Эмнэлэгт хэвтэх бүртгэлээ хийлгээд тасаг руу гарахад 'одоогоор зөвхөн хоёр хүний өрөө сул байна' гэж хэлэх нь ховор биш. Чимээгүй нь дээр байх гэж бодогдох ч, тэр өрөө өдөрт хэдэн төгрөгийн нэмэлт төлбөр авдаг вэ, хорт хавдрын өвчтөний төлбөрийн хөнгөлөлт (cancer copayment exemption) энэ төлбөрт бас хамаарах уу гэсэн асуулт шууд гарч ирдэг. Энэ асуулт нэг биш, дөрвөн өөр тэнхлэг давхцсанаас будлиантай санагддаг. Тэнхлэг бүрийг салгаж харвал хариулт нь хамаагүй энгийн болдог.
Нэгдүгээр тэнхлэг: хөнгөлөлт яг юуг хямдруулдаг вэ. Энэ хөнгөлөлт нь бүртгүүлсэн өвчин болон түүний хүндрэлийн эмчилгээнд, зөвхөн даатгалд хамрагддаг үйлчилгээний (covered/insured services) хувь хүний хариуцах хэсгийг эрс бууруулдаг. Өөрөөр хэлбэл даатгалд огт хамаардаггүй зүйлд (non-covered / out-of-pocket) энэ хөнгөлөлт хүрдэггүй. Асаргааны хөлс, зарим шинжилгээ, эм, түүнчлэн дээд зэрэглэлийн өрөөний нэмэлт төлбөр нь ихэвчлэн энэ ангилалд ордог.
Хоёрдугаар тэнхлэг: тэр өрөө 'жишиг өрөө' мөн үү. Эмнэлэг бүр даатгалын энгийн хэвтэн эмчлүүлэх төлбөр шууд хэрэглэгддэг жишиг өрөөтэй (standard room) байдаг бөгөөд ор цөөнтэй өрөөг өөрөөр тооцдог. Гэхдээ 2018, 2019 онуудын шинэчлэлээр Солонгосын нэгдсэн болон энгийн эмнэлгүүдийн хоёр, гурван хүний өрөө ч даатгалд хамрагдах болсон тул 'хоёр хүний өрөө бол заавал бүрэн өөрийн зардлаар' гэсэн хуучин тайлбар одоо шууд хамаарахгүй.
Гуравдугаар тэнхлэг: даатгалд хамрагдсан ч хувь хэмжээ нь тусдаа. Даатгалд хамрагдсан хоёр, гурван хүний өрөөний төлбөрт жишиг өрөөнөөс өндөр, тусдаа тогтоосон хувь хэмжээ (coinsurance rate) үйлчилдэг бөгөөд энэ хэсгийг хорт хавдрын хөнгөлөлт цаашид бууруулдаггүй нь зарчим юм. Тодорхой хувь нь эмнэлгийн зэрэглэл, өрөөний ор тоо, тухайн оны жишгээс хамаардаг тул тоог тухайн эмнэлгийн төлбөр тооцооны хэлтсээс шууд лавлах нь хамгийн үнэн зөв. Нэг хүний өрөө болон тансаг өрөө нь ихэвчлэн даатгалд хамрагдахгүй, бүрэн өөрийн зардлаар үлддэг.
Дөрөвдүгээр тэнхлэг: та яагаад тэр өрөөнд байгаа вэ. Халдвараас сэргийлэх, эсвэл дархлаа хүчтэй дарагдсан зэрэг шалтгаанаар эмч тусгаарлах шаардлагатай гэж үзсэн бол, нэг хүний өрөө ч тусгаарлах өрөөний (isolation room) журмаар тооцогдож болно. Өөрийн хүсэлтээр шилжсэн үү, ор дутагдсанаас уу, эсвэл эмнэлгийн шийдвэрээр үү гэдгээс тооцооны эхлэл өөр болдог тул шалтгааныг бичгээр тэмдэглүүлэх нь зүйтэй.
Гэрээнд гарын үсэг зурахаас өмнөх шалгах дараалал. 1) Танд оногдсон өрөөний ор тоо, тэр өрөөнд өдөрт бодитоор төлөх дүнг төлбөрийн хэлтсээс тоогоор асуу. 2) Жишиг өрөөний дараалалд бүртгэгдсэн эсэх, ойролцоогоор хэдэн хоногийн дараа шилжиж болохыг тодруул. 3) Хэвтэх гэрээ болон даатгалд хамрагдахгүй үйлчилгээний зөвшөөрлийн хуудсанд өрөөний төлбөрийн зүйл, дүн бичигдсэн эсэхийг хараад, хоосон бол бөглүүл. 4) Жишиг өрөө сулрах даруй шилжих хүсэлтэй гэдгээ тодорхой хэлж, хэлсэн өдрөө тэмдэглэ. 5) Гарахдаа эмчилгээний зардлын дэлгэрэнгүй тооцоог (itemized bill) авч, өрөөний төлбөр даатгалд хамрагдсан эсвэл хамрагдаагүй аль ангилалд бичигдсэнийг шалга. 6) Хувийн эрүүл мэндийн даатгалтай бол дээд зэрэглэлийн өрөөний нэмэлт төлбөрийг нөхөн төлдөг эсэх, өдрийн дээд хязгаар нь ямар вэ гэдэг нь гэрээний үе, бүтээгдэхүүнээс ихээхэн хамаардаг тул нэхэмжлэхээсээ өмнө гэрээгээ уншиж, эсвэл даатгалын компанидаа хандаарай.
Журам цаг хугацааны явцад өөрчлөгддөг бөгөөд ижил хоёр хүний өрөө ч эмнэлгийн зэрэглэлээс хамаарч өөр тооцогддог. Эргэлзээтэй үед эмнэлгийн төлбөрийн хэлтэс, Үндэсний эрүүл мэндийн даатгалын лавлах (1577-1000), эмнэлгийн нийгмийн ажлын албанд дараалан хандах нь хамгийн хурдан. Харин өрөөний асуудлаас болж эмчилгээний хуваарийг хойшлуулах шийдвэрийг зардлын зөвлөгөөнөөс тусад нь, эмчлэгч эмчтэйгээ эхэлж ярилцах нь зүйтэй.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, хувь хүний зардлын зөвлөгөөг орлохгүй. Биеийн байдал, эмчилгээтэй холбоотой шийдвэрийг заавал эмчлэгч эмчтэйгээ, зардал, журамтай холбоотой асуудлыг эмнэлгийн төлбөрийн хэлтэс болон даатгалын албан ёсны цонхтой зөвлөлдөнө үү.