Хорт хавдрын онош (cancer diagnosis) тавиулсны дараа ажлын газартайгаа ярилцах анхны яриа ихэвчлэн эмчилгээний тухай биш, бичиг цаасны тухай болдог. Чөлөө авах уу, эсвэл ажлаас гарах уу? Цалингүй чөлөөний хугацаанд эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэл (health insurance premium) сар бүр хуримтлагдаж, ажилдаа буцаж ирэх өдөр нэг дор нэхэмжлэгддэг гэсэн тайлбар сонсоход, ажлаасаа гараад ажилгүйдлийн тэтгэмж (unemployment benefit) авсан нь дээр юм байна гэсэн бодол төрдөг. Гэвч энэ тооцоонд өөр өөр нөхцөлтэй хэд хэдэн тогтолцоо холилдсон байдаг тул шийдвэр гаргахаас илүү шалгах дараалал нь чухал байдаг.
Солонгосын хөдөлмөр эрхлэлтийн даатгалын (employment insurance) тогтолцоонд ажил хайгчийн тэтгэмж (job-seeking allowance) нь гурван нөхцөлийг хамтад нь хардаг: ажлаас гарахын өмнөх тодорхой хугацаанд даатгалд хамрагдаж ажилласан хугацаа хангалттай байх (ерөнхийдөө ажлаас гарахаас өмнөх 18 сарын дотор 180-аас доошгүй хоног), гарсан шалтгаан нь өөрийн ноцтой буруутай үйлдэл биш байх, мөн ажиллах хүсэл болон чадвартай байж, шинэ ажил идэвхтэй хайх. Ажил олгогчийн саналаар ажлаас гарах (권고사직) тохиолдол нь ерөнхийдөө сайн дурын бус гэж үзэгддэг ч, эцсийн шийдвэрийг ажил олгогчийн бөглөсөн бичиг дэх шалтгаан болон хөдөлмөр эрхлэлтийн төвийн (고용센터) шалгалт тодорхойлдог.
Өвчин яг энэ гурав дахь нөхцөлтэй холбогддог. 'Өвчтэй байх хугацаандаа тэтгэмж авч чадахгүй' гэдэг үг зөвхөн хагас нь үнэн. Илүү нарийн хэлбэл тэтгэмж алдагддаггүй, харин хойшлуулж болдог. Тэтгэмж авах хугацаа нь ерөнхийдөө ажлаас гарсны дараах өдрөөс эхлэн нэг жил байдаг ба өвчин, гэмтэл, жирэмслэлт, төрөлт зэргээс болж тогтоосон хугацаанаас удаан хугацаагаар ажиллах боломжгүй бол тэр хугацааны хэмжээгээр сунгуулах хүсэлт гаргаж болно. Сунгалт зөвшөөрөгдвөл эмчилгээ дууссаны дараа үлдсэн өдрүүдээ ашиглах боломжтой. Гэхдээ энэ хүсэлт нь ажиллах боломжгүй болсон өдрөөс тоологдох хугацааны хязгаартай тул ажлаас гарах өдөр болон химийн эмчилгээ (chemotherapy) эхлэх өдөр ойрхон байвал юуны түрүүнд хуанли харах хэрэгтэй.
Хэрэв тэтгэмж авч эхэлсний дараа биеийн байдал муудвал ажил хайх боломжгүй өдрүүдэд ажил хайгчийн тэтгэмжийн оронд олгогддог өвчний тэтгэмж (sickness allowance), эсвэл ажилгүйдлийг баталгаажуулах өдрөө шилжүүлэх гэсэн өөр зам бас байдаг. Өөрөөр хэлбэл тогтолцоо нь өвчтэй хүнийг хасах бус, өвчтэй байсан хугацааг тусад нь тооцох зарчимтай.
Бас нэг түгээмэл буруу ойлголт бол 'өвчний улмаас ажлаас гарвал тэтгэмж авахгүй тул өөр шалтгаан бичүүлэх нь дээр' гэдэг. Бодит байдал дээр өвчний улмаас ажлаа үргэлжлүүлэх боломжгүй болж, ажил олгогч нь өөр ажилд шилжүүлэх буюу чөлөө олгох боломжгүй байсан тохиолдолд эмчийн дүгнэлт (medical certificate) болон ажил олгогчийн баталгаагаар үндэслэлтэй шалтгаан гэж хүлээн зөвшөөрөгдөж болдог. Харин бодит байдалтай нийцэхгүй шалтгаан бичүүлэх нь дараа нь зүй бус олголт гэж үзэгдвэл авсан мөнгөө буцааж төлөх, нэмэлт торгууль хүртэл хүргэдэг тул эрсдэл нь хамаагүй өндөр. Үнэн зөв мэдүүлж, биеийн байдалдаа тохирсон замыг сонгох нь илүү аюулгүй.
Эмнэлгийн мэдээлэл задрах вий гэсэн санаа зовнил ч бас байгалийн юм. Хөдөлмөр эрхлэлтийн төв нь хувь хүний эмнэлгийн үзлэгийн бүртгэл, сувиллын эмнэлэгт хэвтсэн түүхийг дур мэдэн үздэггүй. Гэхдээ ажилд орсон эсэх, орлого олсон эсэхийг нийгмийн даатгалын бүртгэлээр шалгадаг бөгөөд хугацаа сунгуулах эсвэл өвчний тэтгэмж хүсэх үед эмнэлгийн бичиг баримтыг та өөрөө өгдөг. Тиймээс өвчнөө хэр хэмжээгээр илэрхийлэх нь ямар тогтолцоог ашиглахаас хамаарна.
Эцэст нь энэ бүхний эхлэл болсон эрүүл мэндийн даатгалын шимтгэлийг дахин тооцоолж үзэх нь зүйтэй. Чөлөөтэй байх хугацаанд шимтгэл хөнгөлөгдөж, төлөлт хойшлогдоод ажилдаа буцаж ирэхэд нэгтгэж тооцогддог тул нэхэмжлэл том харагддаг. Харин ажлаас гарвал байгууллагын даатгуулагчаас нутаг дэвсгэрийн даатгуулагч болж, хөрөнгө, орлогод үндэслэн шимтгэл шинээр тогтоогддог бөгөөд заримдаа урьдчилан бодсоноос өндөр гардаг. Ажлаас гарахын өмнө хангалттай хугацаанд байгууллагын даатгуулагч байсан хүн 'сайн дурын үргэлжлүүлэн даатгуулах' хүсэлт гаргаж, тодорхой хугацаанд ажилтны түвшний шимтгэлээ хадгалж болох ба энэ хүсэлт нь эхний нутаг дэвсгэрийн нэхэмжлэхийн төлбөрийн хугацаанаас тоологдох богино хугацааны хязгаартай. Шимтгэлийн ачааллаас болж ажлаас гарах гэж байгаа бол энэ харьцуулалтыг алгасаж болохгүй. Хорт хавдрын онцгой бүртгэлээр (산정특례) тогтоогддог өөрийн төлбөрийн хувь нь шимтгэлийн тооцооноос тусдаа хэвээр байдаг.
Практик дараалал нь: компанийн дүрмээр үлдсэн цалинтай өвчний чөлөө, чөлөө байгаа эсэхийг шалгах; ажлаас гарах шалтгааныг бодит байдалтай нийцүүлэх; одоо ажил хайх боломжтой эсэхээ шударгаар үнэлж, боломжгүй бол хугацаа сунгуулах эцсийн өдрийг хуанлидаа тэмдэглэх; шимтгэлийн хоёр хувилбарыг харьцуулах; бичиг баримтын эх хувь, хуулбарыг тусад нь хадгалах. Нөхцөл, дүн жил бүр өөрчлөгддөг тул шийдвэр гаргахын өмнө Хөдөлмөр эрхлэлтийн яамны зөвлөх утас (1350), Үндэсний эрүүл мэндийн даатгалын байгууллага (1577-1000)-аар өөрийн тохиолдлыг тодруулахыг зөвлөж байна.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл бөгөөд эмчийн үзлэг, эрх зүйн болон захиргааны зөвлөгөөг орлохгүй. Эмчилгээний шийдвэрээ эмчилгээний багтайгаа, тэтгэмж авах эрх болон хүсэлт гаргах эцсийн хугацааг холбогдох байгууллагатай нь заавал ярилцана уу.