Хими эмчилгээ (chemotherapy) дунд хэрээ давахад бие хэмнэлээ олсон мэт санагдах үе ирдэг. Хоол сайн ордог, алхаж чаддаг, биеийн байдал ч муугүй байсан жирийн нэгэн орой гэнэт хоолой хорсож, хэмжигч 38 хэмээс дээш тоо үзүүлбэл тэр тогтвортой байдал хормын дотор ганхдаг. Ялангуяа архаг бөглөрөлт уушгины өвчин (COPD, chronic obstructive pulmonary disease) урьдаас байдаг хүнд халуурах бүрт эмнэлэгт очиж дусал авах, хэдэн өдөр эм уух нь дассан зам байж болно. Гэвч хими эмчилгээний хугацаанд ижил 38 хэм өөр жинтэй болж, үнэлгээний босго өөрчлөгддөг.
Эхний зүг бол нейтропенийн халууралт (febrile neutropenia) юм. Хими эмчилгээний эм ясны чөмгийн үйл ажиллагаанд нөлөөлж, халдвараас хамгаалдаг цагаан эс, ялангуяа нейтрофил (neutrophil)-ын тоог бууруулдаг. Ихэвчлэн тарилгаас хойш хэдэн өдрөөс хоёр долоо хоногийн хооронд хамгийн доод цэгтээ хүрдэг бөгөөд энэ үед халдвар байсан ч хавдах, идээлэх зэрэг ердийн шинж тэмдэг тод илэрдэггүй. Иймд олон эмнэлзүйн удирдамж хими эмчилгээний үеийн халууралтыг яаралтай үнэлэх шаардлагатай нөхцөл гэж үздэг ба цусны шинжилгээ, цусны өсгөвөр, шаардлагатай бол антибиотикийг эрт авч үздэг. Халуурч эхэлсэн цаг, сүүлийн эмчилгээ хэдэн өдрийн өмнө байсан нь энэ зүгийг ялгах эхний хэлхээс болно.
Хоёр дахь зүг бол урьд байсан уушгины өвчний хурцадмал байдал (exacerbation). COPD нь вирус, нянгийн халдвар, агаарын чанар, цаг агаарын өөрчлөлтөөс шалтгаалан амьсгаадалт, ханиалга, цэр ердийнхөөс ихсэх үеийг өгдөг. Энд хамгийн чухал нь үнэмлэхүй тоо биш, өөрийн ердийн байдалтай харьцуулсан зөрүү юм. Ямагт гардаг шатаар хэдэн шатны дараа зогсох болов уу, цэрний хэмжээ, өнгө өөрчлөгдсөн үү, шуугиантай амьсгал нэмэгдсэн үү, ердөө хэмждэг хүчилтөрөгчийн ханалт ямар хүрээнд байдаг вэ гэдэг эмчид том мэдээлэл болно. Хими эмчилгээний үеийн халдвар нь энэ хурцадмал байдлын өдөөгч болж, хоёр зүг давхацсан харагдах нь ховор биш.
Гурав дахь зүг бол хоолойн өвдөлт өөрөө хаанаас гарч байна вэ гэдэг. Дээд амьсгалын замын вирусын халдвар байж болох ба хими эмчилгээний дараа ам, хоолойн салст үрэвсэх салстын үрэвсэл (mucositis) байж бас болно. Ходоодны хүчил өгсөх, агаар хуурайших, ховор тохиолдолд мөөгөнцрийн халдвар ч оролцдог. Залгих үед л өвдөж байна уу эсвэл тогтмол өвдөж байна уу, залгихад хүндрэлтэй эсэх, аманд цагаан толбо, шарх байгаа эсэх, хоолойн өнгө өөрчлөгдсөн эсэхийг ялгаж тэмдэглэвэл эмчийн өрөөнд тайлбарлах нь илүү хурдан болно.
Дөрөв дэх зүг бол одоо хэрэглэж буй эм, өмнөх эмчилгээний түүх. Халуун бууруулагч болон системийн стероид биеийн хэмийг дарж дохиог халхлах боломжтой ба амьсгалаар авах эмээ хэдэн өдөр тасалбал амьсгалын шинж хамт муудаж болно. Сүүлийн саруудад антибиотик давтан хэрэглэсэн, эмнэлэгт хэвтсэн түүх нь сонгох эмийг өөрчилж мэднэ. Үлдсэн эмээ өөрийн санаагаар эхлүүлэхээс илүү, юуг хэзээ ямар тунгаар хэрэглэснээ нарийн дамжуулах нь тустай.
Эмнэлэг рүү явахын өмнө эсвэл хүлээх хугацаанд эмхлэх дараалал ойролцоогоор ийм: нэг, сүүлийн эмчилгээний огноо, хэд дэх удаа, эмийн нэр. Хоёр, халууралтын цагийн хуваарь — хэмжсэн цаг, хаанаас хэмжсэн, тоо, жихүүдэс хүрсэн эсэх, халуун бууруулагч уусан цаг, тун. Гурав, ердийн байдал ба өнөөдрийн зөрүү — амьсгаадалт, цэр, хүчилтөрөгчийн ханалт. Дөрөв, одоо хэрэглэж буй амьсгалын эм, стероид, антибиотик зэргийн жагсаалт, тун. Тав, сүүлийн гурван сарын антибиотик, эмнэлэгт хэвтсэн түүх, вакцины байдал. Зургаа, халуунаас гадна хавсарсан шинж — шээх үеийн өвдөлт, суулгалт, арьсны улайлт, төв венийн катетер эсвэл портын орчмын улайлт, өвдөлт. Долоо, эмчилгээ хийлгэдэг эмнэлгийн шөнийн болон амралтын өдрийн холбоо барих дугаар, эмчилгээний бичлэгийн хуулбар.
Дараагийн удаагийн эмчилгээг хойшлуулах эсэх нь халууралтын шалтгаан, сэргэлт, цусны шинжилгээ, амьсгалын байдлыг хамтад нь харж эмчилгээний баг шийддэг. Нэг удаа хойшлох нь эмчилгээгээ орхиж байгаа хэрэг биш бөгөөд халдвар засрахад аюулгүй үргэлжлүүлэх зорилготой тохируулга байх нь олонтаа. Тиймээс энэ мөчид хийж чадах зүйл бол шалтгааныг өөрөө таах биш, халуурч эхэлсэн цагаас эхлэн бичлэг үлдээж, урьдчилан тохирсон холбоо барих замаар хурдан хүрэх явдал. Уушгины архаг өвчинтэй бол өөрийн ердийн байдлын суурь үзүүлэлтийг урьдчилан бичиж тэмдэглэх зуршил онцгой тустай.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд хувь хүний оношилгоо, эмчилгээг орлохгүй. Хими эмчилгээний явцад халуурсан, эсвэл амьсгаадалт ердийнхөөс дордсон бол өөрөө шийдэж хүлээхийн оронд эмчлэгч эмч, эсвэл ойролцоох яаралтай тусламжийн байгууллагатай зөвлөнө үү.