Толинд харж байгаад нүдний цагаан хэсэг чинь жаахан шаргалтсан мэт санагдвал, эхэндээ зүгээр л ядарсан байх гэж бодоод өнгөрөөх амархан. Гэхдээ элэг, цөсний зам (bile duct), эсвэл нойр булчирхай (pancreas)-ынхаа талаар эмчилгээ хийлгэж байгаа хүн бол энэ жижигхэн өөрчлөлт нэлээд чухал дохио байж болно. Биеэс билирубин (bilirubin) хэмээх шар будагч бодис зөв гадагшилж чадахгүй хуримтлагдвал арьс, нүдний цагаан хэсэг шаргал өнгөтэй болдог — энэ нь шарлалт (jaundice) юм. Цөс урсаж байдаг зам хаагдсан, эсвэл элэгний үйл ажиллагаа сулрахад илрэх нь олонтаа тул эмчилгээний явцад шинээр үүссэн шарлалтыг нэг удаа нухацтай харах хэрэгтэй.
Шарлалтыг зөвхөн нүдээр харахад анзаарахгүй өнгөрөх амархан тул хамт ажиглавал тустай хэдэн зүйл бий. Шээс хар хүрэн, бараг кола өнгөтэй болох, эсвэл эсрэгээрээ баас цайрч цайвар саарал болох нь хамгийн түгээмэл нь. Цөс гэдэс рүү буж чадахгүй болоход баасны өнгө бууж, оронд нь билирубин бөөр рүү эргэн ороод шээс хар болдог. Үүн дээр бүх бие загатнах, баруун дээд хэвлий хүндэрч өвдөх, эсвэл хоолны дуршил гэнэт буурах мэдрэмж нэмэгдвэл зүгээр л биеийн байдлын асуудал гэж үзэхэд хэцүү. Хүн өөрөө сайн мэдрэхгүй байх тохиолдол ч бий тул гэр бүлийнхэн дэргэдээс "чиний нүд жаахан шаргалтсан юм биш үү" гэж хэлж өгөх нь гэнэтийн их тус болдог.
Тэгвэл хэзээ эмнэлэгт залгах ёстой вэ. Юуны өмнө нүд эсвэл арьс шаргалтаж байгаа нь анх удаа харагдвал, маш бүдэг харагдсан ч дараагийн үзлэг хүртэл хүлээлгүй хариуцсан эмчийн багтаа мэдэгдэх нь дээр. Ялангуяа 38 хэмээс дээш халуун хамт гарах, эсвэл чичрэх мэдрэмжтэйгээр бие дагжин чичрэх юм бол энэ нь цөсний замд үрэвсэл (cholangitis) үүссэн яаралтай байдал байж болох тул эргэлзэх шалтгаан байхгүй. Дээд хэвлийн өвдөлт улам хүчтэй болох, бөөлжсөөр эм ч, ус ч залгиж чадахгүй болох, ердийнхөөс өөрөөр ухаан бүрхэгдэж, яриа гажих өөрчлөлт гарах үед ч мөн адил. "Ийм юмаар залгаж болох уу" гэж бодогдож магадгүй ч, ийм дохионы өмнө эрт асуух тал нь бараг үргэлж зөв байдаг.
Залгахаасаа өмнө тэмдэглэл хийж тавьвал яриа нэлээд хялбар болно. Шаргал өнгө хэзээнээс харагдсан, шээс, баасны өнгө ямар байгаа, халуурсан бол хэдэн хэм байсан, хэзээ хэмжсэн, өвдөлт байвал хаана нь яаж өвдөж байгааг товч бичиж тавь. Уужбайгаа эмийн жагсаалт, эсвэл сүүлд хийлгэсэн эмчилгээний огноог хамт цэгцэлж тавьбал эмчийн баг нөхцөл байдлыг хурдан ойлгодог. Боломжтой бол өдөр бүр ойролцоо цагт нүдний зургийг байгалийн гэрэлд авч тавих нь өөрчлөлтийг харьцуулахад тустай. Флюресцент гэрлийн дор өнгө гажуудах тул цонхны дэргэдэх нарны гэрэл сайн.
Шарлалт үүссэн гэдэг нь заавал том асуудал болсон гэсэн үг биш. Шалтгааныг нь олж хаагдсан цөсний замыг нээх, эсвэл эмийг тохируулбал дахин намждаг тохиолдол ч олон бий. Гэхдээ тэр шалтгааныг хурдан тогтоох нь гол тул, ганцаараа интернэт ухаж хэдэн өдөр тэвчихээс илүү нэг удаа залгаад эмчийн багтайгаа зөвлөлдөх нь хавьгүй найдвартай. Яаралтай үед холбоо барих дугаараа хөргөгч дээр эсвэл утсаа сайн харагдах газар бичиж тавьбал, яг сандарч балмагдах мөчид ширэлдэхгүй.
Энэ нийтлэлийг шинж тэмдгийг ойлгоход тань туслах лавлагаа болгон цэгцэлсэн бөгөөд, бодит шийдвэр болон эмчилгээг заавал хариуцсан эмчийн багтайгаа хамт хийх ёстой.