Бүдүүн гэдэс, ходоодны хорт хавдрын эмчилгээнд түгээмэл хэрэглэдэг оксалиплатин (oxaliplatin) гэх химийн эмчилгээний эм хэрэглэх үед олон хүн гарын үзүүр, хөлийн хурууны мэдрэхүй бууран, чимчигнэх мэдрэмж төрдөг. Үүнийг химийн эмчилгээнээс үүдэлтэй захын мэдрэлийн эмгэг (CIPN, chemotherapy-induced peripheral neuropathy) гэдэг. Энэ нь мэдрэлийн нарийхан үзүүр эмэнд өртсөнөөс болдог бөгөөд таны хичээл зүтгэл дутсантай огт хамаагүй.
Оксалиплатины мэдрэлийн шинж тэмдэг гол төлөв хоёр янзаар илэрдэг. Нэг нь тарилгын дараа хэдэн хоногийн дотор гарах цочмог (acute) хэлбэр бөгөөд хүйтэн ус, хүйтэн агаарт гар хөл, амны эргэн тойрон чимчигнэх, хоолой базлагдах мэт мэдрэмж төрдөг нь онцлог. Энэ нь ихэвчлэн хэдхэн хоногт намждаг. Нөгөө нь эмчилгээ давтагдах тусам аажмаар үүсдэг архаг (chronic) хэлбэр бөгөөд гар хөлийн үзүүр бүдгэрч, бадайрах мэдрэмж удаан хадгалагддаг. Нийт хуримтлагдсан тун нэмэгдэх тусам илүү тод гарах хандлагатай.
Ялангуяа унаж бэртэхээс болгоомжлох хэрэгтэй. Хөлийн ул мэдрэхүй буурахад шатны өндөр, шалны түвшний ялгааг хөлөөрөө сайн мэдрэхгүй болж, шатаар өгсөж буухдаа гишгэлзэх, тэнцвэр алдах эрсдэлтэй. Товч хийх, зоос авах зэрэг гарын үзүүрийн нарийн хөдөлгөөн ч эвгүйтэж болно. Эдгээр өөрчлөлт нь хайхрамжгүйгээс биш, мэдрэлийн шинж тэмдгээс үүдэлтэйг эхлээд ойлгох нь чухал.
Өдөр тутамд тус болох арга байдаг. Цочмог шинж илэрч буй үед хүйтэн усны оронд бүлээн ус хэрэглэх, хөргөгчний хүнс, хүйтэн ундааг шууд бариж эсвэл уухгүй байх, гадагш гарахдаа бээлий, оймсоор гар хөлөө дулаацуулах нь зүйтэй. Шатан дээр заавал бариул барих, нам өсгийтэй, гулгадаггүй гутал өмсөх, босго, утас, хивс зэрэг бүдрэх зүйлийг цэвэрлэх, шөнө бага гэрэл асаалттай байлгах нь сайн.
Хэрэв бадайрах, мэдрэхгүй болох нь улам хүндэрвэл, эсвэл товч хийх, алхах зэрэг өдөр тутмын үйлдэл мэдэгдэхүйц хүндэрвэл, эсвэл бодитоор унаж байсан бол дараагийн үзлэгийг хүлээлгүй эмчдээ мэдэгдэх нь зүйтэй. Шинж тэмдгийн хүндээс хамаарч тунг тохируулах, хуваарийг хойшлуулах зэргийг авч үзэж болох бөгөөд шинж тэмдгийг намдаахад туслах эм тус болох тохиолдол ч бий. Юуг, хэзээ, ямар хэмжээгээр мэдэрснээ тэмдэглэж авбал үзлэгт ихээхэн тус болно.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмнэлгийн үзлэгийг орлохгүй. Шинж тэмдгийн шалтгаан, арга хэмжээ хүн бүрд харилцан адилгүй тул заавал өөрийн эмчтэйгээ зөвлөлдөж шийдээрэй.