Цусны хорт хавдрын хими эмчилгээ хийлгэж байхад хамгийн аймшигтай нь үнэндээ өвдөлт биш, харин "эргэлзээтэй шинж тэмдэг" байдаг. Бага зэрэг халуурахаар энэ нь зүгээр л ядарсных уу, эсвэл аюулын дохио юу гэдгийг нь ялгахад хэцүү байдаг шүү дээ. Гэтэл цагаан эс (цагаан эс) маш доош унасан үед тэр бяцхан ялгаа үнэхээр их нөлөөтэй. Хэвийн үед нэг өдөр амарвал өнгөрөх ханиадны шинж ч нейтрофил (нейтрофил) буурсан үед хэдхэн цагийн дотор байдал хурдан дордох боломжтой. Тийм болохоор "арай удаан ажиглаад үзье" гэдэг нь хамгийн аюултай шийдвэр болж таардаг.
Хамгийн түрүүнд цээжлэх ёстой тоо бол 38 хэм. Чихээр буюу суганаар хэмжсэн биеийн халуун 38 хэмээс хэтэрвэл, эсвэл 37.5 хэм нэг цагаас дээш буухгүй байвал шууд эмнэлэгт холбогдох хэрэгтэй. Хими эмчилгээний үеийн халууралтыг энгийн ханиад гэж үздэггүй, харин "нейтрофил буурснаас үүсэх халууралт" (febrile neutropenia) хэмээх яаралтай байдал гэж үздэг. Учир нь нян бие даяар тархах цусан хордлого (sepsis) болж хувирах боломжтой. Гэртээ байгаа халуун бууруулагч эмийг эхлээд уухыг ч зөвлөдөггүй, яагаад гэвэл халуун түр зуур буусан зуур жинхэнэ аюулыг анзаарч чадахгүй байж болзошгүй. Эхлээд биеийн халуунаа тэмдэглэж аваад, эмнэлгийн ажилтнаас зааварчилгаа авах нь зөв дараалал.
Цус алдалт ч мөн адил үл тоомсорлож болохгүй дохио. Хими эмчилгээнээс болж ялтас (ялтас, тромбоцит) буурвал цус сайн тогтдоггүй. Шүдээ угаахад буйлнаас цус цайрах, хамрын цус арван минутаас дээш зогсохгүй байх, эсвэл хаана ч цохиулаагүй атлаа цэлмэ (хөхрөлт) тэндээс энд гарч байвал ялтасны тоо аюултай доош унасны шинж байж болно. Үүнээс ч яаралтай нь шээс улаан буюу хар өнгөтэй болох, бааснд цус холилдох, эсвэл гүзээлзгэний сос шиг хар болж гарах үе. Энэ бол биеийн дотор цус алдалт явагдаж байгаа хэрэг тул цаг алдалгүй эмнэлэгт очих ёстой.
Халуурах, цус алдахаас гадна яаралтай тусламж (103) дуудах хэмжээний хэдэн дохио бий. Гэнэт амьсгаадаж цээж давчдах, ухаан санаа бүрхэгшиж яриа эргэлдэх, гэнэтийн хүчтэй толгой өвдөлт, нэг талын гар хөлд хүч орохгүй болох. Мөн бөөлжих буюу суулгалт зогсохгүй өдөржингөө ус ч залгиж чадахгүй байвал шингэн алдалт дээр халдвар нэмэгдэх боломжтой тул зүгээр л тэвчиж болохгүй. Шөнө дунд ийм юм тохиолдвол толгой цэлийтэл цайдаг учраас урьдчилан бэлдэх шаардлагатай байгаа юм.
Эмчилгээ эхлэх үед эмнэлэг танд 24 цагийн утас болон яаралтай тусламжийн өрөөний заавар өгсөн байх. Тэр дугаарыг хөргөгч дээр ч бай, утасныхаа дуртай дугаарт ч бай, нүдэнд тусах газар наачихаарай. Асран хамгаалагчтайгаа урьдчилан зам мөрөө тогтоох нь ч их тус болно. Аль яаралтай тусламжийн өрөөнд очих, машинаар хэдэн минут зарцуулах, хими эмчилгээний хуваарь болон эмийн жагсаалтаа бичсэн тэмдэглэлээ цүнхэндээ хийж явахыг ч багтаа. Эмнэлэгт залгахдаа биеийн халуун хэдэн хэм байгаа, хэзээнээс ямар шинж тэмдэг илэрсэн, сүүлчийн хими эмчилгээ хэзээ хийлгэснээ тайван хэлж өгвөл эмнэлгийн ажилтанд дүгнэхэд хамаагүй амар болдог.
Ганцаараа дотроо тээж яваад хоцорсон тохиолдол хамгийн харамсалтай. Эргэлзээтэй санагдвал эхлээд залгаад асуух нь зөв. Дэмий л үймээн тарьсан юм болов уу гэж ичих хэрэггүй — тэд ч гэсэн тийм л зорилгоор байгаа юм. Энд бичсэн нь зөвхөн ерөнхий зөвлөмж тул өөрийн биеийн байдалд тохирсон яг таг хэмжүүрийг эмчлэгч эмнэлгийн ажилтнаасаа заавал лавлаарай.