Хими эмчилгээ (chemotherapy) эхэлсний дараа хариу урвалыг үнэлэх анхны КТ (CT) шинжилгээний өмнөх шөнө нойр хүрэхгүй байх нь огт ховор зүйл биш юм. Эмнэлгийн практикт үүнийг заримдаа 'scanxiety' буюу шинжилгээний түгшүүр гэж нэрлэдэг. Энэ нь шинжилгээ өөрөө өвдөлттэй учраас биш, харин тэр хэдэн зураг цаашдын эмчилгээний чиглэлийг ихээхэн шийддэгийг мэдэж байгаагаас үүддэг хурцадмал байдал юм. Ялангуяа анхны үнэлгээ нь харьцуулах өмнөх туршлага байхгүй тул илүү хүнд мэдрэгддэг.
Түгшүүр зөвхөн сэтгэлд үлддэггүй. Зүрх дэлсэх, ходоод бүлээх, гар хөл хүйтэн болох, шөнөжин нойргүй хонох хэлбэрээр биед илэрдэг. Гэхдээ нэг зүйлийг анхаарах хэрэгтэй: хими эмчилгээний явцад халуурах, цээж хүчтэй өвдөх, амьсгаадах, зогсохгүй бөөлжих зэрэг шинж тэмдгийг зөвхөн түгшүүрээр тайлбарлаж болохгүй. 'Зүгээр л айсандаа' гэж өөрөө дүгнэхээсээ өмнө, ердийнхөөсөө тод ялгаатай шинж тэмдгийг шинжилгээний өмнөх өдөр ч гэсэн эмчийн багтаа мэдэгдэх нь аюулгүй.
Шинжилгээний явцыг урьдчилан мэдэх нь айдсыг ихээхэн бууруулдаг. Тодосгогч бодис (contrast medium) хэрэглэдэг цээж, хэвлийн КТ-д ихэвчлэн тодорхой хугацаанд өлөн байх шаардлагатай. Судсаар тодосгогч орох хэдэн секундэд бүх бие дулаарах, доод хэвлий дулаан оргих, аманд төмөрлөг амт мэдрэгдэх нь түгээмэл тайлагнагддаг түр зуурын мэдрэмж юм. Ширээн дээр хэвтэх хугацаа ерөнхийдөө богино бөгөөд 'амьсгаагаа түр барина уу' гэсэн зааврыг дагахад л дуусдаг. Цаг авахдаа эсвэл бүртгүүлэхдээ өмнө нь тодосгогчид урвал өгч байсан эсэх, харшил, багтраа, бөөрний үйл ажиллагааны асуудал, чихрийн шижингийн эм (ялангуяа метформин), бамбай булчирхайн өвчин, жирэмсэн байх магадлалаа урьдчилан хэлэх нь зүйтэй.
Дүгнэлт яагаад 'сайжирсан, муудсан' болж хуваагддагийг мэдэх нь хариу сонсох мөчийг илүү ойлгомжтой болгодог. Хариу урвалын үнэлгээнд ихэвчлэн хэдэн төлөөлөх голомтыг сонгож хэмжээг нь хэмжиж, өмнөх зурагтай харьцуулан тогтсон шалгуур (жишээ нь RECIST) -аар ангилдаг. Мэдэгдэхүйц багасвал хэсэгчилсэн хариу урвал (partial response), төдийлөн өөрчлөгдөөгүй бол тогтвортой байдал (stable disease), тодорхой хэмжээгээр томорсон буюу шинэ голомт үүссэн бол даамжралт (progression) гэж тэмдэглэдэг. Хамгийн их буруу ойлголт төрүүлдэг нь 'мэдэгдэхүйц өөрчлөлтгүй' гэсэн үг юм. Тогтвортой байдал нь бүтэлгүйтэл гэсэн үг биш бөгөөд эмчилгээг үргэлжлүүлэх үндэслэл болох нь олонтаа.
Мөн зургийг үргэлж 'өмнөх зурагтай харьцуулж' уншдаг. Өөр эмнэлэгт хийлгэсэн КТ байгаа бол зургийн файлыг хамт авч очвол уншилт тасалдалгүй нэг урсгал болно. Эмчилгээний дараахан үрэвсэл, хавдай, фиброз зэрэг өөрчлөлт нь өвчний даамжралттай андуурагдаж болох ба дархлааны эмчилгээ (immunotherapy) хийлгэж буй хүмүүст голомт түр томорч харагдаад дараа нь багасах тохиолдол тайлагнагддаг. Иймд ганц зургаас илүү хэд хэдэн үеийн чиг хандлага, шинж тэмдэг, цусны шинжилгээг хамтад нь авч үздэг.
Хариу сонсох өдөр бага зэрэг бэлтгэл хийхэд богинохон үзлэгийн чанар өөрчлөгддөг. Асуух зүйлээ гурав орчим болгон цаасан дээр бичиж очих, боломжтой бол хамт сонсох хүнтэйгээ явах, тэмдэглэл хөтлөх буюу бичлэг хийж болох эсэхийг эхлээд асуух нь тустай. 'Хариу сайн бол дараагийн төлөвлөгөө юу вэ', 'сайнгүй бол ямар сонголт үлдэх вэ' гэдгийг урьдчилан асуувал ямар ч хариу сонссон дараагийн алхмаа мэдэж гарна. Шинжилгээ болон хариуны хоорондох хүлээлтийг аль болох богино товлох нь дээр бөгөөд энэ хугацаанд интернэтээс дахин дахин хайхаас илүү алхах, тайван амьсгалах, богино утасны яриа зэрэг биеийг тайвшруулах үйлдэл тусалдаг.
Эцэст нь, түгшүүр хэдэн өдрөөр зогсохгүй хэдэн долоо хоног нойр, хоолны дуршлыг булааж, өдөр тутмын амьдралыг сүйтгэж байвал энэ нь 'сэтгэл сул' гэсэн үг биш, харин тусламж авч болох салбар юм. Олон эмнэлэгт сэтгэцийн эрүүл мэндийн хамтарсан үзлэг, сэтгэл зүйн зөвлөгөө, нийгмийн ажилтны үйлчилгээ байдаг бөгөөд шаардлагатай бол нойр, түгшүүрийг богино хугацаанд тохируулах эмчилгээг хамт авч үздэг. Шинжилгээнээс айж байна гэж хэлэх нь эмчилгээгээ сайн хийлгэхийг хүсэж байна гэсэн үг ч бас юм.
Энэхүү нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, эмчилгээг орлохгүй. Шинжилгээний бэлтгэл, тодосгогч хэрэглэх эсэх, хариуны тайлбар болон дараагийн эмчилгээний төлөвлөгөө хүн бүрт өөр байдаг тул эмчлэгч эмчтэйгээ заавал зөвлөлдөнө үү.