараах дүрс оношилгооны диск, хими болон дааврын эмчилгээний хуваарь, эмчийн илгээх бичиг.
Дөрөвт, эхлэх хугацаа. Мэс засал буюу хими эмчилгээний дараа туяа эмчилгээг эхлүүлэх зөвлөмжит хугацааны цонх байдаг. Ойрхон эмнэлэг рүү шилжих гэж үзлэг, загварчлалын дараалал уртсаад эхлэх огноо хойшлох юм бол, замын хөнгөвчлөлөөс алдах нь илүү байж мэднэ. Тиймээс нэрийн дэвшүүлсэн эмнэлгээс хамгийн түрүүнд асуух зүйл нь "хийж чадах уу" биш, "хэзээнээс эхлэх боломжтой вэ" гэдэг асуулт.
Шалгах дараалал: 1) Одоо эмчлүүлж буй эмнэлгийн туяа эмчилгээний эмчтэй уулзаж, туяадах хэсэг, нийт удаа, нэг удаагийн тун, тусгай арга орсон эсэхийг бичиж авах. 2) Тэр тэмдэглэлээ барьж гэрийн ойролцоох эмнэлгүүд рүү залгаж, ижил товлолтыг гүйцэтгэх боломж, дарааллын хугацааг тодруулах. 3) Боломжтой гэсэн хариу авсны дараа илгээх бичиг, дүрс оношилгооны диск, эмгэг судлал ба мэс заслын тэмдэглэлийн хуулбарыг авах. 4) Анхны үзлэг дээр эхлэх боломжит огноо, арьсны хариу урвал зэрэг гаж нөлөөг хэн хянах, шөнө болон амралтын өдөр асуудал гарвал хаашаа холбогдохыг тодруулах. 5) Хяналтын шинжилгээ, дааврын эмийн жор зэргийг хаана үргэлжлүүлэхийг тохирох. 6) Эцэст нь замаа төлөвлөх: өдөр бүр ижил цагт цаг товлох боломжтой эсэх, өглөө үдээс хойшийн аль нь бага дараалалтай, дагалдан явах хүн ямар өдрүүдэд боломжтой, халуун эсвэл хүйтэн улиралд хүлээх талбай, ариун цэврийн өрөө хэр ойрхон вэ.
Настай өвчтөнд нэг зүйл нэмж хамаарна. Эмчилгээний сүүл рүү ядаргаа хуримтлагдаж, арьс мэдрэг болдог тул эхэндээ тэсвэрлэж байсан зам гурав дахь долоо хоногоос хүндрэх нь элбэг. Эхнээсээ "хамгийн хүнд долоо хоногт ч давж гарах зам"-ыг шалгуур болгож, шатны тоо, солих удаа, унах эрсдэлийг хамт тооцох нь аюулгүй. Хэрэв шилжих боломжгүй бол өөр сонголтууд үлддэг: эмнэлгийн ойролцоо түр байр, орон нутгийн тээврийн дэмжлэг, тогтмол цаг товлох хүсэлт зэргийг зөвлөгөөний үеэр хамт асууж болно.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээний шийдвэрийг орлохгүй. Эмчилгээг хаана, ямар аргаар авах талаарх өөрчлөлтийг заавал эмчлэгч эмчтэйгээ зөвлөлдөж шийднэ үү.