Хайртай хүнээ асарч байхад нэгэн өдөр эмч нар "өвчтөн нас барах үйл явцад (dying process) орсон" гэж хэлэх мөч ирж болно. Урьд нь эмчийн үзлэгийн үеэр таамаглаж байсан зүйлээ албан ёсоор шууд сонсох нь сэтгэлийг ихэд түгшээдэг. Гэвч энэ үг нь зүгээр л сэтгэл хөдлөлийн мэдэгдэл биш, амь тэтгэх эмчилгээний шийдвэрийн (life-sustaining treatment decision) тогтоосон шалгуурын дагуу гарсан "эмнэлгийн дүгнэлт" гэдгийг эхлээд ойлгох нь тус болно.
"Нас барах үйл явц" гэдэг нь эдгэрэх боломжгүй, эмчилгээ үргэлжлүүлсэн ч байдал сайжрахгүй, биеийн олон эрхтний үйл ажиллагаа хурдтай муудаж, ойрын хугацаанд нас барахаар хүлээгдэж буй үеийг хэлнэ. Ихэвчлэн үүнийг нэг эмчийн субъектив мэдрэмжээр бус, эмчлэгч эмч болон холбогдох мэргэжлийн эмч гэсэн хоёр эмч хамтран тогтоодог тул тогтоосон журмын дагуу гарсан шийдвэр байдаг.
Энэ дүгнэлт чухал байдгийн учир нь амь тэтгэх эмчилгээг (life-sustaining treatment) түдгэлзүүлэх буюу зогсоох боломжтой болох цэгтэй холбоотой. Амь тэтгэх эмчилгээ гэдэг нь зүрх уушгины сэхээн амьдруулалт (CPR), хиймэл амьсгал (mechanical ventilation), цусны шүүлтүүр (dialysis), хавдрын эсрэг эм зэрэг эдгэрэх найдваргүй нөхцөлд зөвхөн нас барах үйл явцыг уртасгадаг эмнэлгийн үйлдлийг хэлдэг. Өвчтөн эдгээр үйлдлийг хүсэхгүй байгаагаа урьдчилан илэрхийлэх хоёр үндсэн арга бий: эрүүл байхдаа өөрөө бүртгүүлдэг "урьдчилсан амь тэтгэх эмчилгээний хүсэл (advance directive)" болон эцсийн шатны өвчтөн эмчтэйгээ зөвлөлдөж бичдэг "амь тэтгэх эмчилгээний төлөвлөгөө (POLST)".
Гол бэрхшээл нь өвчтөний ухамсар, танин мэдэхүй муудсанаас болж өөрийн хүслээ илэрхийлэх боломжгүй болсон тохиолдолд үүсдэг. Ийм үед өвчтөн урьд нь ямар бодолтой байсныг гэр бүл нь мэдүүлэх, эсвэл тийм мэдээлэл ч байхгүй бол өвчтөний гэр бүлийн бүх гишүүн зөвшилцөж шийддэг. Гэхдээ ингэж "гэр бүлийн шийдвэрээр" амь тэтгэх эмчилгээг зохицуулахын тулд өвчтөн заавал нас барах үйл явцад орсон гэсэн дүгнэлт эхлээд гарсан байх ёстой. Сувилагч "нас барах үйл явцад байж байж л асран хамгаалагчийн зөвшөөрлөөр шийдвэрлэх боломжтой" гэж тайлбарладаг нь яг энэ журмаас болдог.
Энэ шийдвэр нь "эмчилгээнээс татгалзах" биш, харин "утгагүй үйлдлээр зовлонг нэмэгдүүлэхгүй" гэсэн сонголтод ойр. Амь тэтгэх эмчилгээг түдгэлзүүлсэн ч өвдөлт намдаах, ус, шим тэжээл нийлүүлэх, хүчилтөрөгч өгөх зэрэг үндсэн асаргаа, паллиатив тусламж (palliative care) үргэлжилсээр байдаг. Бичиг баримтад гарын үсэг зурах нь салах ёсыг түргэсгэж буй хэрэг биш, харин үлдсэн хугацааг хэрхэн өнгөрүүлэх чиглэлээ тодорхойлж буй үйл явц гэдгийг санавал бага ч гэсэн тайтгарал болно.
Эргэлзээтэй зүйл байвал эмнэлгийн эмчлэгч эмч, паллиатив тусламжийн баг, эсвэл амь тэтгэх эмчилгээний зөвлөх сувилагчаас хангалттай асуух нь зүйтэй. Гарын үсэг зурахыг яарах шаардлагагүй бөгөөд нэг удаа илэрхийлсэн хүслийг өвчтөн, гэр бүлийн нөхцөл байдлаас хамааран дахин ярилцаж болно. Хамгийн гол нь энэ үед орж ирэх гуниг, гэм буруугийн мэдрэмж бол туйлын жам ёсны зүйл тул дангаараа даахад хүнд байвал эмнэлгийн ажилтан эсвэл нийгмийн ажлын багаас тусламж хүснэ үү.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний эмчилгээ буюу хууль зүйн зөвлөгөөг орлохгүй. Өвчтөн бүрийн байдал, тодорхой журам ялгаатай байж болох тул бодит шийдвэр гаргахаас өмнө заавал эмчлэгч эмчтэйгээ зөвлөлдөнө үү.