Мэс заслын дараа эмнэлгээс гарах бэлтгэл хийж байхад "авсан эд эс болон цуснаас генийн шинжилгээ хийлгэе" гэсэн санал тавигддаг. Өндгөвчний хорт хавдар (ovarian cancer) шиг платины бүлгийн эмээр (platinum-based chemotherapy) эмчилгээ үргэлжилдэг өвчний хувьд энэ бол харьцангуй нийтлэг дараалал юм. Асран хамгаалагчийн чихэнд энэ үг ихэвчлэн "хүнд тарианы оронд одооноос уудаг эм рүү шилжинэ" гэсэн утгаар сонсогддог. Гэвч эдгээр шинжилгээ бодит байдал дээр өөр асуултад хариулдаг.
Эхлээд 'генийн шинжилгээ' гэсэн нэг үгэнд шинж чанараараа өөр хоёр зүйл багтдаг. Нэг нь мэс засал буюу биопсиор авсан хавдрын эд эсийг шинжлэх (эсийн доторх өөрчлөлт, somatic testing) арга. Энэ нь зөвхөн хавдрын эсэд үүссэн өөрчлөлтийг харах учраас эцэг эх, үр хүүхдэд удамших асуудалтай холбоогүй. Нөгөө нь цус эсвэл шүлсээр хийдэг шинжилгээ (удамшлын өөрчлөлт, germline testing) бөгөөд төрөхөөс эхлэн биеийн бүх эсэд байсан өөрчлөлтийг харна. Энэ хариу нь ах дүү, үр хүүхдэд ч утга учиртай байж болно. Хоёр шинжилгээний дээж ч, хариу нь хаашаа чиглэдэг нь ч өөр тул одоо санал болгож буй нь аль нь вэ, эсвэл хоёулаа юу гэдгийг тодруулах нь эхний алхам.
Хамгийн олон дурдагддаг нэрс бол BRCA1, BRCA2 ген, мөн гэмтсэн ДНХ-ээ засах чадвар буурсан эсэхийг илүү өргөнөөр харах гомолог рекомбинацийн дутагдал (HRD, homologous recombination deficiency) юм. Эдгээр шинж илэрвэл платины бүлгийн эмэнд харьцангуй сайн хариу өгөх хандлага, мөн тодорхой бай эмчилгээний эмээс (PARP дарангуйлагч, PARP inhibitor) ашиг тус хүртэх боломжийг хамтад нь авч үздэг. Гэхдээ энэ нь "магадлал өөрчлөгдөнө" гэсэн үг болохоос "хэн бүхэнд үр дүн баталгаатай" гэсэн үг биш. Эцсийн шийдвэрийг үе шат, мэс заслын дараа үлдсэн голомт, хими эмчилгээний хариу урвал, биеийн ерөнхий байдлыг хамтад нь тавьж эмчлэгч баг гаргана.
Хүлээлт хамгийн олон зөрдөг цэг нь 'цаг хугацаа'. Уудаг бай эмчилгээний эм нь ихэвчлэн явагдаж буй хими эмчилгээг дундаас нь орлодог эм биш, харин төлөвлөсөн тооны платины эмчилгээг дуусгаж хариу урвал батлагдсаны дараа үргэлжлүүлж хэрэглэдэг тэтгэх эмчилгээ (maintenance therapy)-ний байранд тавигддаг. Тиймээс шинжилгээний хариу сайн гарсан ч үлдсэн курсууд төлөвлөгөөний дагуу үргэлжлэх нь элбэг. Хариу хүлээхийн тулд хими эмчилгээг хойшлуулдаггүйн шалтгаан ч эндээс гардаг.
Хариу гарахад ихэвчлэн хэдэн долоо хоног шаардагдана. Эдийн дээж дэх хавдрын эсийн эзлэх хувь бага, эсвэл дээжийн чанараас шалтгаалж унших боломжгүй бол дахин шинжилгээ хэрэгтэй болж болно. Мөн 'ач холбогдол нь тодорхойгүй өөрчлөлт (VUS, variant of uncertain significance)' гэсэн тодорхойгүй хариу гарах тохиолдол бий. VUS бол муу хариу биш, харин өнөөгийн мэдлэгээр дүгнэлт гаргахыг түр хойшлуулж байгаа гэсэн үг бөгөөд хожим дахин ангилагдах нь ч бий. Хариу нь эерэг, сөрөг, тодорхойгүй гэсэн гурван салаа гарч болохыг урьдчилж мэдэж байвал дугтуй нээх мөч илүү хөнгөн байдаг.
Удамшлын өөрчлөлт илэрвэл насанд хүрсэн үр хүүхэд, ах дүү нарт шинжилгээний яриа үргэлжилж болно. Энэ үед шууд шинжилгээ өгөхөөс илүү эхлээд удамшлын зөвлөгөө (genetic counseling) авах нь тустай. Хэн, хэзээ шинжлүүлэх нь ач холбогдолтой болох, хариунаас хамааран урьдчилан илрүүлэх үзлэгийн давтамж эсвэл урьдчилан сэргийлэх сонголт хэрхэн өөрчлөгдөх, лабораториос гадуурх бодит асуудлууд юу байгааг хамтад нь эмхэлж өгдөг. Ихэнх тохиолдолд энэ бол хүн насанд хүрээд өөрөө гаргах шийдвэр учраас насанд хүрээгүй хүүхдийн хувьд яарах шалтгаан бараг байдаггүй.
Эмчид очихоос өмнө тавих таван асуулт хангалттай. Нэг: энэ удаагийн шинжилгээ эд эс үү, цус уу, эсвэл хоёулаа юу. Хоёр: аль генийг харах вэ — ганц ген үү, олон генийн багц (panel) уу. Гурав: хариу хэзээ гарах бөгөөд хариунаас болж бодитоор юу өөрчлөгдөх вэ. Дөрөв: төлбөр, даатгалын хамрах хүрээ. Тав: хариу хоцорвол хими эмчилгээний хуваарь хэвээр үргэлжлэх үү. Хариултыг тэмдэглэж авбал дараагийн үзлэг дээр ижил асуултыг давтахгүй.
Түүнчлэн мэс заслын дараа гарах түр зуурын ухаан балартал (delirium), давтан бөөлжих, гар хөл бадайрч хүйтэн оргих (захын мэдрэлийн эмгэг, peripheral neuropathy) зэрэг шинж тэмдэг нь генийн шинжилгээнээс тусдаа тэнхлэгт авч үздэг. Эдгээр нь тэвчиж өнгөрөөх зүйл биш, үнэлж хянах ёстой зүйл тул хэзээнээс эхэлсэн, өдрийн аль үед нь хүндэрдэг, алхах, хооллоход нөлөөлж байгаа эсэхийг товч тэмдэглээд эмчид хэлэх нь тустай.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Шинжилгээ хийлгэх эсэх болон эмчилгээний шийдвэрийг заавал эмчлэгч эмчтэйгээ зөвлөлдөж гаргана уу.