Урт хугацааны хими эмчилгээ (chemotherapy)-ний дараа үс дахин ургаж, гоо сайхны газар очих сайхан өдөр ирдэг. Гэтэл тийм сайхан өдөр хэн нэгэн "ямар хавдар вэ, хэддүгээр шат вэ, шалтгаан нь юу гэж бодож байна" гэж нэхэн асууж, эцэст нь "хоолны буруу" эсвэл "улаан мах их идсэнээс" гэж хэлэхэд сэтгэл нь хямардаг хүн цөөнгүй. Энэ нь "чи өөрийгөө сайн арчилаагүйгээс хавдар тусчээ" гэсэн буруутгал мэт сонсогддог. Гэвч нэг хүний хавдрыг ямар нэг хоол, нэг зуршлын 'буруу' гэж тодорхой зааж дүгнэх нь анагаах ухааны хувьд зөв биш юм.
Хорт хавдар нэг шалтгаанаас үүсдэг өвчин биш. Нас, удамшлын урьдал нөхцөл, орчин, амьдралын хэв маяг, мөн эс хуваагдах бүрт санамсаргүй үүсэх DNA хуулбарлалтын алдаа (random mutation) гэх олон хүчин зүйл хэдэн жилийн турш давхцаж бий болдог. Эс амьдралынхаа туршид тоо томшгүй удаа хуваагддаг тул хавдар үүсгэгч мутацийн нэлээд хэсэг нь хүний хийсэн зүйлээс илүү 'аз' хэлбэртэй байдаг. Тиймээс архи, тамхинаас хол байж, хүнсээ болгоомжтой идэж ирсэн хүн ч хавдар тусч болох ба эсрэгээрээ хайхрамжгүй амьдарсан хүн насан туршдаа тусахгүй байж болно.
Мэдээж амьдралын хэв маяг эрсдэлд (risk) нөлөөлдөг нь үнэн. Боловсруулсан мах, улаан махыг хэт их идэх, тамхи татах, архидах, таргалалт зэрэг нь зарим хавдрын магадлалыг статистикийн хувьд 'бага зэрэг' нэмэгдүүлдэг. Гэвч энэ нь олон хүнийг харьцуулж үзэхэд илрэх 'бүлгийн хандлага' болохоос, аль хэдийн оношлогдсон нэг хүний хавдрыг тайлбарлах эцсийн хариулт биш. "Эрсдэлийг нэмэгдүүлнэ" гэдэг ба "тэр хоол чиний хавдрыг үүсгэсэн" гэдэг хоёр огт өөр зүйл бөгөөд хооронд нь том зай бий.
Өөрийгөө буруутгах сэтгэл эмчилгээнд тус болохгүй. Харин ч гэм буруугийн мэдрэмж, сэтгэл гутрал нь хоолны дуршил, нойр, эмчлүүлэх хүсэл зоригт дарамт болж болзошгүй. Аль хэдийн болсон зүйлийн шалтгааныг эргэцүүлэхээс илүү, одоо биеэ болон сэтгэлээ арчлахад хүчээ зарцуулах нь хавьгүй ашигтай. Хэн нэгний бүдүүлэг 'шалтгаан нэхэх' асуултад заавал урт тайлбар хийх шаардлагагүй. "Шалтгааныг нэгээр хэлэхэд хэцүү юм байна лээ" гэж богинохон таслах, сэдвээ өөрчлөх, эсвэл сэтгэл хямарвал тэндээс явсан ч болно. Биеийг чинь ядраадаг яриаг таслах эрх өвчтөн өөрт нь бий. Эргэлзээтэй зүйл байвал интернэт болон эргэн тойрны баттай мэт мэдэгдлээс илүү эмчлэгч эмч нараасаа асуух нь хамгийн зөв.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний эмчилгээг орлохгүй. Өөрийн хавдрын төрөл, эрсдэлт хүчин зүйл, амьдралын хэв маягийн талаарх шийдвэрийг заавал эмчлэгч эмч нартайгаа зөвлөлдөнө үү.