Аав маань толгой эргэж байна гээд буйдан дээр суучихсан тэр өдрийг би одоо хүртэл санаж байна. Ердөө л архи уудаггүй, тогтмол ууланд авирдаг хүн байсан болохоор үнэндээ ноцтой юм гэж огт бодоогүй. Дүүргийн эмнэлэгт хэмжсэн цусны даралт (blood pressure) 180/110 байсан. Сувилагч эгчийн царай бага зэрэг чангарахыг хараад л би "За, энэ чинь жинхэнэ юм байна" гэдгийг ойлгосон. Хүзүү нь хөшчихлөө, нойр муудлаа гэж гомдоллож байсан нь бүгд анхааруулах дохио (warning sign) байсан байж.
Эхэндээ тэр эм уухыг тун дургүйцэж байлаа. Нэг эхэлбэл насан туршдаа уух хэрэгтэй гэж хаа нэгтээгээс сонссон нь яг л ял шийтгэл шиг хүнд тусчихсан бололтой. Гэхдээ эмчийн хэлсэн нэг үг миний санаанд үлдсэн. Нүдний шил зүүх нь ичгүүртэй зүйл биш яг тэр шиг, цусны даралтын эм (blood pressure medication) ч гэсэн биеийг чинь дэмждэг нэгэн хэрэгсэл л юм гэж. Тэр нэг үгээр аав маань бага зэрэг зөөлрөв. Үнэндээ эмнээс ч илүү хэцүү нь хоолны хэвшил байсан. Насаараа давслаг идсэн хүнд шөлөө хагасыг нь л уу гэхээр бараг л дайн болж байлаа.
Манай гэрт хамгийн ихээр өөрчлөгдсөн зүйл бол гал тогоо. Ээж маань шөлөндөө давс хийх гараа зогсоож, ширээн дээрх давсны сав (salt shaker) -ыг бүр огт байхгүй болгосон. Үүний оронд сармис, сонгино, мөөг зэргээр амт оруулдаг болсон бөгөөд гайхалтай нь нэг хоёр сар өнгөрөхөд бүгд тэр давсгүй амтанд дасчихсан. Гоймон чанахдаа ч амтлагчийг (seasoning) хагасыг нь л хийдэг болсон нь аяндаа дадал болов. Бүхэл гэр бүлээрээ хамт өөрчлөгдсөн болохоор аав маань ганцаараа тэвчиж байгаа юм шиг сэтгэгдэл багатай байсан байх.
Цусны даралтын аппарат (blood pressure monitor) нэгийг аваад өглөө орой бүр хэмждэг зуршилтай болсон. Эхэндээ нэг тооноос болж бүх гэр бүл баярлаж гутарч байсан ч нэг эмч өдөр бүрийн тоонд бүү анхаар, оронд нь долоо хоногийн дунджийг (weekly average) хар гэж зөвлөсөн. Тэр үгийг сонссоны дараа сэтгэл маань нэлээд тайвширсан. Сэрсэн дороо, бие засаад ирсэн дороо тоо өндөр гарч болзошгүй тул хэмжихээсээ өмнө таван минут орчим хөдөлгөөнгүй суусан нь дээр гэдгийг ч би тэр үед мэдсэн.
Жил орчим өнгөрөхөд аавын цусны даралт 130-аад болж тогтворжсон. Эмний ач гавьяа ч мэдээж байгаа, гэхдээ давслагийг багасгаж, орой бүр хорооллоо нэг тойрон хамт алхдаг болсон нь том нөлөө үзүүлсэн гэж би боддог. Алхах зуураа тэр өдрийн явдлаа ярилцаж, стресс ч тайлагдана. Эргэн харахад тэр толгой эргэсэн өдөр харин ч манай бүх гэр бүлийн амьдралыг бүхэлд нь дахин шалгах учир шалтгаан болсон юм. Аймшигтай дохио байсан ч хожимдохоосоо өмнө анзаарч чадсан нь азтай хэрэг байлаа.
Энэ бол зөвхөн манай гэрийн түүх төдий бөгөөд эм болон хоолны дэглэм хүн бүрд өөр өөр байдаг тул юм бүхнийг шийдэхээсээ өмнө заавал өөрийн эмчтэйгээ зөвлөлдөж тогтоорой.