Бүдүүн болон шулуун гэдэсний хорт хавдрын химийн эмчилгээ (chemotherapy) эхлэхээс өмнө сувилагчийн зөвлөгөөн дээр «химийн эмчилгээний порт (chemoport, арьсан доор суулгадаг төв венийн зам) тавья» гэсэн санал ихэвчлэн гардаг. Биед ямар нэг зүйл суулгана гэдэг нь сэтгэл зовоомоор сонсогдож, «зүгээр л гарын судсаар тарьж болохгүй юү» гэж асуухад «тэгвэл удаа бүрд хэд хоног хэвтэх хэрэгтэй болно» гэсэн хариу ирдэг. Энэ нь айлгах гэсэн үг биш — эм бие рүү ямар байдлаар ордог нь ямар хяналт шаардахыг тодорхойлдогтой холбоотой тайлбар юм.
30 минутаас нэг хоёр цагийн дотор дуусдаг эм захын венээр (peripheral vein) харьцангуй тайван ордог. Харин бараг хоёр өдрийн турш аажим дусаадаг үргэлжилсэн дусаалт (continuous infusion) өөр асуудал. Эм судаснаас бага зэрэг ч гоождог бол (судас гадуур гоожилт, extravasation) арьс болон доорх эд гэмтэж болно. Удаан хугацааны цочролоос вен үрэвсэж (phlebitis), хатуурч, дараагийн удаад зүү тавих байрлал багасдаг. Зарим эм дусах явцад гар өвдөх, бадайрах мэдрэмж өгдөг. Тиймээс хэдэн сар, олон удаа үргэлжлэх эмчилгээнд цусны урсгал хурдан том төв венээр эмийг оруулж, тэр дороо шингэрүүлэх замыг урьдчилан бэлдэхийг зөвлөдөг.
«Порт тавихгүй бол хэвтэх хэрэгтэй» гэсэн болзол ч эндээс гардаг. Зөөврийн дусаалтын шахуурга (infusion pump) зүүгээд гэртээ харих хэлбэр нь ихэвчлэн найдвартай төв венийн зам байгаа үед аюулгүй ажилладаг. Захын венд зүүтэй хоёр өдөр өнгөрөөх бол гоожиж байгаа эсэх, хавдаж байгаа эсэх, өвдөж байгаа эсэхийг байнга шалгах шаардлагатай бөгөөд тэр хяналт эмнэлгийн тасагт хийгдэх нь илүү хялбар. Эмнэлэг бүр, мөн дараагийн удаагаас шилжих эмнэлэг бүрийн журам өөр байж болно. Тиймээс «миний очих эмнэлэгт ямар сонголт бодитоор боломжтой вэ» гэдгийг эхлээд тодруулах нь зөв дараалал.
Зам нь голдуу гурван салаа байдаг. Цээжний арьсан доор жижиг сав суулгадаг порт, гарын венээр нарийн гуурсыг төв вен хүртэл оруулдаг захаас оруулсан төв венийн катетер (PICC), мөн удаа бүр шинээр тавьдаг захын вен. Порт нь гадагш гуурс гарахгүй тул угаах, хөдлөх нь чөлөөтэй, удаан хугацаанд ашиглаж болох ч тавих, авахад тус бүр жижиг мэс ажилбар шаардана. PICC нь тавихад хөнгөн боловч гараас гуурс гарсан байдаг тул боолтын арчилгаа, хөдөлгөөний хязгаарлалт дагалддаг. Аль нь ч халдвар, судасны бүлэн (thrombosis) үүсэх эрсдэлтэй тул эмчилгээний төлөвлөсөн хугацаа, цус авах давтамж, ажил амьдралын хэв маяг, мэс заслын дараа эмчилгээ үргэлжлэх магадлалыг хамт жишиж үзэх нь тустай.
Шийдэхээс өмнө асуувал зохих зүйлс: нийт хэдэн удаа, ойролцоогоор ямар хугацаанд; хэрэглэх эмд үргэлжилсэн дусаалт орох эсэх; мэс заслын дараа эмчилгээ үргэлжлэх магадлал; шилжих эмнэлэгт шахуурга болон замыг арчлах боломжтой эсэх; хэзээ, яаж авах вэ; зардал ба даатгал; мөн татгалзсан тохиолдолд хэвтэх хуваарь, нийт зарцуулах хугацаа хэрхэн өөрчлөгдөх вэ. Хариултыг бичиж авбал хоёр сонголтыг зэрэгцүүлэн харахад амар.
Аль замыг сонгосон ч биеийн дохиог мэдэж байх нь чухал. Оруулсан хэсэг халуу оргих, улайх, идээ гарах; 38 хэмээс дээш халуурах, жихүүдэс хүрэх; нэг гар, хүзүү, нүүр хавдах; дусаалтын явцад цээж, гар шатаж өвдөх; зүүний хэсэг хавдах эсвэл эм гэнэт хэвийн орохгүй болох нь тэвчих зүйл биш, тэр дор нь эмнэлгийн ажилтанд хэлэх дохио юм.
Порт тавих эсэхийг өвчтөн эмчийн хамт шийддэг. Татгалзах эрх бий бөгөөд юунаас эмээж байгаагаа хэлбэл эмнэлгийн баг өөр арга, буулт хийх хувилбарыг хамт авч үзэж чадна. Одоо татгалзсан ч эмчилгээний дундуур шийдвэрээ өөрчилж болох эсэх, тэр үед хуваарь хэрхэн өөрчлөгдөхийг урьдчилан асуувал энэ сонголт эргэшгүй хаалга биш, тохируулж болох төлөвлөгөө болно.
Энэ бичвэр нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд хувь хүний онош, эмчилгээг орлохгүй. Шийдвэр гаргах болон шинж тэмдэг илэрсэн тохиолдолд эмчлэгч эмч, эмнэлгийн багтайгаа заавал зөвлөлдөнө үү.