Хяналтын дурангийн шинжилгээ (endoscopy) болон химийн эмчилгээ (chemotherapy) нэг өдөр давхцах нь ховор биш. Ялангуяа цусны үзүүлэлт бага байсны улмаас эмчилгээ долоо хоногоор хойшилсон тохиолдолд ийм давхцал үүсдэг. Ихэвчлэн гурван асуулт гарч ирдэг: хоёуланг нь нэг өдөр хийж болох уу, аль нь эхлэх ёстой вэ, эсвэл эмчилгээг дахин долоо хоног хойшлуулах нь илүү аюулгүй юу гэсэн асуулт юм. Энэ нийтлэлд тухайн өдрийн шийдвэр ямар тэнхлэгүүдээр салдгийг ерөнхийд нь тайлбарлав.
1) Дараалал. Хоёуланг нэг өдөр хийх тохиолдолд дурангийн шинжилгээг эхэлж хийх нь практик шалтгаантай. Дуран хийхийн өмнө хоол унднаас цээрлэх, гэдэс цэвэрлэх бэлтгэл шаардагдах бөгөөд тайвшруулах эм (sedation) хэрэглэсэн бол хэдэн цагийн турш тэнцвэр, анхаарал буурч болно. Харин химийн эмчилгээний өмнө стероид (corticosteroid), гистамины эсрэг эм (antihistamine), бөөлжис намдаах эм (antiemetic) хийдэг бөгөөд эдгээр нь өөрсдөө нойрмоглуулж, эмчилгээний дараах хэдэн цаг, хоногт дотор муухайрах магадлал өндөр байдаг. Мөн шинжилгээний явцад санамсаргүй олдвор эсвэл цус алдалт илэрвэл эмчилгээ хараахан эхлээгүй байгаа нь тухайн өдрийн төлөвлөгөөг өөрчлөх боломж үлдээдэг. Гэхдээ дараалал болон хоёуланг нэг өдөр хийх боломж нь өвчтөний биеийн байдал, эмнэлгийн ажиллагаанаас хамаарна.
2) Үзүүлэлтүүд. Нейтрофил (neutrophil) нь халдвараас хамгаалахтай, ялтас эс буюу тромбоцит (platelet) нь цус тогтоохтой холбоотой өөр өөр эрсдэлийг заадаг. Зөвхөн үзлэгийн дуран, эд авах шинжилгээ (biopsy), полип тайрах (polypectomy) гэсэн гурван тохиолдолд шаардагдах аюулгүй хүрээ өөр бөгөөд удирдамж, эмнэлэг тус бүрээр зөвлөх хэмжээ ялгаатай байдаг. Мөн эмчилгээний мөчлөгийн хамгийн доод цэг (nadir) хэзээ тохиох, нейтрофил өдөөгч эм (G-CSF) хэзээ хийсэн зэргээс хамаарч ижил тоо өөр утгатай болдог. Тиймээс шинжилгээний өдрийн өглөөний цусны хариунд тулгуурлан шийддэг тохиолдол олонтой.
3) Бэлтгэл ба биеийн ерөнхий байдал. Бүдүүн гэдэсний дуран (colonoscopy)-ы өмнөх цэвэрлэгээний уусмал богино хугацаанд их хэмжээний шингэн, электролитийг биеэс гаргадаг. Хоолны хэмжээ багассан хүнд шингэн алдалт, толгой эргэх, даралт буурах, бөөрний ачаалал үүсч, улмаар тухайн өдрийн эмчилгээ үргэлжлэх эсэхэд нөлөөлж болно. Хэрэглэж буй эм ч бас чухал тэнхлэг: цус шингэлэх эм (anticoagulant), ялтас эсийн эсрэг эм (antiplatelet), чихрийн шижин болон даралтын эм, түүнчлэн төмрийн бэлдмэлийг урьдчилан хянуулах шаардлагатай эсэхийг тодруулах хэрэгтэй.
4) Полип авсан бол тэр өдрөөр дуусахгүй. Полип тайрсны дараа цус алдалт шууд биш, хэдэн хоногийн дараа илрэх боломжтой. Энэ хяналтын хугацаа нь химийн эмчилгээний дараа ялтас эс буурах үетэй давхцаж болох тул нэг өдрийн төлөвлөгөөг сайтар ярилцдаг. Тайрсан хэмжээ том, тоо олон байсан бол тухайн өдрийн эмчилгээ, хоолны дэглэм, хөдөлгөөний зөвлөмж өөрчлөгдөж болно.
5) Дахин долоо хоног хойшлуулах гэдэг нь. Цусны үзүүлэлтээс болж эмчилгээ хойшлох нь төлөвлөгөө бүтэлгүйтсэн хэрэг биш, аюулгүй байдлыг хангах түгээмэл тохируулга юм. Хойшлолт давтагдвал тун, мөчлөгийн хугацаа, дэмжих эмчилгээг дахин хянах тохиолдол бий. Энэ шийдвэр нь үе шат, эмчилгээний зорилго, өмнөх хариу урвал, гаж нөлөөг бүрэн мэддэг эмчийн мэдэлд байдаг тул гэр бүлийн зүгээс шийдвэрийг орлохоос илүү үнэн зөв мэдээллийг дамжуулах нь тустай.
Эмнэлэг рүү залгахын өмнө бэлдэх зүйлс: (1) хамгийн сүүлийн цусны шинжилгээний огноо, нейтрофил, ялтас эс, гемоглобины утга, өдөөгч эм хийсэн огноо; (2) дурангийн цаг, тайвшруулах эм хэрэглэх эсэх, эмчийн үзлэг болон эмчилгээний цаг; (3) хэрэглэж буй бүх эм, нэмэлт бэлдмэлийн жагсаалт; (4) сүүлийн үеийн халууралт, жихүүдэс хүрэх, буйлнаас цус гарах, хөхрөх, хар өнгийн баас, толгой эргэх шинж болон огноо; (5) бэлтгэлийн үед хэр их шингэн уусан, хоолоо яаж идсэн; (6) полип авсан тохиолдолд тухайн өдрийн эмчилгээ үргэлжлэх эсэх, дараагийн хоногуудад юуг анхаарах; (7) хоёр тасаг бие биеийн хуваарийг мэдэж байгаа эсэх, шөнийн цагт залгах утасны дугаар.
Даруй мэдэгдэх шинжүүд: халуурах, жихүүдэс хүрэх, тайвширдаггүй хэвлийн өвдөлт, хэвлий хатуурч дүүрэх мэдрэмж, хар эсвэл хар улаан баас, давтан бөөлжих, толгой эргэж хүйтэн хөлс гарах зэрэг өөрчлөлтийг ажиглаж хүлээхээс илүү шууд эмчид мэдэгдэх нь аюулгүй. Ялангуяа нейтрофил бага үеийн халуурлыг яаралтай тусламжийн хүрээнд авч үздэг.
Мэдэгдэл: Энэхүү нийтлэл нь зөвхөн ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Шинжилгээ ба эмчилгээний хуваарь, үзүүлэлтийн хязгаар, эмийн тохируулгатай холбоотой аливаа шийдвэрийг эмчлэгч эмчтэйгээ заавал зөвлөлдөнө үү.