Эмнэлэгт удаан хэвтэх үед өдрийн ихэнх цаг ор дээр өнгөрдөг. Нэг гарт нь судсаар шингэн (IV) сэлбэж, хэвлийд нь ялгадас гаргах гуурс (drain) байвал хажуу тийш эргэх нь ч болгоомжтой үйлдэл болдог. Ийм үед цагаа юугаар өнгөрөөх вэ гэдэг асуулт өчүүхэн мэт санагдавч, тасгийн уйтгар зөвхөн сэтгэл санааны асуудал биш юм. Өдрийн турш юу ч хийхгүй байх хугацаа уртсах тусам өдрийн нойр нэмэгдэж, шөнийн нойр тасалдаж, дараагийн өдөр нь бие улам сульдах хэлбэрээр давтагддаг.
Эмнэлэг бол анхнаасаа тайван унтахад хэцүү орчин байдаг. Шөнийн үзүүлэлт хэмжилт, тариурын шахуургын дохио, хажуу ортой хүний чимээ, бүрэн унтардаггүй гэрэл давхцдаг. Үүн дээр өвдөлт, дотор муухайрах, шөнө бие засах, зарим эмийн (жишээ нь стероид) сэргээх нөлөө нэмэгдвэл нойргүйдлийн шалтгаан сэтгэлийн зовнил биш, бие болон эмтэй холбоотой байж болно. Хэд хоног нойргүй өнгөрвөл хүчлэн унтахыг оролдохоос илүү, юу нь сэрүүн байлгаж байгааг ялгаж тэмдэглээд эмчийн үзлэг дээр хэлэх нь илүү үр дүнтэй.
Өдрийн цагийг зүгээр нэг дүүргэхээс илүү хэмнэл бий болгох зорилготой байх нь тохиромжтой. Өглөө хөшгөө нээж гэрэл оруулах, өдөр бүр ойролцоо цагт сэрэх, өдрийн нойрыг богино нэг хоёр удаагаар хязгаарлах, оройдоо гэрэл болон дэлгэцийн гэрэлтүүлгийг сулруулах гэсэн энгийн зүйлс. Настай эсвэл бие нь сульдсан хүнд өдөр шөнө орвонгоороо эргэвэл цаг хугацаа, байршлаа андуурах дэмийрэл (delirium) илэрч болдог бөгөөд өдрийн идэвх, тогтмол хэмнэл нь энэ эрсдэлийг бууруулахад тустай гэж үздэг.
Юу хийхээ сонгохдоо сонирхлоос өмнө гурван зүйлийг хэмжих нь бодитой. Нэгд, гар хэр чөлөөтэй вэ — судсаар шингэн залгасан гарыг удаан нугалах, хүч өгөх боломжгүй. Хоёрт, ямар байрлалыг хэр удаан барьж чадах вэ. Гуравт, анхаарал хэдэн минут үргэлжилдэг вэ — эмчилгээний үед 5-15 минутын хэсгээр таслагдах нь элбэг тул хэзээ ч зогсоож, дахин үргэлжлүүлж болдог хэлбэр илүү тохирдог.
Ийм шалгуураар харвал гар ур шаарддаггүй сонголтууд эхэлж үлддэг: нүд аниад сонсож болох аудионом, радио, подкаст, богино баримтат кино, дассан хөгжмийн жагсаалт, нэг гараар зураг эмхлэх, дуут тэмдэглэлээр богино тэмдэглэл, захидал үлдээх зэрэг. Цаасан кроссворд, бичиж хуулах зэрэг бага зэрэг гар шаардсан зүйлийг судас залгаагүй гараар, өвөр дээрх тавцан юм уу зөөврийн ширээ түшиж хийвэл ачаалал буурна. Дэлгэц удаан харах нь нүд ядрааж, шөнийн нойрд нөлөөлж болох тул оройдоо сонсголд түшиглэсэн зүйл рүү шилжих нь дээр. Оёдол, зураг зэрэг нарийн ур шаардсан зүйл тохирохгүй байгаа нь өөр сонголт үлдээгүй гэсэн үг биш юм.
Хөдөлгөөнийг ч маш жижиг нэгжээс эхлүүлж болно: хэвтээ байдалтай шагайгаа дээш доош хөдөлгөх, орны толгойг өргөж сууж буй хугацааг аажим нэмэх, орны ирмэг дээр суугаад хөлөө шалан дээр тавьж үзэх. Гэхдээ хаана хүртэл хөдөлж болохыг мэс засал, процедурын төрөл болон гуурсны байдлаас хамааран эмнэлгийн багтайгаа тодруулах ёстой. Коридороор алхахдаа шахуурга болон гуурсны уутыг нэг тулгуурт бэхлээд, эхэн үедээ хамт явах хүнтэй байх нь аюулгүй. Толгой эргэх, хөл сулрах мэдрэмж гарвал тэр дороо зогсоод тусламж дуудах хэрэгтэй.
Гуурс, судасны шугам зүүсэн үед үйл ажиллагаанаас илүү шугамаа зөв харах нь чухал болдог. Гуурсны уутыг ерөнхийдөө оруулсан хэсгээс доогуур байлгахыг зөвлөдөг бөгөөд байрлалаа солих, чихэвч, хөнжлөө засах үед шугам чангарч байгаа эсэхийг шалгах зуршил хэрэгтэй. Орны хашлагыг өргөж, дуудлагын товч болон усаа гар хүрэх зайд тавьбал илүүдэл хөдөлгөөн багасна. Олон хүн зорчдог орчин тул гар угаах, хувийн эд зүйлээ арчих, зочин ханиад томуутай бол айлчлалыг хойшлуулах зэргийг мөн анхаарна.
Уйтгар гэж өнгөрөөж болохгүй шинжүүд бий. Гуурсаар гарах шингэний хэмжээ, өнгө гэнэт өөрчлөгдөх, халуурах, жихүүдэс хүрэх, гуурс оруулсан хэсэг улайж өвдөх, амьсгаадах, шинэ өвдөлт үүсэх, мөн ер бусаар цаг хугацаа, байршлаа андуурах тохиолдолд хүлээхээс илүү шууд мэдэгдэх нь аюулгүй. Мөн хэд хоног нойргүй байх, юунд ч сонирхолгүй болох, шалтгаангүй нулимс гоожих нь тэвчих зүйл биш, эмчид хэлэх зүйл юм. Эмнэлгээс хамаарч паллиатив тусламжийн баг, сэтгэцийн эмчийн зөвлөгөө, тасгийн хөтөлбөр эсвэл сайн дурын уншлагын үйлчилгээ холбож өгөх боломжтой.
Эмчийн үзлэг богино байдаг тул хэдэн мөр урьдчилан бэлдвэл тустай: шөнө үнэндээ хэдэн цаг унтсан, өдөр хэдэн удаа нойрссон, нойрыг өвдөлт, дотор муухайрах, эсвэл сэтгэлийн түгшүүрийн аль нь тасалсан, хаана хүртэл алхаж болох, одоогийн гуурстайгаа ямар үйлдэл хийж болох вэ гэдэг хангалттай. Өдрөө хэрхэн өнгөрөөхөө шийдэх нь эмчилгээнээс тусдаа хажуугийн асуудал биш, нойр, тэнхээ, аюулгүй байдалтай шууд холбоотой хэсэг юм.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээг орлохгүй. Хөдөлгөөний хэмжээ, гуурс болон судсан хэрэгслийн арчилгаа, нойрны асуудлын талаарх шийдвэр байдлаас хамааран өөр байдаг тул эмчлэгч эмч, эмнэлгийн ажилтантайгаа заавал зөвлөлдөнө үү.