Мэс заслын өдөр тогтоогдсоны дараа сэтгэл хачин жигтэйгээр түгшдэг. Зөвхөн эсийн доторх хорт хавдар (carcinoma in situ) байгаа нь азтай хэрэг гэж тоо томшгүй олон удаа сонссон ч, хуанли дээр дугуй зурагдмагц тэр "азтай" гэдэг үг ямар нэгэн байдлаар бодит мэт санагдахаа болино. Хажууд нь зогсож буй хүнд бүр ч их тийм байдаг. Өвчтөнөөсөө илүү асран хамгаалагч нь шөнө унтаж чаддаггүй тохиолдол олон бий. Юу мэддэггүйгээ ч мэддэггүй учраас тэр.
Хөхөө бүтэн авах (total mastectomy) мэс заслын дараах өвдөлт хүн бүрт үнэхээр өөр өөр байдаг. Гэхдээ хүмүүсийн ерөнхийдөө ярьдаг нэг зүйл бол хутгаар зүссэн мэт хурц өвдөлтөөс илүүтэй цээжний нэг тал хүнд, татуу, өвдөлттэй мэдрэмжтэй ойр байдаг гэдэг. Ихэнх тохиолдолд өвдөлт намдаах эмээр хангалттай хяналтад орох ба хамгийн хүнд үе нь ихэвчлэн мэс заслын шөнөөс эхэлж дараагийн өдрийг хүртэл үргэлжилдэг. Тэр үеийг давсны дараа өдөр бүр улам тав тухтай болсон гэж олон хүн ярьдаг. Зүгээр л шүдээ зуун тэвчиж болохгүй. Эдгэрэлтийн хувьд өвдвөл өвдөж байна гэж хэлээд эмээ цагт нь уух нь хамаагүй дээр.
Магадгүй хамгийн танихгүй санагдах зүйл нь шингэн зайлуулагч хоолой (drain) байх. Цээжний хажуу талаас нарийхан хоолой гарч жижиг саванд шингэн хуримтлагдах ба тэр шингэн хэр хурдан буурч байгааг хараад хоолойг авах хугацааг тогтооно. Асран хамгаалагч саванд хуримтлагдсан хэмжээг цаг тутамд тэмдэглэж байвал эмч нарт дүгнэлт гаргахад тустай. Хоолой бие дээр зүүлттэй байх хугацаанд унтах байрлал ч, хувцас солих ч эвгүй санагддаг. Урдаа онгойдог цамц эсвэл товчтой хувцсыг урьдчилан бэлдэж тавьбал санаснаас илүү их тус болдог.
Эхэндээ гар мөрнөөс дээш сайн өргөгддөггүй. Бүү сандар. Хүчээр өргөх биш, харин зааж өгсөн хөнгөн дасгалуудыг бага багаар дагаж хийсээр байвал хөдөлгөөний далайц аажмаар буцаж ирдэг. Үс угаах, халбага хэрэглэх зэрэг өчүүхэн үйлдэлд хэдэн өдөр туслах шаардлагатай байж магадгүй. Асран хамгаалагчийн хамгийн завгүй үе нь эмнэлэгт хэвтэж буй хэдэн өдөр болон эмнэлгээс гарсны дараах нэг долоо хоног орчим юм. Үүний дараа өвчтөн өөрөө хийж чадах зүйл хурдан нэмэгддэг.
Бас нэг зүйл. Биеийн шарх шиг сэтгэлийн шарх ч хамт ирдэг. Цээжний нэг тал нь хэрхэн өөрчлөгдсөнийг анх удаа нүүр тулан харахад, хажууд нь байгаа хүн урьдын адил энгийнээр харьцах тэр энгийн байдал нь ямар ч тайвшруулах үгнээс илүү хүч болдог гэж хүмүүс байнга ярьдаг. Хэт их хичээх шаардлагагүй. Зүгээр л хажууд нь байх нь хангалттай байх нь олон.
Энд бичсэн зүйл бол олон туршлагаас түүвэрлэсэн ерөнхий яриа төдий тул өвдөлт болон эдгэрэлтийн хурд эцэстээ хүн бүрт өөр өөр байдаг. Тодорхой зүйлсийг мэс засал хийж буй эмнэлгийн эмч нараас заавал шууд асууж лавлаарай.