Эд эсийн шинжилгээ (biopsy) хийлгэсэн эмнэлэг, мэс засал хийлгэх эмнэлэг хоёр өөр байх үед нэг баг "будагдсан шил (stained slide) авчрана уу" гэж хэлэхэд нөгөө нь "шаардлагагүй" гэж хариулдаг. Энэ ялгаа нь эмнэлэг бүрийн дүрэм өөр учраас гэхээсээ илүү, тухайн баг одоо ямар алхамд юуг дахин баталгаажуулах шаардлагатай байгаагаас хамаардаг.
Эд эсийн шинжилгээний дараа эмгэг судлалын тасагт нэг биш, хэд хэдэн зүйл үлддэгийг ойлговол асуудал тодорхой болно. Дурангаар буюу мэс заслаар авсан эдийг лаван шоонд хатууруулж хадгалдаг бөгөөд үүнийг парафин блок (paraffin block) гэнэ. Тэр блокоос маш нимгэн зүсэж, шилэн хавтан дээр наан будсаныг будагдсан шил (stained slide) гэдэг. Эмгэг судлаач тэр шилийг микроскопоор үзээд бичсэн дүгнэлт нь эмгэг судлалын хариу (pathology report) юм. Энэ гурав бие биенээ орлохгүй: хариу нь зөвхөн дүгнэлтийг агуулна, шил нь өөр эмч дахин нүдээр харж чадах материал, блок нь хараахан ашиглагдаагүй эд үлдсэн эх материал.
Шил, блокыг ихэвчлэн дараах үед хүсдэг: хүлээн авах эмнэлгийн эмгэг судлаач оношийг өөрсдөө дахин уншиж баталгаажуулах шаардлагатай үед; хавдрын төрөл, ялгаралын зэрэг зэрэг мэс заслын хүрээнд нөлөөлөх шинж чанарыг нүдээр шалгах шаардлагатай үед; мөн дархлаа-эд эсийн будалт (immunohistochemistry, IHC) эсвэл ген, молекул шинжилгээ хийхээр төлөвлөсөн үед. Ялангуяа нэмэлт шинжилгээ хийхэд зөвхөн шил хангалтгүй бөгөөд шинээр зүсэлт хийх тул блок хэрэгтэй болдог.
"Шаардлагагүй" гэсэн хариунд ч учир бий. Онош, үе шат аль хэдийн тодорхой болсон тул мэс заслын төлөвлөгөө өөрчлөгдөхгүй байж болно; тухайн эмнэлэг дурангийн болон эд эсийн шинжилгээг дахин хийж өөрийн дээж авсан байж болно; эсвэл шаардлагатай болбол эмнэлэг хоорондын албан ёсны сувгаар хүсэх бодолтой байж болно. "Одоохондоо хэрэггүй" гэсэн утга уу, эсвэл "энэ мэс заслын турш огт хэрэггүй" гэсэн утга уу гэдгийг дахин тодруулж асуух нь зүйтэй.
Зээлж авах журмыг урьдчилан мэдэх нь дэмий явахаас сэргийлнэ. Шил, блок нь хуулбарлаж болох цаас биш, эмнэлэг хадгалах үүрэгтэй эх материал тул ихэвчлэн "олгох" биш "зээлүүлэх" хэлбэрээр гардаг бөгөөд буцааж өгөх нөхцөлтэй. Хүсэлтийг ерөнхий бүртгэлийн цонх биш эмгэг судлалын тасаг хүлээн авдаг тохиолдол олон бөгөөд өвчтөний өмнөөс гэр бүлийн гишүүн хандвал итгэмжлэл, ураг төрлийн бичиг, иргэний үнэмлэх шаардагдана. Бэлтгэхэд хэд хоног зарцуулагдаж болох тул мэс заслын өдөр тогтмогц эрт эхлэх нь аюулгүй.
Эмчид очихоос өмнө эрэмбэлэх дараалал: нэгд, хүлээн авах эмнэлгээс "шил хэрэгтэй юу, блок хүртэл хэрэгтэй юу, хэдэн ширхэг вэ" гэдгийг тус тусад нь асуух. Хоёрт, хэрэггүй гэсэн ч эмгэг судлалын хариуны хуулбар, дүрс оношилгооны диск, дурангийн зураг нь бараг бүх нөхцөлд хэрэг болох тул тусад нь бэлдэх. Гуравт, ген буюу молекул шинжилгээний тухай яриа гарч байсан бол блокод хангалттай эд үлдсэн эсэхийг анхны эмнэлгийн эмгэг судлалын тасгаас лавлах. Дөрөвт, зээлсэн материалыг буцаах хугацаа, арга, гээгдсэн тохиолдолд авах алхмыг тэмдэглэж авах. Тавд, хоёр дахь санал авахаар төлөвлөж байгаа бол тэр цаг хугацааг тооцож зээлэх хугацаагаа сонгох.
Товчхондоо, шил өгөх эсэх нь тогтсон дүрэм биш, юуг дахин баталгаажуулах шаардлагатай байгаад тулгуурласан шийдвэр юм. "Хэрэггүй" гэсэн хариу нь өөрөө муу шинж биш, онош аль хэдийн тодорхой болсон гэсэн үг байж болно. Хариулт тодорхойгүй мэт санагдвал эмчилгээ хариуцсан тасаг болон эмгэг судлалын тасаг хоёулангаас нь дахин тодруулах нь хамгийн найдвартай.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Шаардагдах бичиг баримт, журам эмнэлэг бүрээр өөр байдаг тул эмчлэгч эмч болон холбогдох тасагтайгаа зөвлөлдөнө үү.