Нойр булчирхайн (pancreas) толгойд хорт хавдар үүссэн гэдгийг сонссоны дараа эмчийн амнаас бараг үргэлж гардаг нэг үг бий. Энэ нь 'Whipple' мэс засал юм. Албан ёсны нэр нь pancreaticoduodenectomy буюу нойр булчирхай-арван хоёр гэдсийг тайрах мэс засал боловч дуудахад хэцүү тул бүгд зүгээр л Whipple гэж нэрлэдэг. Зөвхөн нэрнээс нь нойр булчирхайн ганц хэсгийг л авдаг юм шиг бодогдох ч үнэндээ тийм биш. Нойр булчирхайн толгой нь арван хоёр гэдэс (duodenum), цөсний суваг (bile duct), цөсний хүүдий (gallbladder)-тэй нэг бүхэл хэсэг мэт наалдсан байдаг тул хорт хавдартай толгойг авахын тулд эргэн тойрны эрхтнүүдийг хамт цэгцлэх ёстой болдог. Тийм учраас энэ нь том мэс засалд тооцогддог.
Тодорхойлвол авдаг хэсэгт нойр булчирхайн толгой, арван хоёр гэдэс бүхэлдээ, цөсний хүүдий, цөсний сувгийн доод хэсэг, мөн ходоодны (stomach) нэг хэсэг буюу ходоодны гарах хэсэг багтдаг. Энд хүртэл харахад 'ийм олныг авчихаад яаж амьдрах вэ' гэж бодогдох ч гол нь авсны дараа дахин холбох ажил юм. Үлдсэн нойр булчирхайг нарийн гэдэстэй холбож, цөсний сувгийг ч нарийн гэдсэнд шинээр залгаж, ходоодыг ч дахин нарийн гэдсэнд холбоно. Нэг хүний хэвлийд гурван шинэ зам гаргаж байгаатай адил тул мэс заслын хугацаа урт, хийж буй баг ч маш их анхаарал хандуулдаг. Нэгэн танил мэс заслын дараа эдгэрэлтийн өрөөнд 'миний гэдэсний газрын зураг бүрэн өөрчлөгдсөн' гэж инээж байсан нь буруу үг биш.
Мэс заслаас илүүтэй хүнийг ядраадаг нь ихэнхдээ эдгэрэлтийн явц байдаг. Хамгийн түгээмэл анхаардаг хүндрэл бол нойр булчирхай ба нарийн гэдсийг холбосон хэсгээс нойр булчирхайн шүүс алдагдах (нойр булчирхайн шүүрэл алдалт, pancreatic fistula) явдал юм. Тийм учраас мэс заслын дараа хэвлийд нарийхан шүүрэл гаргах гуурс (drainage tube) тавьж, хэдэн өдрийн турш өнгө, хэмжээг нь хардаг. Эхэндээ энэ гуурс төвөгтэй, бачимдсан мэт санагдах ч алдагдаж байгаа эсэхийг урьдчилан илрүүлэх аюулгүйн хэрэгсэл гэж бодвол сэтгэл амар болдог. Ходоод хоослох үйл ажиллагаа хэсэг хугацаанд удааширч хоол сайн буухгүй байх тохиолдол ч бий ч энэ нь хугацаа өнгөрөхөд ихэвчлэн аажмаар сэргэдэг. Яаравчлахгүй байх нь эсрэгээрээ эм болдог.
Эмнэлгээс гарч гэртээ ирэхэд жинхэнэ дасан зохицох үйл явц эхэлдэг. Нойр булчирхайн нэг хэсэг алга болсон тул шингээх фермент (digestive enzyme) дутагдаж, тослог зүйл идвэл суулгах эсвэл гэдэс дүүрэх болдог. Үүнд туслахын тулд хоол бүртээ ферментийн эм уудаг болох бөгөөд эмээ алгасвал тэр даруй мэдэгддэг гэж ярьдаг. Нэг дор их идэхээс илүү бага хэмжээгээр өдөрт тав, зургаа удаа хувааж идэх нь тав тухтай бөгөөд эхэндээ шингэн будаа эсвэл зөөлөн хоолноос эхэлж, биеийн байдлаа харж нэмэгдүүлдэг. Нойр булчирхайн инсулин (insulin) үйлдвэрлэдэг хэсэг хүртэл нөлөөлбөл цусан дахь сахар (blood sugar) хэлбэлзэж, шинээр чихрийн шижин (diabetes)-гийн хяналт эхлүүлэх хүн ч бий. Хүн бүрд өөр өөр байдаг тул өөрийн бие илгээж буй дохиог тэмдэглэж авбал эмчилгээний үед их тус болно.
Эдгэрэлтийн хугацаа ихэвчлэн хэдэн долоо хоногоос уртдаа хэдэн сар хүртэл үргэлжилдэг. Эхэндээ гэрээ нэг тойрох ч амьсгаадуулдаг боловч тэр богино зугаалга гэдэсний хөдөлгөөнийг сэрээж, уушгины үрэвсэл (pneumonia) зэрэг хүндрэлийг бууруулдаг. Хэт ачаалал өгөхгүйгээр алхах хэмжээгээ бага багаар нэмэгдүүлэх нь гол юм. Тэгсээр нэг өдөр 'өнөөдөр арай хөнгөн байна' гэх мөч ирдэг. Тэр жижиг өөрчлөлтийг анзаарах нь эдгэрэлтийг тэсвэрлэх хүч болдог.
Энэ нийтлэл нь нойр булчирхайн хорт хавдар, Whipple мэс заслыг ойлгоход туслах зорилготой ерөнхий мэдээлэл юм. Авах хүрээ, эдгэрэлтийн хурд, эмийн хэрэглээ нь хүн бүрд, эмнэлэг бүрд өөр өөр байдаг тул нарийн зүйлийг заавал өөрийн эмчтэй зөвлөлдөнө үү.