Хайртай хүнээ алдсаны дараах анхны ой (нас барсны ойн өдөр) нь хуанлийн ганц нүд байхаас илүү зүйл юм. Тэр гэр бүлд хими эмчилгээ (chemotherapy) хийлгэж буй хүн байгаа бол шийдэх зүйл бас нэмэгддэг. Гаднаасаа цуглах уу, үгүй юу гэсэн нэг асуулт мэт харагдавч, үнэн хэрэгтээ энэ нь бие биен дээрээ давхарласан дөрвөн тусдаа асуулт бөгөөд тус бүр нь өөр хүнээс асуух, өөр мэдээлэл шалгахыг шаарддаг.
1. Тэр өдөр эмчилгээний мөчлөгийн аль хэсэгт таарч байна вэ. Эсийн хортой хими эмчилгээний дараа цагаан эс, ялангуяа нейтрофил (neutrophil) нь ихэвчлэн 7-10 хоногийн дараа хамгийн доод цэгтээ (nadir) хүрдэг. Нэг хүн ч тарилгын дараахан, доод цэгийн үед, сэргэх үедээ өөр өөр байдалтай байдаг ба ядаргаа, дотор муухайрах, амны шархлаа зэрэг нь ч ялгаатай илэрдэг. Ойн өдрийг өөрчлөх боломжгүй ч цуглах өдөр-ийг урагш хойш шилжүүлэх боломж ихэвчлэн байдаг. Тиймээс дараагийн тарилгын өдөр, цусны шинжилгээний өдөр, эмчид үзүүлэх өдрийг нэг хуудсан дээр буулгаж хараарай.
2. Халдварын эрсдэл ба замын ачаалал. Олон хүнтэй хаалттай өрөө, урт удаан машин, галт тэрэгний зам, олуулаа нэг тавгаас хуваан идэх хоол нь эмчилгээнд байгаа биед энгийн үеийнхээс өөр ачаалал болдог. Хүний тоо, зарцуулах хугацаа, агаар сэлгэлт, хоолыг тус тусын тавган дээр хуваарилах, амрах суудал, ариун цэврийн өрөөний зам зэрэг нь уулзалтыг бүхэлд нь цуцлахгүйгээр тохируулж болох зүйлс юм. Хэрэв эдгээрийг тохируулах боломжгүй бол хэлбэрийг нь багасгах нь бүтэлгүйтэл биш, ухаалаг сонголт.
3. Ойн өдрийн орчимд эргэж ирдэг гашуудал. Ойн өдөр, төрсөн өдөр, баярын өдрүүдийн орчимд гуниг дахин тод болох нь түгээмэл бөгөөд өөрөө өвчин биш (ойн хариу урвал, anniversary reaction). Гэвч хорт хавдрын онош, мэс заслын дараах сэргэлт, эмчилгээний гаж нөлөө давхцаж, түүнчлэн цус багадалт (anemia), бамбай булчирхайн үйл ажиллагааны бууралт, зарим эм зэрэг биеийн шалтгаан нь ижил төрхтэй харагддаг тул ялгахад хэцүү болдог. Нойр, хоолны дуршил, тэнхээний өөрчлөлт хоёр долоо хоногоос удаан үргэлжлэх, юунд ч сонирхолгүй болох, өөрийгөө буруутгах болон амьдрахыг хүсэхгүй байх бодол төрвөл эдгээрийг энгийн гашуудлаас тусад нь эмчлэгч багтаа заавал хэлэх ёстой.
4. Гэр бүлийн хоорондын тохироо. Хүн бүр өөр өөрөөр гашуудна. Зарим нь хамт цугларч ярилцаж байж тэсдэг бол зарим нь тус тусдаа чимээгүй өнгөрөөх нь дээр байдаг. Энэ жил бүү цугларъя гэсэн үг нь зайлсхийж буй хэрэг биш, харин одоогийн бие нь даах хэмжээний сонголт байж болно. Харин гомдож буй хүний сэтгэл ч бас үнэн. Нэг тал нь нөгөөдөө захирагдахын оронд, багасгасан хэлбэрийг хамтдаа зохиовол дараа нь үлдэх гомдол бага байдаг.
Шийдэхээс өмнө дагах дараалал. ① Дараагийн тарилга, цусны шинжилгээ, эмчид үзүүлэх өдрүүдийг нэг хуудсанд бичиж, хоёр гурван боломжит өдөр гаргана. ② Дараагийн үзлэгээр тэр орчимд гадуур гарах, цуглах боломжтой эсэх, халуурах юм уу шинэ шинж илэрвэл хаашаа холбоо барих вэ гэдгийг тодорхой асууж тэмдэглэнэ. ③ Хүний тоо, хугацаа, байршил, хоол хуваарилах хэлбэрийг урьдчилан тогтоож, өвчтөн дундуур гарч амрах газартай эсэхийг баталгаажуулна. ④ Тухайн өглөө биеийн байдал муу байвал яах вэ гэдгийг (хойшлуулах, богиносгох, видео дуудлагаар нэгдэх) гэр бүлээрээ урьдчилан тохирно. ⑤ Ойн өдрийн өмнөх, хойшхи долоо хоногт нойр, хоол, сэтгэл санааг товч тэмдэглэж дараагийн үзлэгт авч очно.
Хойшлуулж болохгүй дохио. Хими эмчилгээний явцад 38°C-аас дээш халуурах, чичрэх, амьсгаадах, зогсохгүй бөөлжих юм уу суулгах, шинээр үүссэн хүчтэй өвдөлт илэрвэл дараагийн үзлэгийг хүлээхгүйгээр эмнэлэгтээ нэн даруй холбогдох ёстой. Сэтгэлийн зүгээс ч өөрийгөө гэмтээх, амьдрахыг хүсэхгүй байх бодол төрвөл тухайн өдөртөө тусламж хүсэх нь зөв.
Дурсгалыг хүндэтгэх зөв хэлбэр гэж байхгүй. Энэ жил тус тусдаа чимээгүй өнгөрөөж, ирэх жил дахин цуглахаар шийдэх нь ч, ширээ засахын оронд зурган дээрх хүнийхээ өмнө хэсэг зуур суугаад ирэх нь ч бүрэн хариулт мөн. Урьдчилан тогтоовол зохих зүйл нь тэр өдрийн хэлбэрээс илүү, түүний дараах хэдэн өдрийг хэрхэн ажиглах вэ гэдэг юм.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээллийн зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Эмчилгээний хуваарь, гадуур гарах болон цуглаанд оролцох боломж, сэтгэл санааны өөрчлөлттэй холбоотой шийдвэрийг эмчлэгч эмч, эмнэлгийн багтайгаа заавал зөвлөлдөж гаргана уу.