Олон голомтот миелом (multiple myeloma) гэдэг өвчний нэрийг анх сонсоход ихэнх хүн танихгүй санагддаг. Ясанд үүсэх хорт хавдар уу, цусанд үүсэх хорт хавдар уу гэдгээс нь эргэлздэг. Тодорхой хэлбэл энэ нь ясны чөмөг (bone marrow) дотор эсрэгбие үүсгэдэг плазмын эс (plasma cell) гэдэг дархлааны эс хэвийн бусаар олшрох цусны хорт хавдар юм. Эдгээр эс ясны чөмгийг эзлэн цусны хэвийн үйлдвэрлэлийг саатуулж, зэрэгцэн ясыг хайлуулдаг бодис гаргадаг тул 'яс сулруулдаг цусны хорт хавдар' гэж тайлбарладаг.
Шинж тэмдэг нь аажуухан эхэлдэг. Хамгийн түгээмэл дохио нь нурууны доод хэсэг эсвэл хавирганы бүдүүн өвдөлт бөгөөд үүнийг энгийн булчингийн өвдөлт гэж тоохгүй өнгөрөөсөөр бага зэргийн цохилтод яс хагарч байж л илрэх нь бий. Цус багадалт (anemia)-аас болж амархан ядарч, амьсгаадаж, хэвийн бус уураг бөөрөнд ачаалал өгснөөр бөөрний үйл ажиллагаа муудах нь бий. Цусан дахь кальци ихсэхэд дотор муухайрч, өтгөн хатаж, толгой бүрхэгшдэг. Шинж тэмдэг тус тусдаа илэрдэг тул эхэндээ энэ өвчнийг сэжиглэхэд хэцүү.
Оношилгоонд хэд хэдэн шинжилгээг нийлүүлж үздэг. Цус, шээснээс плазмын эсийн үүсгэдэг хэвийн бус уураг (ихэвчлэн M уураг)-ийг шалгаж, ясны чөмгийн шинжилгээ (bone marrow biopsy)-гээр плазмын эс бодитоор хэр ихэссэнийг хардаг. Үүн дээр ясны гэмтлийг харуулах дүрс оношилгоо (рентген, MRI, PET зэрэг)-г нэмдэг. Ганц үзүүлэлтээр шийддэггүй бөгөөд яс, цус багадалт, бөөр, кальци зэрэг эрхтний гэмтлийг хамтад нь жинлэн эмчилгээ шаардлагатай эсэхийг дүгнэдэг.
Эмчилгээ урьдынхаас нэлээд өөрчлөгдсөн. Гол нь хэвийн бус плазмын эсийг бууруулах эмийн эмчилгээ юм: протеасомын дарангуйлагч (бортезомиб зэрэг), дархлаа зохицуулагч (леналидомид зэрэг), плазмын эсийн гадаргуугийн уургийг онилох эсрэгбие (даратумумаб зэрэг)-ийг хоёр гурваар нь хослуулна. Бие нь даах харьцангуй залуу өвчтөн бол эмээр өвчнийг хангалттай дарсны дараа өөрийн үүдэл эсийг урьдчилан цуглуулж аваад өндөр тунгийн эмчилгээний дараа буцаан оруулдаг өөрийн үүдэл эсийн шилжүүлэг (autologous stem cell transplant)-ийг үргэлжлүүлж болно.
Ясыг хамгаалах эмчилгээ хамт явдаг. Яс цааш хайлахыг удаашруулах эмийн тарилгыг тогтмол хийлгэж, өвдөлт хүчтэй эсвэл хугарах эрсдэл өндөр хэсэгт цацраг эмчилгээ нэмдэг. Бөөрийг хамгаалахын тулд хангалттай ус уух нь чухал бөгөөд бөөрөнд ачаалал өгдөг өвдөлт намдаах эмийг эмнэлгийн багтайгаа тохируулдаг. Халдварт өртөмтгий үе бас байдаг тул вакцинжуулалт, гар угаах эрүүл ахуйг чухалчилдаг.
Олон голомтот миеломд 'эдгэрэлт' гэдэг үгийг хялбархан хэрэглэхэд одоо хүртэл хэцүү ч цөхрөх өвчин биш. Сайн эм тасралтгүй гарч ирснээр өвчнийг гүн дарсан хэвээр олон жил өдөр тутмын амьдралаа үргэлжлүүлдэг өвчтөн олширсон. Тогтмол шинжилгээгээр M уургийн хэмжээ, бөөр, ясны байдлыг хянаж, шинэ өвдөлт, ядаргаа, хаван зэрэг өөрчлөлтийг тэр болгонд хэлэх нь өвчнийг удаан тогтворжуулах хамгийн бодит арга юм. Таны өвчний үе шат, эмийн хослолыг цусны эмгэг судлалын (hematology) эмчтэйгээ алхам алхмаар тодруулах нь хамгийн баталгаатай.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий эмнэлгийн мэдээллийг ойлгомжтой хүргэх зорилготой бөгөөд хувь хүний оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Тодорхой шийдвэрийг заавал өөрийн эмчтэй зөвлөлдөнө үү.