Хими эмчилгээг (chemotherapy) удаан хугацаанд үргэлжлүүлэх явцад эмчээс "энэ удаагийн мөчлөгөөс тунг бага зэрэг бууруулъя" гэсэн үг сонсох тохиолдол гардаг. Далаад, наяад насны өвчтөнд энэ нь ховор биш тохируулга юм. Гэр бүлийнхэнд хамгийн түрүүнд төрдөг асуулт ихэвчлэн ижил байдаг: эмийг хорин, гучин хувиар бууруулбал үр дүн нь ч мөн адил буурах уу, эсвэл эм үйлчлэхээ больсон учраас (тэсвэржилт, drug resistance) аргагүй бууруулж байна уу гэсэн эргэлзээ.
Эхлээд хоёр өөр үйл явдлыг ялгаж салгах нь чухал. Тун бууруулах (dose reduction) шийдвэр ба эмийн үйлчлэл алдагдах нь өөр өөр нотолгоонд тулгуурладаг. Тун бууруулахдаа ихэвчлэн "бие эмчилгээг хэр тэсвэрлэж байна" гэдгийг харна: гар хөл бадайрах, хүйтэн мэдрэх зэрэг захын мэдрэлийн эмгэг (peripheral neuropathy), суулгалт, гар хөлийн хам шинж (hand-foot syndrome), амны салст үрэвсэл, цагаан эс болон ялтасын сэргэх хурд, мөчлөг бүрт хуримтлагддаг жин болон тэнхээний өөрчлөлт. Харин тэсвэржилт буюу өвчний даамжрал нь хавдрын талаас — дүрс оношилгоонд (CT) голомт хэрхэн өөрчлөгдсөн, хавдрын шинж тэмдэглэгч (tumor marker) ямар чиглэлд явж байгаагаар тогтоогддог. Хоёулаа нэг өрөөнд яригдаж болох ч өөр өөр өгөгдөлд суурилдаг.
Ахимаг насанд эмчилгээний эрчмийг иргэний үнэмлэх дээрх тоо тогтоодоггүй. Эмч нар үүний оронд биеийн үйл ажиллагааг хардаг: бие даан угаах, хувцаслах, гадагш гарах чадвар, чихрийн шижин, зүрхний өвчин, бөөрний үйл ажиллагааны бууралт зэрэг дагалдах өвчин, сүүлийн саруудад алдсан жин, булчингийн хэмжээ ба алхалтын хурд, танин мэдэхүй болон сэтгэл санааны байдал. Эдгээрийг нэгтгэн үнэлэхийг настны цогц үнэлгээ (comprehensive geriatric assessment) гэх бөгөөд G8 зэрэг богино шалгуурыг урьдчилан хэрэглэдэг. Хоёулаа далан есөн настай хүн өөр өөр эрчмээр эхлэх нь бүрэн үндэслэлтэй байж болно.
Энд харьцангуй тунгийн эрчим (relative dose intensity) гэсэн ойлголт тус болдог. Нэг өдөрт хэдий хэмжээний эм өгснөөс илүү, төлөвлөсөн хугацаанд тасалдалгүй нийт хэдий хэмжээ хүрсэн нь чухал байдаг. Бүтэн тунгаар эхлээд хүнд гаж нөлөөнөөс болж хоёр удаа хойшлуулж, эцэст нь эрт зогсохоос илүү, бие даах тунгаар эхлээд хуваарийн дагуу дуусгах нь нийт хуримтлагдсан тунг илүү өндөр болгож чаддаг. Эмчилгээ нэг ч удаа хойшлоогүй гэдэг баримт өөрөө утга учиртай үзүүлэлт болдгийн учир энэ. Тун бууруулах нь эмчилгээг багасгах бус, үргэлжлүүлэхийн тулд хийсэн зохион байгуулалтын өөрчлөлт юм.
Дүрс оношилгооны хариуг гэр бүлийн гишүүнээр дамжуулан сонсох нь түгээмэл. "Цэвэрхэн байна" гэдэг үг тайвшрал өгдөг ч дараагийн үзлэгээр хариу дүгнэлтэд бичигдсэн үгийг өөрөө нягтлах нь зүйтэй: үлдэгдэл голомт байхгүй гэсэн үү, өмнөхтэй харьцуулахад тогтвортой гэсэн үү, багассан гэсэн үү зэргээс хойшдын төлөвлөгөө өөр болдог. Ялангуяа хэвлийн хальсны (peritoneum) голомт нимгэн тархсан хэлбэртэй байж дүрс оношилгоонд бүрэн тусахгүй байж болох тул шинж тэмдэг, жин, тэмдэглэгчийн чиг хандлагыг хамт үздэг.
Тун бууруулсны дараа гэртээ хөтлөх энгийн тэмдэглэл тустай: өглөө ижил цагт, ижил хувцастай хэмжсэн жин, өдрийн алхмын тоо, идсэн хоолны хэмжээ, өтгөн гарах давтамж. Тэнхээ мурийх нь хими эмчилгээнээс гадна цус багадалт, бамбай булчирхайн үйл ажиллагааны бууралт, уураг дутуу авах, нойргүйдэл, сэтгэл гутралаас ч үүсч болох ба эдгээрийн ихэнх нь илрүүлбэл засах боломжтой. Харин хэвлий мэдэгдэхүйц хатуурах эсвэл тойрог хурдан нэмэгдэх, бөөлжис давтагдаж хий, өтгөн гарахгүй болох, халуурах, шээсний хэмжээ буурах үед дараагийн үзлэгийг хүлээлгүй эмчийн багтайгаа холбогдох нь зөв. Гаж нөлөө намжсаны дараа тунг дахин нэмэх тохиолдол бий ч энэ нь цусны шинжилгээ, үзлэгт тулгуурлан эмнэлгийн баг шийддэг асуудал бөгөөд гэртээ өөрөө шахмалын тоог өөрчлөх нь аюултай.
Энэ нийтлэл нь ойлголт өгөх зорилготой ерөнхий мэдээлэл бөгөөд тодорхой өвчтөний онош, эмчилгээг орлохгүй. Тунгийн тохируулга, шинжилгээний хариуны тайлбар, шинж тэмдгийн зохицуулалтыг заавал эмчлэгч эмч, эмнэлгийн багтайгаа зөвлөлдөж шийднэ үү.