Эмчилгээ удаан үргэлжлэх тусам 'дуусмагц идэх юмны жагсаалт' уртасдаг. Тэр жагсаалтын дээд талд нүүрсэн дээр буюу шууд галд шарсан мах бичигдэх нь ховор биш. Олон сарын дарагдсан хоолны дуршил нэг тод дүр зураг болон хуримтлагддагт учир бий. Ихэнх хүн 'одоо идэж болох уу?' гэж асуудаг ч, бодит байдал дээр асуудал зөвшөөрөл биш, гурван тэнхлэгээр ялгагдана: шарах температур ба хугацаа, гадаргуу дээр үлдсэн түлэгдсэн хэсэг, мөн ширээний ард амьсгалах утаа.
Нэгдүгээр тэнхлэг нь бэлтгэх аргаас өөрөө үүсэх бодис. Мах өндөр температурт удаан шарагдахад уураг, креатин хоёр урвалд орж гетероциклийн амин (heterocyclic amines, HCA) үүсдэг бол, тос нүүрс рүү дуслан шатахад гарах утаа махны гадаргууд наалдан полициклийн ароматик нүүрсустөрөгч (polycyclic aromatic hydrocarbons, PAH) үлдээдэг. Эдгээр бодисыг лабораторийн болон тархвар судлалын судалгаанд хорт хавдрын эрсдэлтэй холбон авч үздэг ч, энд чухал нь нэг удаагийн хоол биш, олон жилийн зуршил юм. Олон улсын хорт хавдар судлалын агентлаг (IARC) боловсруулсан мах, улаан махыг ангилсан асуудал нь бэлтгэх арга биш, ямар махыг хэр их, хэр олон удаа иддэг тухай тусдаа тэнхлэг — хоёулаа давхцах ч ижил зүйл биш.
Хоёрдугаар тэнхлэг бол өнөөдрийн биеийн байдал. Сүүлчийн хими эмчилгээ (chemotherapy) хийлгэсэн өдөр нь бие хэвэндээ орсон өдөр биш. Цагаан эс, нейтрофил (neutrophil) сүүлчийн мөчлөгийн дараа ч хэсэг хугацаанд хэлбэлзэж, амны хөндий, гэдэсний салст бүрхэвч сэргэхэд илүү удаан хугацаа шаардана. Энэ үед гадаргуу нь хүчтэй шатсан боловч дотор нь гүйцэд болоогүй мах халдвараас сэргийлэх талаас таагүй. Ходоод, гэдсээ хэсэгчлэн авахуулсан бол өөр нэг тэнхлэг нэмэгдэнэ: хатуу ширхэгтэй хэсэг, зузаан арьс, том хэрчмийг яаран залгих нь өвдөлт, демпинг хам шинж (dumping syndrome) буюу гэдэсний түгжрэлд хүргэж болох тул 'юу идэх вэ'-ээс өмнө 'аль хэсгийг хэр нарийн' гэдэг нь чухал болно.
Гуравдугаар тэнхлэг бол суух орчин. Нүүрсэн галын өмнө удаан сууж амьсгалах утаа өөрөө нэг төрлийн өртөлт юм. Агааржуулалт муутай өрөө, галын шууд урд суудал, хоёр цагаас удаан үргэлжлэх уулзалт нь ижил цэстэй ч огт өөр нөхцөл болно. Уушгины хагалгаа эсвэл туяа эмчилгээ (radiotherapy)-ний дараа ханиалга үлдсэн бол илүү анхаарах хэрэгтэй.
Эргэн оруулах дараалал ерөнхийдөө ийм байдаг. Эхлээд ойрын хяналтын үзлэгээр цусны шинжилгээний сүүлийн үзүүлэлт, үлдсэн хоолны хязгаарлалтыг тодруулж, эмчээсээ 'хэзээнээс болох вэ' гэхээсээ илүү 'юуг болгоомжлох вэ' гэдгийг асуу. Дараа нь эхний хоолыг бага хэмжээгээр эхэл. Тослог багатай хэсгийг сонгвол дусах тос, утаа хоёулаа багасна. Шарахаас өмнө хагас болтол нь чанавал галан дээр байх хугацаа богиносох ба байнга эргүүлбэл нэг тал нь удаан шатахгүй. Хар болж түлэгдсэн хэсгийг тайрч хая, дотор нь гүйцэд болсныг зүсэж шалга. Хүнсний ногоотой хамт идэж, ус ууж, суултаа хоёр цагийн дотор дуусга. Эцэст нь маргаашийн өтгөн гаралт, хэвлийн өвдөлт, халуун, жингээ нэг мөрөөр тэмдэглэ. Ийм тэмдэглэлтэй байж л дараагийн удаа хэмжээгээ нэмэх үү, багасгах уу гэдгээ өөрөө шийдэж чадна.
'Дуусмагц идэнэ' гэсэн амлалт нь эмчилгээг тэсвэрлэх хүч байсан. Тэр хүчийг устгалгүйгээр, бие сэргэх шатандаа явж байгааг зэрэгцүүлэн тавибал шарсан мах нь хориотой жагсаалтаас гарч, 'байн байн биш, ингэж шарсныг, ийм хэмжээгээр' гэсэн нөхцөл рүү шилжинэ.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Эмчилгээний үе шат, хагалгааны түүх, цусны үзүүлэлтээс хамаарч зөвлөмж өөр байж болох тул хоолны төлөвлөгөөгөө эмчлэгч эмч, шим тэжээлийн мэргэжилтэнтэйгээ зөвлөлдөж тогтооно уу.