Бүдүүн гэдэсний дуран (colonoscopy)-ы хариугаа сонсоод эмчийн өрөөнөөс гарах тэр мөчийн талаар олон хүн ижил үг хэлдэг. Эмчийн амнаас "хорт хавдар" гэдэг үг гарсны дараа ард нь юу тайлбарласныг огт санахгүй болсон гэдэг. Толгой нь хоосрон, нэг хүний хэлснээр коридороор алхахад хөл доорх шал хөвж байгаа мэт санагдсан гэнэ. Үүнд гайхах юм алга. Гэнэтийн хүчтэй цочролд орохдоо тархи нэг төрлийн унтрах горимд (shutdown mode) ордог. Тийм болохоор онош тавиулсны дараахан юу ч толгойд эмх цэгцтэй болохгүй байх нь туйлын байгалийн зүйл юм.
Энэ үед хамгийн түрүүнд зөвлөмөөр байгаа зүйл бол, эсрэгээрээ, юу ч бүү шийд гэдэг. Онош тавиулсан даруйдаа хөтөч (browser) нээж амьд үлдэх магадлалын статистикаас хайж эхэлдэг хүн олон. Гэвч тэр тоонууд бол тоо томшгүй олон хүний дунджаас өөр зүйл биш, таны түүх биш юм. Түүнчлэн үе шат (stage), байрлал, эсийн төрлөөс хамаараад үр дүн асар их ялгаатай тул интернэтээс олж харсан аймшигтай тоо чинь үнэндээ тантай огт хамаагүй байх нь олон. Биеэр эмчтэйгээ суугаад нарийвчилсан шинжилгээний (test) хариуг хамт хармагц, таны төсөөлж байсан хамгийн муу зургаас огт өөр дүр зураг гарч ирэх нь ч бий. Тиймээс үнэн зөв хариу гарч иртэл төсөөллөөрөө дүгнэлт гаргахгүй байх нь сэтгэлээ хамгаалах эхний алхам.
Гэхдээ энэ нь сэтгэл хөдлөлөө хүчээр дарах гэсэн үг биш. Харин ч хангалттай айж, уйлмаар байвал уйлсан ч болно. Онош тавиулснаас хойш эхний хэдэн өдөр нойр хүрэхгүй, хоолны дур алга болж, өчүүхэн зүйлд нулимс гардаг. Энэ нь сул дорой байгаагийн шинж биш, бие сэтгэл цочролыг боловсруулж буй байгалийн үйл явц. Нэг тус болох зүйл бол толгойд эргэлдсээр байгаа санаа зовнилоо цаасан дээр бичиж буулгах. Бүрхэг айдсаа "мэс засал (surgery) айдас төрүүлж байна", "ажлаа яах вэ", "гэр бүлдээ яаж хэлэх вэ" гэх мэт тодорхой өгүүлбэр болгон гаргаж тавихад л тэдгээр нь нэг нэгээр гар хүрч болох асуудал мэт харагдаж эхэлдэг.
Дараагийн үзлэгээр асуух зүйлээ урьдчилан тэмдэглэж очих нь бас том дэм болдог. Эмчийн өрөөнд орох мөчид дахиад толгой хоосрох нь түгээмэл тул сонирхсон зүйлээ бичиж аваад, боломжтой бол гэр бүлийн нэг хүнтэйгээ хамт ороорой. Ганцаараа сонсвол алдаж орхих үг хэт олон. Ярианы яриаг бичиж (record) болох эсэхийг эмнэлгийн ажилтнаас эелдгээр асуух нь бас нэг арга. Эмчилгээний төлөвлөгөө, мэс заслын хэлбэр, эдгэрэх хугацаа, өдөр тутмын амьдралд эргэн ороход хэр хугацаа орох зэрэг өөрт хамгийн чухал дарааллаар асуултаа эмхлэн тавьвал бүрхэг түгшүүр "аан, энэ ийм байдлаар явагддаг юм байна" гэсэн тодорхой газрын зураг болж хувирна. Тодорхой бус байдал багасах хэрээр сэтгэл ч тайвширна.
Эцэст нь, энэ үеийг ганцаараа тэвчихийг бүү оролд. Гэр бүлдээ хэлэх нь дарамт мэт санагдаж магадгүй ч, нээж ярьсныхаа дараа ачаагаа хуваалцсан мэт хамаагүй хөнгөн болсон гэж олон хүн хэлдэг. Ижил өвчнийг туулсан хүмүүсийн өвчтөний бүлэг (patient support group), эмнэлэг доторх зөвлөгөөний хөтөлбөр ч төсөөлснөөс илүү том тайтгарал авчирдаг. Хэрэв огт нойр хүрэхгүй, эсвэл сэтгэл уныл байдал хэдэн долоо хоног үргэлжилбэл, энэ нь хүсэл зоригоор тэвчих асуудал биш, тусламж авах ёстойн дохио юм. Сэтгэцийн эрүүл мэндийн (mental health) эмчид үзүүлэх нь гутамшиг биш, эмчилгээний нэг хэсэг. Онош бол төгсгөл биш, зөвхөн эмчилгээний эхлэлийн цэг, тэр эхлэлийн шугам дээр сэтгэлээ түрүүлж анхаарах нь хэзээ ч тансаглал биш юм.
Энд бичсэн зүйл бол зөвхөн сэтгэлийг тайтгаруулахад туслахаар бэлтгэсэн зүйл бөгөөд бодит эмчилгээтэй холбоотой шийдвэрийг заавал өөрийн эмчтэйгээ зөвлөлдөн гаргаарай.