Нэг хүний биед хийсэн шинжилгээнүүд өөр өөр зүйл хэлж байвал сэтгэл түгшдэг. Компьютер томографи (CT)-д бүдүүн гэдэсний гадна талд хэд хэдэн зангилаа харагдсан ч, хэд хэдэн удаа авсан эд эсийн шинжилгээ (biopsy)-нд хавдрын эс олдохгүй, соронзон резонанст томографи (MRI)-д ч тодорхой зүйл илрэхгүй байх тохиолдол бий. Олон жилийн өмнө өөр эрхтний хавдрын мэс засал хийлгэж байсан бол эмч нар эхлээд тархалт (metastasis)-ыг сэжиглэдэг тул гэр бүл нь "хэвийн гэж байгаад яагаад хавдар гэж хэлээд байгаа юм бэ" гэж эргэлздэг. Энэ зөрүү нь ихэвчлэн алдаа биш, харин шинжилгээ бүр өөр өөр зүйлийг хардагтай холбоотой.
Эхлээд эд эсийн шинжилгээний "хэвийн" хариу юу гэсэн үг болохыг ойлгох нь чухал. Эмгэг судлалын хариу нь "бие махбодид хаана ч хавдар алга" гэсэн үг биш, харин "энэ удаад авсан эд эсийн хэсэгт хавдрын эс илрээгүй" гэсэн утгатай. Зүү голомтоос хажуулж орсон, авсан эдийн хэмжээ бага байсан, зөвхөн гадаргуугийн ширхэглэг эд буюу үхжсэн хэсэг таарсан, эсвэл үрэвслийн улмаас эс өөрчлөгдсөн бол хариу сөрөг гарч болно. Үүнийг хуурамч сөрөг хариу (false negative) гэж нэрлэдэг бөгөөд иймд ганц сөрөг хариугаар хавдрыг бүрэн үгүйсгэдэггүй.
Дээж авах зам нь бас чухал. Бүдүүн гэдэсний дуран (colonoscopy)-гаар авдаг дээж нь гэдэсний дотор талын салст бүрхүүлээс авагддаг. Харин гэдэсний гадна хана, эсвэл хэвлийн хөндийг доторлож буй хэвлийн гялтан (peritoneum) талаас шахагдаж буй голомт байвал дотор талын салст эрүүл харагдаж болно. Ийм үед CT эсвэл хэт авиан (ultrasound) удирдлагатай зүүний биопси, хэвлийд жижиг цоолбор хийж хэвлийн гялтанг нүдээр харан дээж авдаг оношилгооны лапароскопи (diagnostic laparoscopy), мөн хэвлийг угаасан шингэнээс эс хайх хэвлийн угаалгын эсийн шинжилгээ (peritoneal washing cytology) зэрэг өөр аргуудыг хэлэлцдэг.
Дүрс оношилгоонууд хоорондоо зөрөх нь ч учиртай. CT нь нягтралыг, MRI нь эдийн болон усны шинжийг, PET-CT нь глюкозын солилцоог хардаг. Хэвлийн гялтан дээр нимгэн тархсан голомтууд нь шинжилгээ хийсэн бүс, тодосгогч (contrast) хэрэглэсэн аргаас хамааран сайн харагдахгүй байж болно. Маш жижиг голомт, салс ихээр үүсгэдэг хэлбэр, эсвэл эс нь тарж ургадаг бөгжин эсийн хорт хавдар (signet ring cell carcinoma) зэрэгт PET-CT-ийн шингээлт сул байх тохиолдол бий. Эсрэгээрээ сүрьеэгийн гаралтай хэвлийн гялтангийн үрэвсэл (tuberculous peritonitis), үрэвсэл, наалдац, мэс заслын дараах өөрчлөлт, өөхний үхжил, ховор тохиолддог бусад хавдар нь дүрс дээр төстэй харагдаж болно. Тиймээс зөвхөн дүрсээр батлах ч, ганц сөрөг биопсиор үгүйсгэх ч хүндрэлтэй.
Олон жилийн өмнөх хавдартай холбоотой эсэхийг шалгах арга бий. Тухайн үед мэс засал хийлгэсэн эмнэлэгт хадгалагдаж буй парафин блок (paraffin block) буюу шилэн дээжийг зээлж авч, одоогийн эдтэй харьцуулах, мөн дархлаа эдийн химийн шинжилгээ (immunohistochemistry)-гээр эсийн гарал үүслийг тодруулах боломжтой. Энэ харьцуулалт нь шинээр үүссэн хавдар уу, эсвэл өмнөх хавдрын дахилт, тархалт уу гэдгийг ялгахад тусалдаг.
Эмчийн өрөөнд дараах зүйлсийг асуувал ойлголт тодорхой болно: сэжигтэй голомт яг хаана байгаа, өмнөх биопси тэр байрлалд хүрсэн эсэх, дараа нь ямар аргаар дээж авах боломжтой бөгөөд эрсдэл нь юу вэ, эд эсийн баталгаагүйгээр эхлүүлж болох эмчилгээ байгаа эсэх, хүлээх хугацаанд дүрс оношилгоог хэзээ давтах вэ. Шинжилгээний огноо, хариуг он дарааллаар нэг хуудсанд бичиж очвол богино үзлэгийн үед явцыг илэрхийлэхэд хялбар. Харин байнга бөөлжих, хэвлий дүүрч өтгөн, хий гарахгүй байх, гэнэт хүчтэй хэвлийгээр өвдөх, халуурах зэрэг шинж илэрвэл товлосон өдрийг хүлээлгүй яаралтай эмнэлэгт хандах шаардлагатай.
Энэ нийтлэл нь ерөнхий мэдээлэл өгөх зорилготой бөгөөд эмчийн үзлэг, оношилгоог орлохгүй. Шинжилгээний хариуны тайлбар, дараагийн алхам нь өвчтөн бүрийн байдал, өмнөх өвчний түүхээс хамаардаг тул эмчлэгч эмчтэйгээ заавал зөвлөлдөнө үү.