Эмнэлэг эсвэл хосписын (hospice) тасагт удаан хугацаагаар хэвтэх явцад өвчтөн болон түүнийг асарч буй хүний хооронд сэтгэлд хүндээр тусах үйл явдлыг гэрчлэх тохиолдол гардаг. Хөдөлгөөн хязгаарлагдмал, эсвэл дэмийрэл (delirium) буюу ой санамжийн доройтол (dementia) зэргээс болж бодлоо илэрхийлэхэд хэцүү болсон өвчтөн өөрийгөө хамгаалж чадахгүй тул дэргэд нь байгаа гэр бүл, асран хамгаалагчийн ажиглалт чухал болдог.
Сэтгэл санааны хүчирхийлэл (emotional abuse) нь нүдэнд харагдах шарх үлдээдэггүй тул анзаарагдахгүй өнгөрөх нь олонтаа. Өвчтөн рүү хашгирах, айлган сүрдүүлэх, доромжлох үг хэлэх, тохуурхах, тусламж хүсэхэд нь үл хайхрах буюу зориуд хойшлуулах, бие засах газар хүргэх, хооллох, биеийн байрлал солих зэрэг үндсэн асаргааг хийхгүй орхих хайхрамжгүй байдал (neglect) зэрэг үүнд хамаарна. Өвчтөний хоол хүнс, эд зүйлийг зөвшөөрөлгүй авах, бүртгэлд худал тэмдэглэл хийх нь ч зохисгүй харьцааны шинж байж болно.
Өвчтөнд илрэх өөрчлөлт нь бас сэжүүр өгдөг. Тодорхой нэг асрагч ойртоход гэнэт цэрвэх, түгшүүртэй болох, ер бусын чимээгүй болох, хоолны дуршил буурах, нойргүйдэх, тайлбарлахад хэцүү хэвтрийн шарх (pressure sore) эсвэл шингэн алдалтын (dehydration) шинж дахин дахин илэрвэл анхааралтай ажиглах хэрэгтэй. Гэхдээ ийм өөрчлөлт нь өвчин өөрөө буюу дэмийрлээс үүдэлтэй байж болох тул дүгнэлт хийхээсээ өмнө эмчийн багтай хамтран шалтгааныг тодруулах нь зүйтэй.
Зохисгүй нөхцөл байдалтай тулгарвал сэтгэл хөдлөлөөр ханддагаас илүү баримтыг тайван цэгцлэх нь үр дүнтэй. Хэзээ, хаана, ямар үг хэлсэн, юу хийснийг огноо, цагийн хамт бичиж тэмдэглэж, боломжтой бол нөхцөл байдлыг тодорхой тэмдэглэ. Эмнэлэгт ихэвчлэн өвчтөний аюулгүй байдал, гомдол хариуцсан хэлтэс, асрагчийн ажлыг удирддаг ахлах сувилагч эсвэл нийгмийн ажилтны баг байдаг тул эхлээд эдгээрт албан ёсоор асуудлаа тавьж болно. Хэрэв асрагч гадны байгууллагынх бол тухайн байгууллагад нь мөн мэдэгдэх нь зүйтэй.
Дангаараа шийдвэрлэхэд хүндрэлтэй санагдвал тусламж авах боломж бий. Ахмад настан болон өвчтөнд буруугаар хандсан тухай мэдээлэх, зөвлөгөө авах утас, байгууллагууд олон оронд байдаг бөгөөд нөхцөл байдлыг үнэлэх, юу хийхээ шийдэхэд тусламж хүсэж болно. Биеийн хохирол учрах яаралтай эрсдэл байвал тусламж хүсэхээс бүү эргэлз. Юунаас ч илүү, өвчтөн амьдралынхаа аль ч үе шатанд нэр төртэй, тав тухтай асаргаа авах эрхтэй гэдгийг санах нь эхлэлийн цэг юм.
Энэ нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд тодорхой нэг хүний нөхцөл байдалд хийх эмнэлгийн болон хууль зүйн дүгнэлт, эмчилгээг орлохгүй. Тодорхой шийдвэр гаргах шаардлагатай үед эмчийн баг, эмнэлгийн холбогдох хэлтэс, мэргэжлийн зөвлөгөө өгөх байгууллагатай заавал зөвлөлдөнө үү.