Хими эмчилгээ (chemotherapy) хийлгэж байх үед хийсэн цусны шинжилгээнд хавдрын маркер (tumor marker)-ын үзүүлэлт гэнэт огцом ихсэхэд олон хүн эхлээд эм үл нийцэх болов уу (resistance) гэж айдаг. Ялангуяа эмчилгээ эхэлснээс хойш удаагүй байхад энэ айдас улам хүндэрдэг. Гэвч ганц маркерын үзүүлэлт үсрэн ихэссэн нь өөрөө хавдар эмэнд тэсвэртэй болсныг батлахад хангалтгүй.
Эхлээд тэсвэржилт буюу эмийн эсэргүүцэл (drug resistance) гэж юу болохыг тодруулъя. Энэ нь одоо хэрэглэж буй хими эмчилгээний эм хавдрын эсийн өсөлтийг хангалттай саатуулж чадахаа больсон байдлыг хэлнэ. Хавдрын эс цаг хугацаа өнгөрөх тусам эмээс зайлсхийх шинж чанар олж авдаг, эсвэл зарим хавдар анхнаасаа тодорхой эмэнд муу хариу өгдөг. Гэхдээ энэ дүгнэлтийг нэг тооны үзүүлэлтээр биш, олон мэдээллийг нэгтгэн гаргадаг.
Хавдрын маркер нь биеийн доторх байдлыг таамаглахад тус болдог лавлах үзүүлэлт боловч хавдрын хэмжээг яг нарийн хэмждэг шугам биш. Үрэвсэл (inflammation), халдвар (infection), цөсний урсгалын өөрчлөлт, лаборатори хоорондын зөрүү, тэр байтугай эмчилгээний эхэн үед хавдрын эс задарснаас түр зуур үзүүлэлт ихсэх зэрэг олон шалтгаанаар утга нь хэлбэлзэж болно. Иймд эмч нар ганц үнэмлэхүй утгаас илүү хэд хэдэн удаагийн хэмжилтийн чиг хандлага болон биеийн шинж тэмдгийг хамт харна.
Энэ үед CT (компьютер томографи) буюу MRI зэрэг дүрс оношилгооны шинжилгээ чухал үүрэг гүйцэтгэдэг. Голомт үнэхээр томорсон эсэх, шинэ голомт үүссэн эсэхийг нүдээр харж байж л эм үйлчилж байгаа эсэхийг дүгнэж чадна. Эмч нар дүрсний хариу, маркерын хандлага, шинж тэмдгийн өөрчлөлтийг бүгдийг нэгтгэн эмчилгээний хариу урвалыг үнэлж, шаардлагатай бол дараагийн чиглэлээ зөвлөлдөнө.
Хариу хүлээх хугацаа хэнд ч аймшигтай, урт мэт санагддаг. Ийм үед бүх зүйлээ ганц тоон дээр тавихаас илүү, асуух зүйлээ урьдчилан бичиж аваад үзлэгийн үеэр энэ үзүүлэлтийн өөрчлөлт юу гэсэн үг вэ, дараагийн төлөвлөгөө юу вэ гэдгийг тайван асуух нь тустай.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий эрүүл мэндийн мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд тодорхой өвчтөний онош, эмчилгээг орлохгүй. Шинжилгээний үзүүлэлт болон эмчилгээний чиглэлийн талаарх шийдвэрийг заавал өөрийн эмчтэйгээ зөвлөлдөнө үү.