Мэс засал хийлгээд эмнэлгээс гарахдаа л би хамгийн том саадыг даван туулсан гэж бодож байсан. Гэтэл гэртээ ирээд үзвэл жинхэнэ дасан зохицох ёстой зүйл өөр байсан юм. Тэр нь бие засах асуудал. Өдөрт хоёр гурван удаа явдаг байснаа гэнэт долоо найман удаа явдаг болж, өтгөн нь өмнөх шигээ хатуу биш, шингэн гарах болсон тул сандрах юм. Мэс заслын өмнө ийм яриа сонссон ч зүгээр л чихний хажуугаар өнгөрөөдөг байсан, харин өөрөө туулж үзэхээр өдөр тутмын амьдрал бүхэлдээ ганхах мэт санагдсан.
Бүдүүн гэдэснээс (colon) хэсгийг тайрч авахад ус шингээж өтгөнийг хатууруулдаг хэсэг багасдаг тул эхэндээ өтгөн зайлшгүй шингэрдэг гэж сонссон. Ялангуяа шулуун гэдэсний (rectum) ойролцоо мэс засал хийлгэсэн хүмүүст өтгөн хадгалах зай багасдаг тул дохио ирэхэд тэвчихэд хэцүү болдог байна. Би ч хэсэг хугацаанд гадагш гарахдаа эхлээд бие засах газрын байршлыг шалгадаг зуршилтай болсон. Кино театр, хол явах автобусанд удаан хугацаанд зүрхэлж чадаагүй. Бусдын нүдэнд энгийн зүйл мэт боловч өөрт нь нэг удаа гадагш гарах нь том шийдвэр болдог үе байлаа.
Гэсэн ч цаг хугацаа эм гэдэг үг үнэн ажээ. Хэдэн сар өнгөрөхөд үлдсэн бүдүүн гэдэс өөрийн үүргээ аажмаар илүү гүйцэтгэж эхэлсэн. Хүн бүрд ялгаатай ч ихэвчлэн хагас жилээс нэг жилийн дараа давтамж буурч, өтгөн ч хэлбэрээ бага зэрэг олж авдаг гэдэг. Миний хувьд хоол хүнсэндээ анхаарахад илт хялбар болсон. Тослог, халуун ногоотой хоол, хүйтэн ундааг нэг дор их хэмжээгээр идэж уувал заавал бие засахаар гүйдэг байсан. Эсрэгээрээ гадил жимс, болгосон ногоо, цагаан будаа зэрэг зөөлөн зүйлийг удаан, хувааж идэхэд хамаагүй тогтвортой байв.
Ус ч гэнэтийн чухал байсан. Өтгөн шингэрсэн гэж усаа багасгавал эсрэгээрээ шингэн алдалт (dehydration) үүсч улам хэцүү болдог гэсэн тул бага багаар, олон удаа уух тал руу шилжсэн. Мөн хооллох цагаа тогтмол барихад бие засах хэмнэл нэлээд таамаглагдах болсон. Өглөөний хоолны дараа нэг удаа цэгцрэхэд тэр өдөр гадагш гарахад сэтгэл хамаагүй амар байв. Ийм өчүүхэн зүй тогтлыг нэг нэгээр нь олж илрүүлэх нь эдгэрэлтийн жинхэнэ үйл явц биш үү гэж бодогддог.
Хэрэв шулуун гэдэсний орчмын арьс үрэгдэж эсвэл хорсож байвал түүнийг ч бас тэвчиж болохгүй. Бие засах нь олшрох тусам арьс амархан цочирддог тул зөөлөн арчиж, чийгшүүлэгч тос зэргийг хэрэглэн арчлах нь надад тусалсан. Гэхдээ хэрэв өтгөнд цус харагдах, халуурах, эсвэл гэнэт давтамж хяналтаас гарах хэмжээнд нэмэгдвэл энэ нь дасан зохицох үйл явцаас өөр дохио байж болзошгүй тул хойшлуулалгүй эмнэлэгт хандах хэрэгтэй.
Одоо бие засах асуудлаар их зовниж буй хүн байвал энэ нь насан туршдаа үргэлжлэх зүйл биш гэдгийг заавал хэлмээр байна. Би ч тэр хонгилыг даван туулсан, одоо кино ч үздэг, аялал ч хийдэг. Гэхдээ биеийн байдал, эдгэрэлтийн хурд хүн бүрд ялгаатай тул хооллолт, эмийн тохируулгыг заавал эмчтэйгээ зөвлөлдөж, өөрт тохирох аргаа олоорой.