Тэр өвчний нэрийг анх сонссон үед үнэнийг хэлэхэд үсэг нь нүдэнд орохгүй байсан. Мэдрэлийн эс хавдар (neuroblastoma). Дуудлага нь ч танихгүй тэр үгийг алган дээрээ бичиж байж цээжилж байсан санагдана. Хүү маань байнга гэдэс өвдөж байна гэдэг, хоол сайн иддэггүй, яагаад ч юм царай нь шаргал болсон байв. Хорооныхоо хүүхдийн эмнэлгээр хэд хэдэн удаа явсан ч тодорхой хариу олдохгүй болохоор эцэст нь том эмнэлэг рүү очтол тэнд шинжилгээ дараалан хийгдсээр улмаар хэвтэх ёстой гэсэн үг сонсогдов. Тэр өдөр ачаагаа баглаж байтал нэг оймсоо хаана тавьснаа удтал хайсан. Толгой цайхаар хачирхалтай нь яг тийм өчүүхэн зүйл нүдэнд тусдаггүй юм.
Мэдрэлийн эс хавдар (neuroblastoma) бол симпатик мэдрэлийн (sympathetic nervous system) эсээс үүсдэг хүүхдийн хорт хавдар гэлээ. Бөөрний дээд булчирхай (adrenal gland) буюу нурууны хоёр талыг дагаж үүсэх нь олонтаа бөгөөд таван нас хүрээгүй хүүхдэд харьцангуй элбэг тохиолддог гэж тайлбарласан. Нэг өвчин ч гэсэн хүүхэд бүрд явц нь нэлээд өөр байдаг бололтой. Өөрөө сайжирдаг тохиолдол ч байдаг гэх боловч манай хүү тэр азтай талынх биш байв. Шинжилгээний хариуг сонсож байх үед эмч нар "өндөр эрсдэлт бүлэг (high-risk group)" гэсэн илэрхийлэл хэрэглэсэн бөгөөд түүний дараа хими эмчилгээ (chemotherapy), мэс засал, дараа нь бас ямар нэг эмчилгээ хүртэл үе шатууд урт дараалал болон зурагдав. Нэг дор дуусдаг зүйл биш, марафон гэдгийг тэр үед анх биеэр мэдэрсэн.
Хими эмчилгээ (chemotherapy) эхлэхэд хүүгийн үс дэр дээр атга атгаар нь үлдэх болов. Үүнийг анх харахдаа жорлонд ганцаараа жаахан уйлсан. Гэтэл хүү маань өөрийнхөө толгойг тэмтэрч "Ээж ээ, би халзан болсон" гэж инээх нь тэр гэнэн цайлган байдал нь сэтгэлийг минь улам онгичив. Хоолны дуршил нь огт хаагдаж дуртай байсан зүйлээ ч идэхгүй болсон бөгөөд дархлаа нь буурдаг үед өчүүхэн халуунд ч шөнө дунд яаралтай гүйх хэрэгтэй болдог байв. Гар угаах, амны хаалт зүүх, олон хүнтэй газраас зайлсхийх. Энгийн байсан өдөр тутмын амьдрал бүхэлдээ болгоомжлох жагсаалт болон хувирав. Эмнэлгийн өрөөнд асран хамгаалагч нь ч хамт хорих мэт болдог тул хэд хоног нар жаргалыг ч зэрэг ширтэж чадаагүй өдрүүд олон байлаа.
Гэхдээ тэр дотор тэвчихэд тусалсан зүйл нь том гайхамшигтай зүйл биш байв. Тойрог хийж яваа эмч нар хүүгийн нэрийг дотно дуудах үе, нэг тасгийн өөр нэг асран хамгаалагчийн дуугүй өгсөн нэг ширхэг шуурга гоймон, үзүүлэлт жаахан өссөн гэсэн нэг мөрийн мэдээ. Тийм өчүүхэн зүйлсээр өдөр бүрийг давж гарсан. Би шинжилгээний үзүүлэлт болон эмийн нэрийг тэмдэглэх дэвтэр тусад нь хийсэн, учир нь мэдэхгүй бол айдас төрдөг, мэдэж байвал ядаж л арай дээр байдаг юм. Мэдэхгүй зүйлээ ичихгүйгээр тэр дор нь асуусан нь дээр гэдгийг нэлээд хожуу ойлгосон. Мөн асран хамгаалагч ч гэсэн хүн учраас хааяа ээлж солиод гарч сайн хооллох хэрэгтэй гэдгийг ч. Хэрэв би унавал хүүгээ хамгаалж чадахгүй.
Эмчилгээ бүгд дууссан гэдэг нь шууд урьдын адил болно гэсэн үг биш байв. Үс нь дахин ургах, хацар нь дахин дүүрэн болоход ч цаг хугацаа орсон бөгөөд тогтмол хяналтын шинжилгээ (follow-up) хийлгэхээр явах хооронд хариу гарах хүртэл бүр болгонд цээж дэлсэнэ. Үе тэнгийнхнээсээ бие нь сул учир сургуульд дасах нь ч удаан явав. Гэхдээ тэрхүү удаан эдгэрлийг туулах явцад манай гэр бүлийн сурсан зүйл байгаа бол сайжрах нь шат шиг нэг алхам нэг алхмаар байдаг гэдэг байв. Өнөөдөр нэг халбага илүү идвэл тэр нь өнөөдрийн амжилт. Тэгж жижиг хэсгүүдэд хувааж баярлахыг хүү маань харин надад зааж өгсөн.
Хэрэв одоо ийм замналын дээр зогсож буй хэн нэгэн энэ бичвэрийг харвал хэтэрхий хол хүртэл урьдчилан бүү айгаарай гэж хэлмээр байна. Ганц өдрийнхийг л тэвчвэл болно. Энэ бол нэг гэр бүлийн туулсан түүх төдий бөгөөд эмнэлгийн дүгнэлт биш тул эмчилгээтэй холбоотой шийдвэрийг заавал хариуцсан эмч нартайгаа сайтар зөвлөлдөөрэй.