Хоол идэх үед байнга буцаж бөөлжсөөр байгаад ходоодны дуран (endoscopy) хийлгэхэд улаан хоолой ба ходоод уулзах хэсэгт даамжирсан хорт хавдар илэрдэг тохиолдол бий. Эхэндээ ходоодыг бүтнээр нь авах мэс заслын тухай ярьж байгаад, нарийвчилсан шинжилгээний дараа «мэс засал хийх боломжгүй гэсэн үг биш ч энэ эмнэлэгт хийхэд хүндрэлтэй, үсэрхийлэл (metastasis) сэжиглэж байна» гэж чиглэл өөрчлөгддөг. Гэр бүлийнхэнд энэ нь «мэс заслаас татгалзлаа» гэж сонсогддог. Гэвч эмнэлзүйд энэ шийдвэр нэг биш, өөр өөр гурван асуултын хариу давхцаж гардаг.
Нэгдүгээрт, тайрч авах боломжтой юу (resectability). Улаан хоолой–ходоодны уулзвар (gastroesophageal junction)-ын хавдар дээшээ улаан хоолой руу, хажуу тийш нойр булчирхай, дэлүү рүү тархах байрлалтай байж болно. Ийм үед зөвхөн ходоодыг авах биш, хөрш эрхтний хэсгийг хамт тайрах, цээж нээх (thoracotomy) шаардлагатай болж, хүндрэл болон нөхөн сэргэх ачаалал огт өөр мэс засал болно. Хоёрдугаарт, тэр мэс заслыг бие нь тэсвэрлэх үү (operability). Зүрх, уушги, бөөрний үйл ажиллагаа, шимэгдэлт-хоол тэжээлийн байдал, сүүлийн үеийн жин алдалт, өдөр тутмын идэвх зэрэг үүнд ордог. Гуравдугаарт, тайрч авах нь бодитоор ашиг тустай юу. Хэрэв хол эрхтэн эсвэл хэвлийн хальс (peritoneum) руу тархсан бол анхдагч голомтыг том хэмжээгээр авсан ч биед үлдсэн өвчнийг багасгахгүй тул эхлээд бүх биеийн эмчилгээ (systemic therapy)-г тавьдаг. «Хийж чадах уу» ба «хийвэл тустай юу» гэдэг нь өөр хоёр тэнхлэг юм.
«Үсэрхийлэл сэжиглэж байна» гэдэг нь батлагдсантай адилгүй. КТ (CT)-д тодорхойгүй зангилаа буюу тунгалагийн зангилаа харагдвал PET-CT-гээр бодисын солилцооны идэвхийг нэмж хардаг ба шаардлагатай бол эд эсийн шинжилгээ (biopsy) эсвэл хэвлийн хөндийг шууд харах журам нэмэгддэг. Шинжилгээ бүр өөр асуултад хариулдаг тул үр дүн бүрдэх хүртэл эмч нар «сэжигтэй» гэсэн шатанд зогсдог. Энэ хугацаанд гэр бүлийнхний хийж чадах зүйл бол шийдвэрийг урьдчилан гаргах биш, «ямар үр дүн гарвал төлөвлөгөө хэрхэн өөрчлөгдөх вэ» гэдгийг асууж тэмдэглэх явдал.
Хими эмчилгээ (chemotherapy) ямар зорилготойг тодруулах нь бас чухал. Заримдаа мэс заслын өмнө/дараа дахилтын эрсдэлийг бууруулах зорилготой байдаг. Тайрч авах боломжгүй үед зорилго нь өвчний явцыг удаашруулж, шинж тэмдгийг хөнгөвчилж, өдөр тутмын амьдралыг хадгалах тал руу шилждэг. Ийм тохиолдолд амжилтыг «хавдар бүрэн алга болох» биш, «багасах эсвэл тодорхой хугацаанд томроогүй тогтвортой байх» байдлаар үнэлдэг. Хариу урвалын хэмжээ, үргэлжлэх хугацаа хүн бүрд өөр бөгөөд урьдчилан амлах боломжгүй. Гэхдээ хариу урвал сайн байвал мэс заслын асуудлыг дахин хэлэлцэх тохиолдол ч бий тул «одоо мэс засал хийхгүй» гэдэг нь «хэзээ ч хийхгүй» гэсэн үг биш.
Ходоодны хорт хавдарт эд эсийн шинжилгээний хариу нь ямар эм хэрэглэхийг тодорхойлдог. HER2 уургийн илэрхийлэл, PD-L1 зэрэг маркерын үр дүнгээс хамааран онилсон эмчилгээ (targeted therapy) эсвэл дархлааны эмчилгээ (immunotherapy) нэмэх эсэхийг шийддэг тул эхний тарилгын хуваарь эмгэг судлалын хариу хүлээж хэдэн хоног хойшлох нь бий. Энэ хүлээлт бол саатал биш, эмийн хослолыг сонгох үе шат юм.
Зөвхөн өндөр насны улмаас эмчилгээний эрчмийг тогтоодоггүй. Олон баг нас гэсэн тоог биш, дагалдах өвчин, хэрэглэж буй эм, алхалт болон өдөр тутмын үйл ажиллагаа, танин мэдэхүй, хоол тэжээл, асаргааны нөхцөлийг хамтад нь үнэлдэг ахмад настны цогц үнэлгээ (comprehensive geriatric assessment)-г ашигладаг. Нөөц нь хадгалагдсан хүн стандарт тунд ойрхон эхлэх бол нөөц хязгаарлагдмал бол эмийн тоог цөөрүүлэх эсвэл тунг бууруулж эхлээд хариу урвал, гаж нөлөөг хараад тохируулдаг. Багаас эхлэх нь дутуу эмчилгээ биш, бүрэн хүчинтэй төлөвлөгөө юм.
Хооллох замыг нээх нь эмчилгээний хажуугийн зүйл биш, суурь нь болдог. Улаан хоолой–ходоодны нарийссан хэсэгт стент (stent) тавих зорилго нь хоол, шингэн өнгөрөх зам гаргаж, жин болон булчин алдагдах хурдыг сааруулж, эмчилгээг тэсвэрлэх нөөцийг бүрдүүлэхэд оршдог. Стентийн дараа нэг дор их идэхээс илүү бага багаар олон удаа, сууж байгаад удаан зажлан, шингэнтэй хамт залгих нь аюулгүй. Хатуу, ширхэглэг ихтэй, том хэсэг хоол зам бөглөж болзошгүй тул нарийн бэлтгэх нь дээр. Залгих чадвар сэргэхгүй бол хамраар оруулах хоолойгоор тэжээх, эсвэл ходоод/нарийн гэдсэнд нүх гаргаж тэжээх (gastrostomy/jejunostomy) сонголт бий.
Эмнэлэг сольж шилжих бол баримтаа хамт зөөх нь чухал: дүрс оношилгооны диск (дуран, КТ, PET-CT), уншилтын хуудас, эмгэг судлалын хариу болон блок/шил зүсмэлийг түр авах, илгээмжийн бичиг, хэрэглэж буй эмийн жагсаалт. Шинэ эмнэлэгт «одоогийн зорилго эдгэрэлт үү, хяналт уу», «үсэрхийлэл батлагдвал юу өөрчлөгдөх вэ», «мэс заслыг дахин хэлэлцэх нөхцөл байна уу», «гаж нөлөө ямар түвшинд хүрвэл эмчилгээг завсарлах/өөрчлөх вэ» гэдгийг асууж тодруулбал хожмын шийдвэр хамаагүй хялбар болно.
Дараах шинжийн аль нэг илэрвэл дараагийн үзлэгийг хүлээхгүйгээр эмнэлэгт хандах нь аюулгүй: ус ч залгиж чадахгүй шууд буцаж гарах, 38°C-аас дээш халуун, чичрэх, хар эсвэл цустай бөөлжис, хар өнгийн баас, цээж эсвэл нурууны гэнэтийн хүчтэй өвдөлт, шээсний хэмжээ багасаж, босоход толгой эргэх.
Хүүхдүүд нь «мэс засал уу, хими эмчилгээ юу» гэж жинлэж эхлэхээр «аль нь зөв сонголт вэ» гэсэн асуултад гацдаг. Бодит эмчилгээнд сонголтууд шинжилгээний хариу бүрдэх дарааллаар нарийсдаг бөгөөд гэр бүлийн үүрэг бол зорилгоо үг болгож эмнэлгийн багтай тааруулах явдал. Зөвхөн амьдрах хугацааны урт биш, «идэж, алхаж өнгөрүүлэх цаг» ч чухал гэдгээ хэлэх нь эмчилгээний төлөвлөгөөнд бодитоор тусдаг мэдээлэл юм.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээг орлохгүй. Эмчилгээний төлөвлөгөө, шинжилгээний хуваарь, эм хэрэглэхтэй холбоотой аливаа шийдвэрийг эмчлэгч эмчтэйгээ заавал зөвлөлдөнө үү.