Химийн эмчилгээний (chemotherapy) эхний өдрийн хуваарь ихэвчлэн нягт байдаг: өглөө нь порт (implantable port) тавьж, нэг цаг ч болоогүй байхад эхний эм эхэлдэг. Ажил дээрээ байгаад мэдээг зөвхөн утсаар сонсож буй гэр бүлийн хүнд «дөнгөж ажилбар хийсэн газарт шууд зүү хатгаж болох уу» гэсэн түгшүүр төрөх нь зүйн хэрэг. Ийнхүү хуваарь давхцах нь ихэнхдээ шалтгаантай бөгөөд тэр шалтгааныг ойлговол юуг ажиглах нь ч тодорхой болно.
Төв венийн порт гэдэг нь эгэмний доод хэсэгт арьсан дор суулгасан жижиг сав бөгөөд гуурсаар том судас руу холбогдсон байдаг. Ходоод, гэдэс, нойр булчирхайн хавдарт хэрэглэдэг хосолсон схем болон таргет эмчилгээ (targeted therapy) нь хэд хэдэн эмийг дараалуулан хийдэг ба зарим нь бараг хоёр хоногийн турш аажим дуслаар ордог. Үүнийг гарын нарийн судсаар давтвал судас өвдөж хатуурах, зарим эм эд рүү нэвчиж гэмтэл учруулах эрсдэлтэй тул эхнээс нь порт тавихыг зөвлөдөг.
Ажилбарыг ихэвчлэн хэсэг газрын мэдээ алдуулалтаар 30–60 минутад гүйцэтгэдэг ба гуурсны үзүүр байрандаа байгааг зураг (X-ray) -аар баталгаажуулсны дараа тэр өдөртөө хэрэглэж болохоор зохиогдсон байдаг. Эхний өдөр өөр байдаг зүйл нь тав тух: хаван арилаагүй, мэдээ алдуулалт тайлагдаж эхэлж байх үед зүү хатгадаг. Хэрэв өвдөлт хүчтэй, эсвэл зүү сайн ороогүй мэт санагдвал тэвчихийн оронд тэр дор нь эмнэлгийн ажилтанд хэлэх нь зөв.
Ажилбарын дараа тусгайлан ажиглах шинжүүд бий: тухайн талын мөр, хүзүүний өвдөлт улам хүчтэй болох, боолтоор цус нэвчих, тухайн хэсэг мэдэгдэхүйц хавагнах. Амьсгаадах, хуурай ханиалгах, цээж хатгах шинж ховор боловч уушгины гялтан хальсанд агаар хуримтлагдах (pneumothorax) зэрэг хүндрэлтэй холбоотой байж болох тул нэн даруй мэдэгдэх хэрэгтэй. Хожим халуурч, порт тавьсан хэсэг улайж, халуу оргиж, шүүдэс гарвал халдвар (infection) байгаа эсэхийг шалгуулна.
Эм орж байх үед «тарилгын урвал» (infusion reaction)-ыг хянадаг. Жихүүдэс хүрэх, халуурах, нүүр улайж халуу оргих, тууралт, цээж давчдах, амьсгалахад хүндрэх, нуруу, гэдэс өвдөх зэрэг нь эм орж байх үед буюу дараа нь илэрч болох ба ялангуяа эхний удаад түгээмэл. Тэвчихийн оронд шууд мэдэгдвэл дуслын хурдыг удаашруулах, эсвэл эмээр тохируулах боломжтой.
Хоёр хоног үргэлжлэх дусал багтсан схемийн үед жижиг зөөврийн шахуургыг зүүж гэртээ харих тохиолдол бий. Бөмбөлөг хэлбэрийн шахуурга чимээгүй ажилладаг тул «ажиллаж байгаа болов уу» гэж эргэлзэж магадгүй ч өглөө, оройд үлдсэн шингэн бага багаар багасаж байгааг нүдээр хараад мэдэж болно. Гуурс нугарах, биед дарагдахаас сэргийлж, шүршүүрт орох, унтах үед нойтон болгохгүй байх, халуун жин тавих буюу машины дотоод халуун орчноос зайлсхийх нь зүйтэй. Холболтоос эм гоожих, боолт норсон мэт харагдвал өөрөө засахгүйгээр эмнэлэгтээ холбогдоно. Шахуурга авах өдөр, цаг болон шөнийн ээлжийн утасны дугаарыг гарахаасаа өмнө цаасан дээр бичиж авбал эхний шөнө хамаагүй хялбар болно.
Эхний мөчлөгт шинж тэмдгийн ойролцоо цаг хугацааг мэдэж байвал тустай. Дотор муухайрах нь ихэвчлэн эм хийсэн өдөр ба дараагийн хэдэн хоногт, суулгалт, амны шархлаа хэдэн хоногийн дараа, цагаан эсийн (нейтрофил, neutrophil) тоо буурах үе нь ерөнхийдөө 1–2 долоо хоногийн дотор тохиолддог. Оксалиплатин (oxaliplatin) агуулсан схемийн үед хүйтэн ус, хүйтэн агаарт хуруу, хоолой чимчигнэх, чангарах мэдрэмж хэдэн өдөр илэрч болох тул зун ч гэсэн хүйтэн зүйлээс түр зайлсхийхийг зөвлөдөг. Таргет эмчилгээ нэмэгдвэл батга мэт тууралт, хамрын цус гарах, цусны даралтын өөрчлөлт зэрэг тухайн эмийн онцлог шинж нэмэгддэг тул хийсэн бүх эмийн нэрийг тэмдэглэж авах нь ач холбогдолтой.
Шууд холбогдох буюу яаралтай тусламж авах шалгуурыг энгийнээр тогтоовол дээр: 38°C-аас дээш халуурах эсвэл чичрэх жихүүдэс, амьсгаадах, цээж өвдөх, ус ч залгиж чадахааргүй бөөлжих, суулгах, шээс бараг гарахгүй болох, порт тавьсан хэсэг ихээр хавагнах буюу шүүдэс гарах. Химийн эмчилгээний үеийн халуурлыг «гэртээ ажиглах» шинж бус, шууд шалгах шаардлагатай дохио гэж үздэг.
Ажил дээрээ байгаад мэдээг дамжуулан сонсож буй хүний хувьд мэдээллийг хэрхэн цуглуулахаа урьдчилж тогтоох нь сэтгэлийг тайвшруулдаг. Эхний өдөр дөрвөн зүйл хангалттай: эмийн нэр, дараагийн үзлэгийн өдөр, шахуурга авах цаг, шөнийн ээлжийн утас. Бусад асуултаа нэг тэмдэглэлд хуримтлуулж дараагийн үзлэгээр нэг дор асууж, шинж тэмдгээ «хэзээ, ямар хүчтэй, хэд дэх өдөр» гэсэн байдлаар товч бичвэл богино хугацааны үзлэгт ч сайн дамждаг. Эхний мөчлөг нь бие махбодын хариу урвалыг харж, дараагийн тун, урьдчилан сэргийлэх эмийг тохируулах үйл явц тул өнөөдрийн таагүй мэдрэмжийг тэмдэглэсэн нь дараагийн мөчлөгийг хөнгөвчлөх бэлтгэл болно.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээг орлохгүй. Эмчилгээний хуваарь, арга барил хүн бүрд өөр байдаг тул өөрийн эмчтэйгээ зөвлөлдөнө үү.