Хэд хэдэн удаагийн хими эмчилгээ (chemotherapy)-ний дараа зарим хүний хуруу хөшиж, гутал нь чангарч, арьсыг дарахад хонхойсон ор удаан арилахгүй байх нь бий. Ийнхүү гар, хөл буюу шилбэнд шингэн хуримтлагдаж хавагнахыг анагаах ухаанд захын хаван (peripheral edema) гэдэг. Хими эмийн нөлөөгөөр үүсэж болох ч ихэвчлэн хэд хэдэн шалтгаан давхцан илэрдэг тул "хажуугийн нөлөө мөн үү, биш үү" гэж энгийнээр ялгахад хэцүү.
Хаван үүсэх шалтгаан олон янз. Сайн идэж чадахгүйгээс цусан дахь уураг (альбумин, albumin) буурвал шингэн судаснаас гадагшилж эд эс рүү нэвчин хавагнадаг. Зарим хими эм, стероид (steroid), үрэвслийн эсрэг өвчин намдаах эм, дааврын эмчилгээ нь биед давс, ус барих нөлөөтэй. Мөн удаан хэвтэх, хөдөлгөөн багасахад шингэн хөл рүү илүү хуримтлагдаж, зүрх, бөөр, элэгний үйл ажиллагааны өөрчлөлт болон лимфийн (lymph) урсгалын асуудал ч нөлөөлдөг. Өөрөөр хэлбэл гар хөлийн хаван нэг шалтгаанаар тайлбарлагдахгүй тохиолдол их.
Тиймээс өөрөө ажиглавал зохих зүйл бий. Нэгд, хоёр тал тэнцүү хавагнаж байна уу, эсвэл зөвхөн нэг тал нь уу гэдгийг анзаараарай. Ялангуяа нэг хөл буюу гар гэнэт хавагнаж, өвдөж, хатуурч улайвал цусны бүлэн (blood clot) үүссэн байж болзошгүй тул яаралтай мэдэгдэх хэрэгтэй. Хоёрт, амьсгаадах, хэвтэхэд бүгчим болох, биеийн жин гэнэт нэмэгдэх, шээсний хэмжээ эрс багасах нь чухал дохио. Гуравт, хавагнасан арьс хагарч, шингэн гоожиж, халуу оргих юм бол халдварын эрсдэлтэй тул орхиж болохгүй.
Өдөр тутамд тус болох арга бий. Суух буюу хэвтэхдээ хөлөө зүрхнээс арай дээш өргөж тавьж, нэг байрлалд удаан байхгүйн тулд шагайгаа зөөлөн хөдөлгөж байгаарай. Хэт чанга оймс, бөгж зайлсхийж, давслаг хоол, шөлийг багасгах нь хаван намдаахад тустай. Гэхдээ усыг хэт хязгаарлах, эсвэл шээс хөөх эм, нэмэлт бэлдмэлийг өөрийн дураар уухыг зөвлөдөггүй. Учир нь хавангийн шалтгаанаас хамаарч арга барил өөр өөр байдаг.
Хими эмчилгээгээ түр амрах нь сэтгэл түгшээж болох ч бие сэргэх зав олгох нь ч эмчилгээний нэг хэсэг юм. Хаван мэт шинээр илэрсэн шинж тэмдгийг "өчүүхэн санагдсан ч" үзлэгийн үеэр заавал хэлж, гар хөлийн хавангийн талаар тусад нь асуухыг зөвлөж байна. Шалтгааныг хамтдаа тодруулбал илүү аюулгүй арга олдоно.
Энэ нийтлэл бол ойлголтыг дэмжих зорилготой ерөнхий эмнэлгийн мэдээлэл бөгөөд хувь хүний оношлогоо, эмчилгээг орлохгүй. Шинж тэмдгийн шалтгаан, арга хэмжээ хүн бүрд өөр тул заавал өөрийн эмчтэйгээ зөвлөлдөнө үү.