Хэвлийн гялтан (peritoneum) гэдэг нь хэвлийн дотор талыг бүрхсэн нимгэн бүрхүүл юм. Ходоод, бүдүүн гэдэс, өндгөвч зэрэг эрхтний хорт хавдар энэ бүрхүүлийг дагаж тархахыг хэвлийн гялтны үсэрхийлэл (peritoneal metastasis) гэдэг. Урьд нь хэвлийн гялтан руу тархвал мэс засал хийх боломжгүй гэж үздэг байсан бол өнөөдөр зарим сонгогдсон өвчтөнд хавдар багасгах мэс засал (cytoreductive surgery, CRS) ба халаасан хэвлийн доторх химийн эмчилгээ (HIPEC)-г хослуулан хийдэг болсон.
HIPEC гэдэг нь мэс заслаар нүдэнд харагдах хавдрыг аль болох ихээр авч хаясны дараа дулаацуулсан химийн эмийг хэвлийн хөндийд шууд эргэлдүүлж, үлдсэн байж болзошгүй жижиг хавдрын эсийг бууруулах эмчилгээ юм. Эмийг халаах шалтгаан нь дулаан нь эмийн үйлчлэлийг дэмжиж, судсаар тарихаас илүү хэвлийн гялтны гадаргуу руу төвлөрүүлэн хүргэдэгт оршино. Энэ нь хэвлийн гялтны бүх төрлийн үсэрхийлэлд тохирдоггүй бөгөөд эмч нар хавдар хэр өргөн тархсан, өвчтөний ерөнхий байдал, бусад эрхтэн рүү тархсан эсэхийг сайтар нягталж шийддэг.
Мэс засал нь урт бөгөөд өргөн хүрээтэй байж болох тул эдгэрэлт хугацаа шаардана. Дараа нь өвдөлт, хоолны дуршил буурах, бие засах байдал өөрчлөгдөх, ядрах нь түгээмэл бөгөөд том хэсгийг авсан бол шарх эдгэрэх удаашрах магадлалтай. Үргэлжлүүлэн хийгддэг химийн эмчилгээний үед цусны цагаан эс (white blood cell) зэрэг үзүүлэлт буурч эмчилгээ хойшлох эсвэл эмийн тунг тохируулах нь ховор биш. Эмнэлгийн багийн өгсөн төлөвлөгөөг дагаж, хэт ачаалал өгөлгүй идэвхээ аажмаар нэмэгдүүлэх нь аюулгүй.
Мэс заслын дараа хавдрын маркер (жишээ нь CEA) болон дүрс оношилгоогоор явцыг хянадаг. Гэхдээ нэг удаагийн үр дүн бүх зүйлийг хэлж чадахгүй. Жижиг өөрчлөлт нь хэзээ хэмжсэн, хэн уншсанаас хамаарч өөр харагдаж болох тул эмчилгээний чиглэлийг ихээр өөрчлөх магадлалтай үед эмнэлгийн багаасаа сайтар асууж, шаардлагатай бол дахин уншуулах буюу нэмэлт тайлбар хүсэх нь тустай. Өвчтөн ба асран халамжлагч өөрсдийн шинжилгээний үр дүнг ойлгохыг хичээх нь хамтран шийдвэр гаргах баттай үндэс болдог.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэгийг орлохгүй. Эмчилгээний сонголт болон шинжилгээний үр дүнгийн тайлбар хүн бүрт өөр байдаг тул шийдвэрээ заавал өөрийн эмчтэйгээ зөвлөлдөнө үү.