Хүүхэд нь хорт хавдрын онош авсан гэдгийг сонсоход эцэг эхийн хувьд толгой цав цагаан болдог. Гэтэл эмчийн тайлбарыг сонсож байтал "хатуу хавдар (solid tumor)" гэсэн үг байнга гарч ирдэг. Энэ юу юм бол гэж бодогдох ч үнэндээ хэцүү бодох зүйл алга. Бидний биеийн цус буюу тунгалгийн системд үүсдэг цусны хорт хавдар (leukemia) мэт хорт хавдрыг эс тооцвол хаа нэгтээ бөөгнөрөл (хавдар) үүсгэн ургадаг хорт хавдрыг нийтэд нь хатуу хавдар гэж нэрлэдэг. Бөөрөнд үүссэн ч, тархинд үүссэн ч барьж болох эсвэл дүрс оношилгоонд бөөгнөрөл болж харагддаг нийтлэг шинжтэй.

\n\n

Насанд хүрэгчдийн хорт хавдартай андуурахад амархан ч хүүхдийн хатуу хавдар нь шинж чанараараа нэлээд өөр. Насанд хүрэгчдэд ходоодны хорт хавдар, уушгины хорт хавдар, бүдүүн гэдэсний хорт хавдар мэт бидний түгээмэл сонссон эрхтнүүдийн хучуур эсэд хорт хавдар сайн үүсдэг. Харин хүүхдүүдэд бие нь сайтар ургаж байгаа дунд тул сайн боловсроогүй эсээс хорт хавдар эхлэх тохиолдол олонтаа. Тиймээс нэр нь ч танихгүй, насанд хүрэгчдийн хорт хавдрын мэдээллийг хайсан ч сайн тохирохгүй байдаг юм. Нэг сайхан зүйл гэвэл хүүхдийн хорт хавдар төрлөөсөө хамаарч эмчилгээнд сайн хариу өгдөг бөгөөд эдгэрэлтийн хувь өнгөрсөнтэй харьцуулахад нэлээд өссөн.

\n\n

Төрлийг нь жаахан нягтлан үзвэл ийм. Тархины хавдар нь хүүхдийн хатуу хавдрын дотроос хамгийн түгээмэлд ордог бөгөөд толгойн дотор үүсдэг тул байрлалаас хамаарч шинж тэмдэг нь ч өөр өөр. Мэдрэлийн ширхэгт хавдар (neuroblastoma) нь симпатик мэдрэлийн системд үүсдэг бөгөөд голчлон гэдсэн дотор, бөөрний дээд булчирхайн (adrenal) ойролцоо илрэх нь олон бөгөөд маш бага нялх балчир хүүхдэд сайн харагддаг. Бөөрөнд үүсдэг Вилмсийн хавдар (Wilms tumor) нь гэдэс овойж санамсаргүй мэдэгдэх нь элбэг бөгөөд ясанд үүсдэг ясны хавдар (osteosarcoma) буюу Юингийн хавдар (Ewing sarcoma) нь өсөж торниж буй өсвөр насанд өвдөг буюу гарын өвдөлтөөр эхлэх нь ч бий. Үүнээс гадна булчин, зөөлөн эдээс үүсдэг булчингийн хавдар (rhabdomyosarcoma), нүдний торлогт үүсэж зураг авахуулахад хүүхэн хараа цав цагаан гарч ирдэг торлогийн хавдар (retinoblastoma), элэгний хавдар (hepatoblastoma), үр хөврөлийн эсийн хавдар (germ cell tumor) зэрэг бий.

\n\n

Шинж тэмдэг нь маш олон янз болохоор эцэг эх урьдчилан анзаарах нь амар биш. Гэдэс байнга овойх, нэг хөлөө доголох, ердийн биш хүүхэд байнга бөөлжиж толгой өвдөх, хөхрөлт хачин амархан үүсэх мэт дохио байдаг ч энэ нь түгээмэл өвчилтэй давхцаж зүгээр л өнгөрөх нь элбэг. Тиймээс "юу ч биш байлгүй" гэж хойшлуулсан шинж тэмдэг 2-3 долоо хоногоос дээш сайжрахгүй буюу улам хүндрэх юм бол тэр үед эмнэлэгт нэг сайн үзүүлэх нь дээр. Хэт айх хэрэггүй ч шалгаж тогтоох нь зүйтэй гэсэн үг.

\n\n

Оношлогоог ихэвчлэн хэт авиа эсвэл CT, MRI мэт дүрс оношилгоогоор бөөгнөрлийг шалгаж, эд эсийн шинжилгээ (biopsy)-гээр аль эсээс үүссэн хорт хавдар болохыг эцэст нь ялгадаг. Төрөл, даамжирсан түвшин (үе шат)-ээс хамаарч мэс заслаар авах буюу хими эмчилгээ, туяа эмчилгээг дангаар эсвэл хольж хэрэглэдэг. Сүүлийн үед хүүхэд бүрийн хорт хавдрын онцлог өөр өөр болохоор түүнд тохирсон эмчилгээний стратеги боловсруулах тал руу нэлээд хөгжсөн. Эмчилгээний явц урт, эцэг эх ч хамт ядрах тэмцэл боловч хүүхдийн хатуу хавдар насанд хүрэгчдийн хорт хавдраас эмчилгээ сайн нэвтэрдэг тохиолдол олон гэдгийг заавал санаж байвал зүгээр.

\n\n

Энэ нийтлэл нь хүүхдийн хатуу хавдрыг том хүрээнд ойлгоход туслахаар эмхэтгэсэн зүйл тул хүүхдийнхээ байдлыг дүгнэх шалгуур болгоход хэцүү. Санаа зовоосон шинж тэмдэг байвал хүүхдийн эмч буюу хүүхдийн цусны хорт хавдрын мэргэжилтэнтэй шууд зөвлөлдөөрэй.